جوا نی با یوگا

ورزش یوگا در کنار تقویت معنوی یکی از راه‌های فائق آمدن بر معضلات روحی و روانی به شمار می‌رود.

منیره علی‌قنبری عضو هیات علمی دانشکده پرستاری و مامایی حضرت فاطمه(س) دانشگاه علوم‌ پزشکی شیراز در پژوهشی به آثار و ثمرات مثبت یوگا در زندگی سالمندان پرداخته است.

در بسیاری از کشورهای جهان دوره‌های آموزشی یوگا را برای افراد بالای 60 سال برگزار می‌کنند. یوگا نه‌تنها اضمحلال جسمی سالمندان را به تعویق می‌اندازد بلکه آن را معکوس می‌کند.

اگرچه در برخی زمینه‌ها سالمندان در انجام یوگا با جوانان متفاوتند اما می‌توان برخی تمرینات یوگا ازجمله کنترل تنفس، مدیتیشن، نرمش و... را برای آنان برنامه‌ریزی کرد.

یوگا روشی است که توسط آن نیروهای انسان اعم از جسمی، روانی و روحی را پرورش می‌دهد و پس از شکوفایی بین آنها توازن و تعادل برقرار می‌شود. یوگا با قدمتی چند هزار ساله در مشرق‌زمین متولد شده است اما امروز در تمام جهان طرفدارانی دارد.

یوگا می‌تواند به افزایش کارایی بدن، کاهش فشارهای عصبی و افزایش قابلیت‌های جسم و ذهن کمک کند.

به کمک یوگا شخص اعتماد به نفسش بالا می‌رود و راه‌حل‌های درست و منطقی برای مشکلات خود می‌یابد و تفکر مثبت در او تقویت می‌شود. مثبت‌اندیشی مهم‌ترین رکن یوگاست.

با این ورزش وزن را می‌توان در سنین میانسالی کنترل کرد. نتایج پژوهش‌ها نشان می‌دهد افرادی که اضافه‌وزن داشته‌اند و در سنین 50 تا 60 سالگی به انجام ورزش یوگا می‌پردازند بعد از گذشت یک سال تمرین حدود 3 تا 4 کیلو از وزن خود را از دست می‌دهند.

با انجام این تمرینات ماهیچه‌ها،‌ مفاصل و اعصاب قوی شده و خستگی از تن انسان می‌رود و به آرامش درونی می‌رسد، خصوصا هنگامی که این ورزش به‌صورت منظم و در زمانی مشخص صورت می‌گیرد. متعادل شدن جریان خون و کنترل فشارخون که در اثر تنفس‌های آرام در یوگا انجام می‌شود در نهایت موجب تقویت و آرامش سیستم عصبی در فرد می‌شود.

یوگای عملی از7 رکن اساسی تشکیل شده است که برای سالمندان توصیه می‌شود.

یاما: شامل چگونگی رفتار اجتماعی است. فرد در این بخش می‌آموزد که به دیگران آسیب نرساند و با آنان ارتباط دوستانه برقرار کند. صادق و راستگو و امین باشد و حسود و کم‌بین نباشد و به حقوق دیگران احترام بگذارد.

البته کامل‌تر و وسیع‌تر از این تعالیم در دین مبین اسلام وجود دارد اما بسیاری از ما از عمل به آن غافل می‌شویم.

نیاما: شامل تعلیم انتظامات فردی است. در این مرحله فرد می‌آموزد که در کارها و امور خود منظم باشد و جسم و روان خود را پاک نگه دارد و در برابر خداوند و مشیت او راضی و تسلیم باشد. این تعالیم نیز به متعالی‌ترین وجهی در دین ما وجود دارد که عمل به آنها سلامت و نشاط را به زندگی ما بازمی‌گرداند. اما آنچه برای سالمندان توصیه می‌شود تعلیم حرکات جسمی و نرمش‌های یوگاست. فرد با انجام این تمرینات برای ایجاد و حفظ سلامت جسمی و روانی خود تلاش می‌کند.

پرانایاما: علم تنفس برای کمک به تمرکز افکار و حفظ سلامت است. تنفس آرام آرامش بدن را حفظ کرده مانع خستگی زودهنگام بدن می‌شود و به جریان خون در قلب کمک کرده و جلوی افزایش فشار خون را می‌گیرد.

پرایتاها: مرحله کنترل ذهن از کشمکش‌ها و اضطراب‌های درونی و سرآغاز تمرکز درونی و تعالی روحی است. فرد در این مرحله می‌آموزد که نسبت به دریافت‌ها و محرک‌های بیرونی هشیار باشد و آنها را کنترل کند.

دهارانا: تمرکز فکر و توجه روی فعالیت‌ها و اعمال و افکار خویش است. این تمرکز سبب شکوفایی استعدادهای درونی می‌شود.

دیانا: با خلأ ذهنی و مدیتیشن فرد می‌آموزد که ذهن خود را تنها به وحدت کائنات معطوف کند و از قید درگیری‌های ذهنی خلاص شود.

سمادهی:‌ بالاترین مرحله یوگا یا حس ارتباط با خالق هستی است و این حس که شخص از قدرت خداوند جدا نیست.

استفاده از رژیم غذایی سالم مثل استفاده از میوه‌ها، سبزی‌ها، حبوبات، گردو، بادام، مواد لبنی، نان سبوس‌دار و دوری از خوردن زیاد گوشت قرمز و غذای چرب و سنگین و سرخ‌کرده و شیرینی‌ها و انواع کنسرو و غذا‌های آماده و خودداری از مصرف غذا 2 ساعت قبل و بعد از انجام تمرینات یوگا و پرهیز از پرخوری از دیگر توصیه‌هایی است که به سلامت کسانی که به یوگا روی می‌آورند کمک می‌کند.