پوسیدگی دندان (بخش نخست)‌

در محیط دهان این باکتری‌ها به طور معمول وجود دارند ولی تعداد آنها در مواد طبیعی کم است. بنابراین سموم مترشح شده از این باکتری‌ها قادر به ایجاد بیماری‌های دهان و دندان نیست. در صورتی که اقدامات بهداشتی به طور مناسب انجام نشود، ماده پروتئینی بزاق روی دندان رسوب می‌کند و با در دسترس قرار گرفتن مواد غذایی، امکان رسوب و رشد این باکتری‌ها زیادتر می‌شود.

با افزایش تعداد باکتری‌ها و رسوب زیادتر مواد غذایی و محتویات بزاق توده ایجاد می‌شود که به آن پلاک دندانی گفته می‌شود. این پلاک در مراحل اولیه بی‌رنگ بوده و با افزایش ضخامت آن نمای سفید مایل به زرد پیدا می‌کند. پلاک دندانی با حرکت هر جسمی بر روی دندان جمع شده و قابل رویت می‌شود. یکی دیگر از روش‌های مشاهده پلاک دندانی استفاده از قرص‌های فوشین است که با جویدن این قرص‌ها و تجمع رنگ آن در محل‌های تجمع پلاک بر روی دندان، نواحی تمیز نشده و حاوی پلاک مشخص می‌شود. هر چقدر که مواد غذایی بیشتری در اختیار این پلاک قرار گیرد (عدم رعایت بهداشت دهان و دندان) تعداد باکتری‌ها زیادتر شده و قدرت بیماری‌زایی آن افزایش می‌یابد. اگر به این توده مواد سخت و آهکی اضافه شود، باعث سخت شدن این توده نرم می‌گردد که در این حالت به آن جرم دندانی گفته می‌شود.

با توجه به زبر بودن سطح جرم امکان رسوب پلاک زیادتری روی آن فراهم می‌شود و باعث سرعت گرفتن این روند و افزایش قابل توجه میکروب‌های آن می‌شود.

نکته قابل توجه آن است که این پلاک تا وقتی که نرم است علی‌رغم چسبندگی آن به مینا، با مسواک زدن بخوبی از دندان جدا می‌شود، ولی با تشکیل جرم دندانی، تنها راه برداشتن آن با جرم‌گیری توسط دندان‌پزشک است. باکتری‌های موجود در پلاک دندانی با تجزیه مواد قندی باعث ایجاد اسید می‌شوند.

هر قدر تعداد باکتری‌ها زیاد باشد، اسید زیادتری تولید می‌شود و هر قدر میزان رسیدن مواد قندی به باکتری‌ها ممتد باشد، تولید اسید به صورت مداوم صورت می‌گیرد. این اسید باعث تجزیه ترکیب مینای دندان و آزاد شدن مواد معدنی آن و ضعیف شدن مینا می‌شود. با ضعیف شدن و از بین رفتن مینای دندان علایمی مثل درد و تحریک با مواد سرد و گرم رخ می‌دهد. با انتقال پوسیدگی به عاج دندان سرعت پیشرفت پوسیدگی چندین برابر شده و میزان و دفعات بروز درد افزایش پیدا می‌کند و بسرعت به بخش مرکزی دندان (عصب) می‌رسد که همراه با درد شدید است.