تنفس با بوی گرد و غبار

حتی خبرگزاری‌ها طی 2 روز گذشته خبر از آن دادند که بارش گرد و غبار، تمام مناطق استان ایلام بویژه مناطق جنوبی و مرکزی را در‌بر گرفته و مردم را دچار مشکلاتی کرده است. امکان تردد و بیرون آمدن در هوای غبارآلود، بسیار خطرناک و مضر شده و تمام مردم را دچار ناراحتی و بیماری‌های مختلف کرده است؛ به گونه‌ای که گفته می‌شود دید افقی در این استان هم‌اکنون کمتر از 100 متر است.

تمام پروازهای هوایی روز گذشته از فرودگاه ایلام لغو شد و البته در کمال تعجب روز سه‌شنبه تنها مدارس ابتدایی، آن هم در نوبت صبح ایلام تعطیل اعلام شدند و راهنمایی‌ها و دبیرستانی‌ها و درواقع بقیه مردم ناگزیر شدند تا این هوای غیرقابل تنفس را وارد ریه‌های خود کنند!

از آنجایی که استان ایلام در مجاورت کشور عراق واقع شده، در سال‌های اخیر بویژه در فصل تابستان با مشکل آلودگی هوا ناشی از گرد و غبار شدید روبه‌رو بوده است.

مهندس عبدوسلام پیری، معاونت فنی اداره کل منابع طبیعی استان ایلام در گفتگو با خبرنگار ما، در این ارتباط می‌گوید: در دو سه سال اخیر مهم‌ترین منشأ گرد و غبار بیابان‌های عراق و سوریه هستند؛ چراکه جریان‌های شکل گرفته در این مناطق دارای برگشت کوتاه‌تر و غلظت و پایداری بیشتری است.

با این حال کارشناسان معتقدند که آلودگی‌های شیمیایی خاک کشور عراق به واسطه جنگ‌ها‌، عامل ایجاد پدیده گرد و غبار در ایلام است. بی‌شک تنفس در چنین هوایی برای همه اقشار جامعه خطرناک بوده و قشر کهنسالان، کودکان و بیماران قلبی و تنفسی را نیز بیش از دیگران در معرض خطر قرار می‌دهد.

علی‌رغم این‌که چند سال است استان های غربی و جنوب غربی کشور با پدیده‌ای روبه‌رو هستند که در کنار تبعات مربوط به کشاورزی با بروز آفات کشاورزی و بتدریج از بین رفتن پوشش‌های جنگلی زاگرس، تبعات محیط‌زیستی و بهداشتی و تبعات اقتصادی، از ابعاد اجتماعی نیز صدمات جبران‌ناپذیری را متحمل شدند، این مساله از سوی هیچ‌یک از مسوولان استان تاکنون به طور جدی پیگیری نشده و سال گذشته تنها به واسطه ورود این گرد و غبار به تهران، رئیس سازمان محیط‌زیست به کشور عراق سفر کرده و فقط چند روزی تهرانیان به واسطه این بارش‌ها خانه‌نشین شدند.

حال سوال اینجاست که عدم پیگیری جدی و موثر این قضیه به ناکارآمدی کدام یک از سازمان‌های مسوول مربوط است یا به عدم تعامل میان همه آنها برمی‌گردد؟ بی‌شک در چنین وضعیتی مردم آگاهانه یا ناآگاهانه، اصلی‌ترین قربانیان چنین پدیده‌های زیست‌محیطی هستند.

مهندس پیری به نکته جالبی اشاره می‌کند و آن این‌که مهم‌ترین اصل در مقابله با پدیده گرد و غبار پیشگیری است و از آنجایی که ما در این ارتباط با یک پدیده جهانی روبه‌رو هستیم، ناچار به همزیستی با آن هستیم؛ ولیکن این همزیستی باید به گونه‌ای باشد که کمترین خسارت متوجه جمعیت انسانی و گیاهی بشود.

حتی یکی از شهروندان ایلامی در گفتگو با ایرنا گله کرده است که هرساله گرد و غبار شدید، آسمان آبی استان‌های غربی کشورمان را می‌پوشاند؛ اما تاکنون اقدام خاصی در این زمینه انجام نشده است. مسوولان باید با حساسیت خاصی نسبت به رفع پدیده‌هایی که سلامت جامعه را به خطر می‌اندازد، اقدام کنند.

مدیرکل ستاد بحران استانداری ایلام به ایرنا گفته است که تنها راه برون‌رفت از این مشکل مالچ‌پاشی مناطق کویری کشور عراق و همسایه‌های آن یعنی منشأ ورود این گرد و غبار به کشور است. البته کار رفع مشکلات ناشی از گرد و غبار از طریق وزارت کشور و سازمان هواشناسی با همتایان عراقی در دست پیگیری است. کما این‌که رایزنی با کشورهای منشأ این گرد و غبار برای حل این مشکل ضروری است.استاندار ایلام هم تاکید کرده که تا زمان به ثمر نشستن برنامه‌های بلندمدت، باید برنامه‌ریزی لازم برای کاهش آسیب‌های پدیده گرد و غبار در کوتاه‌مدت انجام شود.

بعلاوه به نظر می‌رسد که از اصلی‌ترین این اقدامات، استفاده از پیش‌آگاهی‌های هواشناسی و آمادگی قبلی و انجام برنامه‌ریزی‌هایی مانند تعطیلی مدارس و ادارات، کاهش ترددهای غیرضروری بیماران و افراد مسن، برنامه‌ریزی‌های سفر خصوصا حمل و نقل هوایی و آمادگی بیمارستان‌ها و مراکز درمانی است.

جالب است بدانید که هر هکتار جنگل تا 68 تن گرد و خاک را در خودش رسوب می‌دهد. بر این اساس اگر نمی‌توانیم در خارج از مرزها به تعاملات و اقدامات مشترک مناسب برای حل این مساله دست یابیم، حداقل در داخل کشور فضای سبز را افزایش دهیم.

بر این اساس راه‌حل اصلی و اساسی جهت کنترل و کاهش این پدیده ، توسعه فضای سبز و ایجاد جنگل‌های دست کاشت با استفاده از گونه‌های مقاوم به خشکی و شوری در کانون‌های تولید گرد و غبار است.

البته ایران در این خصوص و نیز در زمینه آموزش کارشناسان، تجارب خوبی دارد که می‌تواند در اختیار کشورهای همسایه قرار دهد. کما این‌که ایران درخصوص بیابانزدایی، احداث جنگل‌های بیابانی و پیش‌بینی و پیش‌آگاهی پدیده گرد و غبار آمادگی کامل دارد. بی‌شک در این راستا باید از همکاری سازمان‌های بین‌المللی نیز برای مهار پدیده فوق بهره ببریم.

جالب است بدانید که برخی مردم ایلام امیدوارند بار دیگر این پدیده به تهران نیز سرایت کند تا شاید مسوولان ارشد کشوری مرتبط با موضوع، به فکر چاره‌ای اساسی برای رفع این پدیده بیفتند... .

‌ پونه شیرازی/گروه ایران