احساس تعلق شهروندی

اگر بخواهیم مفاهیم کلیدی و ریشه‌ای فرهنگ شهروندی را جستجو کنیم، بی‌شک «احساس تعلق» یکی از آنهاست. مشارکت برای رفع مشکلات ریز و درشت مناسبات شهری، رعایت قوانینی که حقوق دیگران را تضمین می‌کند، پایبندی به آداب عرفی و اخلاق شهروندی و ... بخشی از مولفه‌ها و در حقیقت نیازهای سکونت در محیط شهری است که با احساس تعلق شکل می‌گیرند و تقویت می‌شوند. حال باید پرسید این مفهوم که از آن به یگانگی با محیط شهری تعبیر کرده‌اند در شهری گسترده و بی‌تناسب نظیر تهران تا چه اندازه است؟ شواهد نشان می‌دهد این احساس نه‌تنها بسیار ضعیف است، بلکه از دیدگاه برخی شهروندان اصلا شناخته شده نیست و وجود خارجی ندارد. یافتن دلیل هم دشوار نیست. معضلات متعدد ساختاری و رویکردی نظیر ساخت و ساز بی‌رویه، عدم تناسب میان معماری بافت نو و فرسوده، افزایش بی‌رویه جمعیت، از بین رفتن بافت بومی محلات، مهاجرپذیری، حضور خرده فرهنگ‌های ناسازگار، تداخل کاربری‌های متعارض و متضاد، مشکلات اقتصادی ساکنان، تضاد طبقاتی، روند مدرنیته شهری، عدم تسهیل راهکارهای انجام امور روزمره، مشکلات اداری، قانونی و ... تنها بخشی از دلایل ضعف در احساس یگانگی با محیط شهری در پایتخت 13 میلیونی هستند. حال سوال دیگری پیش می‌آید که چه باید کرد؟ راه میانبر را علم مدیریت‌ نوین شهری پیش‌رو می‌گذارد. افزایش امکانات رفاهی شهروندان مساوی است با بالا رفتن احساس تعلق به محیط شهری.