وقتی صید دنبال صیاد می‌‌گردد

فالتو بگیرم؟

زنان کولی که در گوشه و کنار شهر، در پارک‌ها و پیاده‌روها راه را بر عابران می‌بندند تا به اصطلاح کف‌بینی کنند و از آینده خبر بدهند رمال‌اند ،‌آنها این بازار را به نام خود ثبت کرده‌ و تاکنون توانسته‌اند خودشان را از زیر عنوان مجرمانه کلاهبردار ‌خارج نگهدارند . کاظم بیرجندی، آسیب‌شناس اجتماعی رفتار این زنان را بیشتر تکدی‌گری می‌داند تا کلاهبرداری. او می‌گوید: «زنانی که به چنین کاری روی می‌آورند عموما روستاییانی هستند که به شهرهای بزرگ و بویژه تهران مهاجرت کرده و نتوانسته‌اند جذب فرهنگ و زندگی شهری شوند. آنان به دلیل بی‌بهره بودن از تمکن مالی و امکانات رفاهی به حاشیه شهرها رانده می‌شوند و به مشاغل کاذب و گاهی خلاف قانون روی می‌آورند. زنان فالگیر در واقع به نوعی تکدی‌گری می‌کنند و معمولا افرادی که به آنها پول می‌دهند صرفا از سر دلسوزی و با نیت خیرخواهانه این کار را انجام می‌دهند.»

نکته عجیبی که درباره این زنان وجود دارد آن است که اغلب آنها ظاهر و لهجه مشابهی دارند. بیرجندی این موضوع را تعجب‌آور نمی‌داند و توضیح می‌دهد: «مهاجرت دلایل مختلفی دارد. دافعه‌های شهر یا روستایی که فرد در آن زندگی می‌کند، جاذبه‌های ظاهری شهر مقصد و پیروی از خویشاوندان 3 دلیل عمده این پدیده هستند. عده زیادی از افرادی که خانه و کاشانه خود را به مقصد کلانشهرها رها می‌کنند در واقع به تبعیت از دیگر اقوام و بستگان، با ترغیب و تشویق آنها یا برای این که در کنارشان باشند این کار را انجام می‌دهند، بنابراین شاهد هستیم در یک منطقه جغرافیایی کوچک آمار افرادی که مهاجرت می‌کنند بشدت بالاست. در چنین شرایطی مهاجران تازه‌وارد باز هم به تقلید از رفتار قدیمی‌ترها که بظاهر با شیوه زندگی در جامعه جدید آشنا هستند به همان حرفه و شغل مشغول می‌شوند. این موضوع را نه فقط در فالگیران خیابانی بلکه در مشاغل مفید جامعه نیز می‌توان بوضوح دید.»

«محبوبه» زن 35 ساله‌ای است که بتازگی از یک رمال به‌اتهام کلاهبرداری‌ در پلیس آگاهی شکایت کرده است. او می‌گوید: «وقتی با شوهرم ازدواج کردم زندگی خوب و آرامی داشتم اما بتدریج رفتار همسرم عوض شد من که دلیل تغییر رفتار او را نمی‌دانستم خیلی سعی کردم بار دیگر محبت وی را نسبت به خودم جلب کنم. در این هنگام با زنی آشنا شدم که می‌گفت چاره کار مرا می‌‌داند او مرد رمالی را به من معرفی کرد که به گفته خودش کلید هر مشکلی را در دست داشت. وی 500 هزار تومان از من گرفت و تعدادی ورد روی یک کاغذ برایم نوشت و از من خواست طبق توصیه‌اش کارهای خاصی را انجام بدهم، اما این روش فایده‌ای نداشت برای همین دوباره سراغ مرد رمال رفتم و این بار 300 هزار تومان دادم و دومین نسخه را گرفتم. ولی این بار هم موفق نشدم بالاخره شوهرم از ماجرا باخبر شد و با من دعوای سختی کرد و توضیح داد این کارها کلاهبرداری است.»

داروی محبت، بخت‌گشایی و امثال آن از جمله شعارهایی است که در سرلوحه فعالیت رمالان قرار دارد این دسته از مجرمان برای این که مشتری بیشتر جلب کنند، از روش‌های مختلف استفاده می‌کنند. همان‌طور که محبوبه توضیح داد او از طریق یک زن ناشناس با مرد رمال آشنا شد، در واقع عده‌ای هستند که برای چنین مجرمانی نقش بازاریاب را ایفا می‌کنند. سرهنگ عبدالله قاسمی، معاون اجتماعی پلیس آگاهی ناجا یک شگرد دیگر رمالان برای جذب مشتری را این‌طور توضیح می‌دهد: «این افراد برای خودشان کارت ویزیت چاپ می‌کنند و از این طریق تبلیغات انجام می‌دهند.»

برخی دیگر از رمالان نیز شهرت خود را مدیون مشتریان زودباور و ساده‌لوحی هستند که بدون هیچ چشمداشتی برای این مجرمان مشتری جدید جذب می‌کنند. به عنوان نمونه هفته قبل مردی در سمنان دستگیر شد که توانسته بود برای خودش شهرت زیادی فراهم کند به گونه‌ای که از بیش از 2000 نفر کلاهبرداری کرده بود. سرهنگ نصری، رئیس پلیس استان سمنان درباره این متهم می‌گوید: متهم با گفتن جملات احساسی و سوءاستفاده از باورهای مذهبی مردم، آنها را فریب می‌داد و از طعمه‌هایش مبالغ هنگفتی دریافت می‌کرد. او که یک همدست زن نیز داشت در محل کار خود دوربین مداربسته نصب کرده بود و از مشتریانش فیلم می‌گرفت، متهم قصد داشت با استفاده از این فیلم‌ها طعمه‌هایش را وادار به رابطه نامشروع کند که قبل از رسیدن به این هدف دستگیر شد.»

مردی به نام «اسماعیل» که با شکایت 5 نفر به اتهام کلاهبرداری از طریق رمالی بازداشت شده است با اصرار خودش را بی‌گناه می‌خواند و می‌گوید: «من از هیچ‌کس به زور پول نگرفتم همه شاکیانم با میل و رغبت خودشان به من پول دادند، ضمن این که به هیچ‌کدام از آنها نگفتم حتما مشکل‌شان را حل می‌کنم من فقط توضیح دادم با روش‌هایی که بلد هستم تلاش می‌کنم به آنان کمک کنم و شکایت آنها از من بی‌دلیل است. من هیچ جرمی انجام نداده‌ام.»

ادعاهای این متهم همان جملاتی است که دیگر رمالان و فالگیران نیز به زبان می‌آورند. احمد ابراهیمی، حقوقدان این توجیه اسماعیل و امثال او را بی‌اساس می‌داند و یادآور می‌شود: «ماده یک قانون تشدید مجازات مرتکبین اختلاس و کلاهبرداری به صورت مفصل درباره جرم کلاهبرداری توضیح داده و موارد آن را احصا کرده است. طبق این ماده از جمله اعمالی که کلاهبرداری محسوب می‌شود، امیدوار کردن مردم یا ترساندن آنها از امور و حوادث غیرواقع و دریافت پول تحت این عنوان است و رمالان نیز دقیقا همین کار را انجام می‌دهند، بنابراین عمل آنها یکی از مصادیق کلاهبرداری است که رد مال به شاکی، جزای نقدی معادل مال کلاهبرداری شده و یک تا 7 سال زندان را در پی دارد.»

این حقوقدان توضیح می‌دهد: «در همان ماده قانونی تصریح شده است که اگر جرم از طریق انتشار آگهی چاپی یا خطی انجام شود، حداقل مجازات حبس 2 و حداکثر آن 10 سال خواهد بود، بنابراین بعضی اعمال رمالان که برای جذب مشتری صورت می‌گیرد، افزایش مجازات آنها را به دنبال دارد.»

قانون برای چنین کلاهبرداری‌هایی پیش‌بینی‌های لازم را انجام داده است، اما گاهی این خود مالباختگان هستند که مانع مجازات مجرمان می‌شوند و با مخفی کردن جرم، زمینه را برای ادامه اعمال آنها فراهم می‌کنند. شاید یکی از دلایلی که باعث می‌شود پلیس در مواردی از فعالیت فالگیران دیر باخبر شود، طبقه اجتماعی افرادی است که سراغ چنین مجرمانی می‌روند. گروهی که از فقر فرهنگی رنج می‌برند چنین اعمالی را جرم نمی‌دانند و طبقه تحصیلکرده و ثروتمند نیز ترجیح می‌دهند خودشان را گرفتار کارهای قانونی نکنند. سرهنگ قاسمی می‌گوید: «80 درصد افرادی که نزد رمالان می‌روند از قشر تحصیلکرده هستند همچنین چون هزینه برخی از این رمالان زیاد است، فقط اشخاص متمول سراغ آنان می‌روند.»