آخرین پرواز آتلانتیس

این نخستین بازنشستگی رسمی شاتل‌های فضایی خواهد بود. پس از فرود آتلانتیس، شاتل فضایی دیسکاوری و بعد از آن شاتل فضایی ایندیور به فضا خواهند رفت و به این ترتیب افسانه طولانی شاتل‌ها در حالی به پایان خواهد رسید که برخلاف برنامه از پیش تعیین شده ناسا که براساس آن قرار بود بعد از بازنشستگی شاتل‌ها سفاین جدیدی جایگزین آن شوند، هیچ جایگزینی برای آنها طراحی نشده است. ناسا براساس برنامه جدید خود تصمیم دارد پس از بازنشستگی شاتل‌های فضایی پرواز به مدارهای پایین را به بخش خصوصی و تا قبل از آن به سازمان فضایی روسیه واگذار کند.

شاتل‌های فضایی از فناوری‌ای استفاده می‌کنند که بنیان آن مربوط به 40 سال پیش است. ایده این سفاین رفت و برگشت فضایی در دوره پس از فتح ماه مطرح شد. در آن زمان برخی استدلال می‌کردند که ناسا باید تمرکز خود را بر سفر به مریخ قرار دهد و در مقابل برخی دیگر استدلال می‌کردند که باید روی ابزاری سرمایه‌گذاری کرد که بتواند انسان را به طور ایمن به مدار زمین ببرد. بدین ترتیب ایده شاتل‌ها برنده شد و بیش از 3 دهه است که در حال خدمت‌رسانی به اکتشافات فضایی است. 5 نمونه از سفاین عملیاتی شاتل‌ها تاکنون ساخته شده است که 2 شاتل چلنجر و کلمبیا، یکی در هنگام اعزام به فضا و دیگری در هنگام بازگشت از آن دچار حادثه شد و با انفجار آنها در مجموع 14 فضانورد قربانی این وسیله شدند. با وجود این شاتل‌های فضایی در طول بیش از 140 پرواز خود خدمات بسیاری را ارائه داده‌اند که از آن جمله می‌توان به قرار دادن ایستگاه فضایی بین‌المللی در مدار و تعدادی از تلسکوپ‌های فضایی و آزمایش‌های زیستی در مدار اشاره کرد.

اینک و در حالی که شاتل فضایی آتلانتیس آخرین حضور در فضا را سپری می‌کند، بحث‌های بسیاری برای تمدید احتمالی پروازهای شاتل‌ها در جریان است تا شاید حداقل بتوان برای چند پرواز دیگر این ماموریت را تمدید کرد، اما به هر حال دوران افسانه‌ای شاتل‌ها از هم‌اکنون پایان خود را آغاز کرده است.

پوریا ناظمی / گروه دانش