آتش چاه سرکش خاموش شد

با گذشت 38 روز از فوران نفت و گاز و آتش سوزی با شعله هایی بیش از 70 متر میدان نفت شهر در نهایت چاه سرکش این میدان مشترک نفتی تحت کنترل حفار مردان شرکت ملی نفت ایران درآمد.

بامداد 8 خرداد ماه امسال بنا به دلایل نا مشخصی چاه شماره 24 میدان نفتی نفت شهر دچار فوران نفت و گاز و آتش سوزی شد که در این حادثه علاوه بر تخریب کامل دکل شماره 114 حفاری شمال 4 نفر از متخصصان صنعت نفت کشور هم جان خود را از دست دادند.

در نهایت با گذشت 32 روز از ایجاد حادثه و آتش سوزی اولیه، اولین اقدام عملیاتی برای مهار آتش و فوران گاز چاه شماره 24 این میدان نفتی با حمله مستقیم به آتش برای کشتن چاه از سطح (Top kill) چهارشنبه 9 تیر ماه امسال آغاز شد.

در این عملیات مهار چاه با تزریق 2 هزار بشکه گل حفاری، مرحله اول حمله انجام و از نتایج به دست آمده از این عملیات، مرحله دوم مهار چاه طراحی شد.

بر این اساس روز پنجشنبه (10 تیر) نیز مرحله دوم مهار چاه 24 نفت شهر با در نظر گرفتن نتایج اولین حمله به چاه آغاز شد و در این مرحله با تزریق 4 هزار بشکه آب، نتایج جدیدی به دست آمد که بر اساس آن تغییراتی در محاسبات و تجهیزات لازم انجام و مرحله سوم عملیات کشتن چاه از سطح انجام شد.

همچنین در این عملیات مهار و حمله مستقیم به چاه آسیب دیده، آتش چاه شماره 24 نفت شهر با نصب یک دستگاه استینگر در کنترل حفارمردان شرکت ملی نفت ایران درآمد.

رضا حقیقی رئیس اداره کنترل فوران شرکت ملی حفاری در خصوص جزئیات چاه آسیب دیده 24 نفت شهر با بیان اینکه برای عملیات مهار و کنترل فوران، کشتن چاه از سطح (Top kill) و کشتن چاه از عمق (Bottom kill) در دستور کار قرار گرفت، گفت: با پاکسازی منطقه از دکل سوخته و برخی از تجهیزات نفتی باقی مانده عملیات کشتن چاه از سطح با استفاده از سیال حفاری آغاز شد. از این رو برای مهار و کنترل چاه از طریق بخش تحتانی چاه (Bottom kill) حفاری سه حلقه چاه امدادی در دستور کار قرار گرفت.

4 ویژگی مهار 40 روزه آتش میدان نفتشهر تشریح شد

وزیر نفت با اشاره به مهار 40 روزه آتش چاه 24 میدان نفتشهر توسط متخصصان صنعت نفت از صرف کمترین هزینه، رعایت اصول ایمنی، مهندسی و توانمندی فنی، هدایت و راهبری هوشمندانه به عنوان ویژگیهای این عملیات مهار یاد کرد.

 سید مسعود میرکاظمی در پیامی درباره مهار آتش چاه 24 میدان نفت شهر، اعلام کرد: عملیات تحسین برانگیز مهار چاه 24 میدان نفت شهر از یک سو تجلی پیوند ایمان، غیرت، خوباوری و سختکوشی تلاشگران شریف صنعت نفت ایران است.

وی افزود: مهار این چاه نفتی تجربه ای موفق در مقابله با سوانح و حوادث را در برابر صنایع نفت جهان قرار داده است و از سوی دیگر نشانگر حماسه تلاشگران گمنامی است که پایمردی های مردان صحنه کارزار دوران دفاع مقدس را یادآوری می کند.

این عضو کابینه دولت با اشاره به عملکرد شرکت ملی حفاری، نفت مناطق مرکزی، حفاری شمال و مناطق نفت خیز جنوب در اجرای طرح مهار چاه در فرصت کمتر از 40 روز با صرف کمترین هزینه، تصریح کرد: متخصصان صنعت نفت با رعایت اصول ایمنی و مهندسی منحصر به فرد اقتدار، توانمندی فنی فوق العاده، هدایت و راهبری هوشمندانه به اهدافی دست یافته اند که بسیاری از متخصصان خارجی عاجز از آن هستند.

وی با تاکید بر اینکه در حال حاضر وزارت نفت طلایه دار تعهد و تخصص در یکی از مناطق راهبردی جهان است، بیان کرد: اقدام غرور آفرین حفارمردان صنعت نفت نشانگر عمق آگاهی و تعلق خاطر آنها به حفظ منافع ملی بوده و همواره روایت صادقانه عملکرد آنها در اوراق زرین تاریخ صنعت نفت ایران ثبت و جاودان خواهد ماند.

تشکر و قدردانی معاون اول رئیس جمهور

در همین حال در جلسه امروز هیئت دولت محمدرضا رحیمی از طرف محمود احمدی نژاد رئیس جمهور و اعضای کابینه دولت از مساعی ارزشمند تلاشگران صنعت نفت که با همت انقلابی و تخصصی خود نسبت به مهار حریق در چاه شماره 24 نفت شهر اقدام کردند، تشکر و قدردانی کرد.

معاون اول رئیس جمهور در این باره گفت: ارزش این اقدام انقلابی زمانی نمایان می‌شود که دولت‌های آمریکا و انگلیس که مدعی سرآمدی علم و فن آوری و تخصص هستند، با وجود همه تلاش‌ها و به کارگیری فنون و تکنیک‌های خود از مهار نشت در خلیج مکزیک عاجز مانده‌اند و این فاجعه روز به روز نگران کننده‌تر می‌شود.

بامداد 8 خرداد ماه امسال بنا به دلایل نامشخصی چاه شماره 24 میدان نفتی نفت شهر دچار فوران نفت و گاز و آتش سوزی شد که در این حادثه علاوه بر تخریب کامل دکل شماره 114 حفاری شمال چهار نفر از متخصصان صنعت نفت کشور هم جان خود را از دست دادند.

سرانجام با گذشت 38 روز از فوران نفت و گاز و آتش سوزی با شعله هایی بیش از 70 متر میدان نفت شهر در نهایت چاه سرکش این میدان مشترک نفتی ساعت 20 روز سه شنبه تحت کنترل حفار مردان شرکت ملی نفت ایران درآمد.

تشریح عملیات مهار فوران چاه 24 نفت شهر

حیدر بهمنی در توضیح این عملیات گفت: هر چند مهارگران و متخصصان صنعت نفت سوابق درخشان و ارزشمندی از مهار چاه های مختلف داشتند ولی این مورد، اولین فوران چاه نفت و گاز در بعد از پیروزی انقلاب اسلامی بود که نیروهای مهارگر ایرانی با وجود دستگاه حفاری و ضایعاتی با بیش از 300 تن در محل چاه با آن مواجه  بودند.
 
وی گفت: با سپردن هدایت عملیات به شرکت ملی حفاری ایران، متخصصان و کارشناسان اداره کنترل و مهار فوران چاه های نفت و گاز صنعت حفاری کشور پرشتاب وارد منطقه عملیاتی نفت شهر شدند تا از نزدیک وضعیت چاه، حجم آتش، خسارات وارده، علل وقوع حادثه و چگونگی انجام عملیات مهار را مورد بررسی قرار دهند.

مدیرعامل شرکت ملی حفاری ایران افزود: بررسی‌ها نشان داد که با وجود شعله های سرکش و ضایعات دستگاه حفاری‌، ساخت حوضچه‌ها، تامین آب مورد نیاز و پاکسازی منطقه از میدان مین و گلوله‌های به جای مانده از دوران جنگ تحمیلی به روزها وقت نیاز دارد و براساس استانداردهای کار در جهان برای مهار این گونه چاه ها دست کم به شش ماه زمان نیاز است.

مدیر تیم عملیات مهار و کنترل فوران چاه 24 نفت شهر اظهار داشت: براساس بررسی‌های اولیه، شکستگی سازند در لایه‌های بالایی مخزن، نفت و گاز به سطح زمین راه یافته و با انباشت زیاد در حین عملیات حفاری موجب فوران شده بود که برای شتاب بخشیدن به عملیات در نزدیکترین زمان ممکن کمیته‌های فنی، مهندسی، حفاری، ایمنی، حراست، پشتیبانی، ترابری، مخابرات و عملیات مهار  تشکیل و مسئولان هر گروه با توجه به تجارب آنان تعیین شدند تا هر تیم با توجه به جدول وظایف تعیین شده برنامه خود را به اجرا درآورد و همزمان گروه های زمین‌شناسی و مهندسی مخازن برنامه‌ریزی لازم را به منظور طراحی محلِ جدید چاه‌های امدادی (جهت دار) به انجام رساندند.
 
وی اضافه کرد:  تیمهای تخصصی از بین آزموده ترین متخصصان شرکت‌های تابع وزارت نفت انتخاب و به منطقه عملیاتی فراخوان شدند و ترکیب تیم‌ها از بین متخصصان با سابقه و جوانان انتخاب شد تا جوانان بتواند در میدان عمل به کسب تجربه بپردازند و آینده صنعت را تضمین کنند.

مدیر تیم عملیات مهار و کنترل فوران چاه 24 نفت شهر گفت: با جاری شدن نفت در اطراف چاه، واحدهای مهندسی و ساختمان برای پیشگیری از آسیبهای زیست محیطی با ایجاد سد و حوضچه های خاکی از گسترش آن جلوگیری کردند.
 
وی افزود: در گام نخست محوطه‌سازی و ایجاد راه‌های ارتباطی به اجرا در‌آمد و تیم های خنثی‌سازی میادین مین سپاه با تعیین حدود تردد و پاکسازی منطقه، مهار‌گران را یاری رساندند و متخصصان صنعت نفت همزمان عملیات مهار مستقیم از دهانه چاه 24 و حفاری انحرافی را برنامه ریزی کردند.
 
بهمنی اضافه کرد: تلاشگران صنعت نفت پس از محوطه‌سازی و تسطیح اطراف چاه، سه استخر با ظرفیت 30 تا 50 هزار بشکه‌ای با کف و بدنه ایزوله شده از مواد پلاستیکی برای ذخیره آب احداث کردند تا آب مورد نیاز عملیات در آنها ذخیره و به محل چاه پمپاژ شود.
 
مدیر تیم عملیات مهار و کنترل فوران چاه 24 نفت شهر با اشاره به اینکه منطقه نفت‌شهر به سبب شرایط اقلیمی دارای شرایط خاصی بوده و تامین آب به عنوان ضروری ترین نیاز مهار آتش با دشواری امکان پذیر بود که در این ارتباط طرح آبرسانی به منظور حمله به آتش در دستور کار قرار گرفت و نیروهای پشتیبانی به همراه واحدهای مهندسی با 17 گروه عملیاتی در مدت کوتاهی توانستند ایستگاه های پمپاژ و سه رشته لوله 4 اینچ به طول 60 کیلومتر را با موفقیت انجام داده و همزمان 20 دستگاه تانکر آبرسانی نیز تامین آب را بر عهده گرفتند.
 
وی گفت: با ورود گروه های تخصصی به منطقه، اردوگاه های مختلف برای اسکان آنان راه‌اندازی و ستاد عملیات برپا شد و سامانه های رادیویی، ماهواره‌ای، ویدئو کنفرانس برای ارتباط با ستاد عملیاتی در وزارت نفت نصب  شد و مهار‌گران در پایان هر روز کاری نشست هماهنگی برای فعالیتهای انجام شده و برنامه ریزی عملیات روز بعد را انجام می دادند.
 
بهمنی افزود: با پیشرفت عملیات، ماشین آلات مختلف و تجهیزات مهار مستقیم چاه شامل اَتی واگن، اتاقک‌های مخصوص مهار آتش، دستگاه های پمپاژ فشار قوی، شیرآلات مختلف وارد منطقه شد و سه محل برای چاه های امدادی آماده‌ سازی شد تا در صورت عدم نتیجه از عملیات مستقیم، عملیات کنترل فوران از طریق چاه های جهت دار انجام گیرد.
 
مدیر تیم عملیات مهار و کنترل فوران چاه 24 نفت شهر اظهار داشت: با پاکسازی محل چاه از ضایعات ابتدا با خاکریزیِ محل چاه  دامنه آتش محدود و سپس با استفاده از خودروهای ویژه کاروان های مستقر در محل چاه به خارج انتقال داده شد و متعاقب آن عملیات نزدیک شدن به دهانه چاه با خاکریزی ادامه یافت.

وی گفت: با وجود گرد و غبار و توفان شن در روزهای متمادی مهارگران لحظه ای عملیات را متوقف نکردند و با محدود کردن فضای چاه در پناه آبپاش‌ها به چاه نزدیک و قسمتی دیگر از تجهیزات را به بیرون انتقال دادند و با آبگیری کامل استخرها عملیات مهار مستقیم دهانه چاه با وجود قسمتهایی از دکل 118 شروع شد.
 
بهمنی افزود: نیروهای عملیاتی و پشتیبانی توانستند با نزدیک شدن به چاه قسمت دیگری از تجهیزات را با شهامت و جسارت از موقعیت چاه خارج کنند و این عملیات در چند نوبت انجام و قسمتهای مختلف دستگاه حفاری از درون شعله‌های آتش به بیرون کشیده شد.

مدیر تیم عملیات مهار و کنترل فوران چاه 24 نفت شهر ادامه داد: با توجه به نیاز به آب بیشتر برای تامین آن طرحی دیگری مورد بررسی قرار گرفت و کارشناسان و متخصصان جهاد کشاورزی قصر شیرین در یک عملیات با ایجاد کانال روباز، ایستگاه پمپاژ اولیه و ثانویه، نصب هفت الکتروپمپ، 3.5 کیلومتر لوله فولادی و هفت کیلومتر لوله پلی اِتیلن 10 اینچ  آب را از رودخانه کنگیر سومار به محل چاه 24 انتقال و مشکل کمبود آب را بر طرف کردند.
 
وی گفت: با آماده شدن محل استقرار دکل، نخستین دستگاه حفاری وارد منطقه همزمان مهارگران ضمن عملیات مستقیم مهار چاه، چند کارگروه تخصصی شامل مهندسی، زمین‌شناسی، مهندسی مخازن، حفاری، سیمان و سیال حفاری را برای طراحی عملیات چاه های جهت دار تشکیل دادند.
 
مدیرعامل شرکت ملی حفاری ایران بهمنی افزود: به موازات آن مهارگران با ساخت و آماده‌سازی دودکشِ 50 اینچ و نصب آن بر روی اَتی واگن با حمایت آبپاش ها و  آتش نشانی در نهایت ایمنی و دقت به دهانه چاه نزدیک و دودکش را بر روی دهانه مشتعل نصب کردند که به دلیل ریزش نفت موفقیتی به دست نیامد و در تلاشی دوباره دودکش دیگری را نیز مورد آزمایش قرار دادند اما به دلیل ریزش شدید نفت از تجهیزات سر چاهی عملیات متوقف شد و تلاشگران برای سهولت دسترسی به چاه ساخت تونل فلزی با پوششِ حرارتی را برنامه ریزی و به مرحله اجرا درآوردند.
 
مدیرتیم عملیات مهار و کنترل فوران چاه 24 نفت شهر اظهار داشت: همزمان آماده سازی مخازن سیال حفاری و پمپ هایی تزریق سیمان برنامه ریزی و عملیات مهار چاه و اطفا حریق به پایان خود نزدیک شد و مهارگران در نهایت تصمیم گرفتند درعین شعله ور بودن چاه را مهار و آتش را به کنترل در‌آورند و برای این منظور یک لوله هدایت شونده را طراحی کردند.
 
وی گفت: در این مرحله لوله هدایت شونده با اَتی واگن بر روی چاه نصب و آتش در برابر مردان صبور و مقاوم تسلیم شد و عملیات بستن لوله های تزریق سیال حفاری، سیمان توسط گروه های مهار پرشتاب انجام و تزریق با دستگاه های پمپاژ بسیار قوی به درون چاه شروع شد و چاه به کنترل در آمد و مهارگران در یک تلاش بی وقفه چاه را کنترل و ایمن سازی کردند.
 
بهمنی خاطرنشان کرد: مجموعه متخصصان و کارشناسان دست اندرکار مهار فوران چاه 24 نفت شهر در کاری بی نظیر و جهادی بار دیگر ثابت کردند قادرند پیچیده‌ترین عملیات کنترل فوران را در کمترین زمان ممکن به انجام رسانند.

در این حادثه چهار نفر از کارکنان صنعت نفت در شرکت حفاری شمال جان باختند و 12 نفر مصدوم و دچار سوختگی شدند که تعدادی درمان شدند و چند نفر تحت مداوا قرار دارند.

مهر