درگذرگاه خورشید

تا شهرستانک چند جاده فاصله است

تهران را به کرج می‌رسانی. کرج را با جاده چالوس هم‌قصه می‌کنی. آسارا و ماهان را رد می‌کنی، درده را هم. بعد از آن دوراهی کاملا مشخصی است که تابلوی سمت راست شما را به سمت روستای شهرستانک راهنمایی می‌کند. از آسارا تا دوراهی حدود 12 کیلومتر و از دوراهی تا روستای شهرستانک 8 کیلومتر راه پیش رو خواهید داشت؛ همپای جاده شوید. همین که به مرز روستا می‌رسید فصلی زیبا از زندگی شروع می‌شود. آنقدر زیبا که جاده چالوس را با همه زیبایی‌هایش جا می‌گذارد. پس از گذر از همه زیبایی‌های طبیعی و تاریخی شهرستانک، به انتهای همه این زیبایی‌ها که می‌رسید سه دره به روی شما در می‌گشایند. یکی به سمت قله توچال می‌رود؛ مسیری که آشنای گام‌های کوهنوردان از قله توچال به شهرستانک است. دیگری به سمت میگون و به دره هملون می‌رسد.

دره سوم در جنوب شرق وجود دارد که شما را برمی‌گرداند به سمت جاده چالوس. بنابراین شهرستانک را به هر سمتی که بکشانید زیبایی طبیعت را در دل چشمانت می‌نشاند سبز و سرخ. بستگی به فصلی دارد که آمده‌اید. پاییز این همه باغ که در تابستان سر به زیر و دست پر شما را در بر می‌کشد دیوانه‌کننده است.

آتش‌بازی پاییز با آن برگ‌های سرخ، زرد و نارنجی در این دره آنقدر دیدنی است که هرگز از خاطرات شما پاک نمی‌شود. البته هنوز هم مسیر و جاده هست که به شهرستانک منتهی شود. حالا می‌خواهد جاده خلوتی باشد که از روستای غیرمسکونی «ده تنکه» می‌گذرد (که با روستای «آهارشم» دو ساعت و از قلعه دختر می‌گذرد) یا مسیر دیگری باشد که شما را از طریق امامزاده شکرآب به شهرستانک می‌کشاند.

ناصرالدین شاه در شهرستانک هر سال مراسم آش‌پزان به راه می‌انداخت. اعتمادالسلطنه در کتاب خاطرات خود در این باره می‌نویسد هر سال در یک روز معین ناصرالدین شاه به اتفاق وزرا و رجال و شاهزادگان و دیگر نزدیکان خود به شهرستانک می‌آمد و مراسم مخصوص آش‌پزان را به راه می‌انداخت.

طبق این مراسم، هر یک از بزرگان و شاهزادگان باید گوشه‌ای از کار را می‌گرفتند و به دست مبارک! خود سبزی پاک می‌کردند و آش می‌پختند، سپس سوگلی حرمسرای ناصرالدین شاه کاسه آش را برمی‌داشت و به دست ناصرالدین شاه می‌داد.

ناصرالدین شاه برای سفر به شهرستانک از جاده مخصوص شاهی عبور می‌کرد. این جاده از راه پس قلعه و توچال به شهرستانک می‌رسید. اما خدمه و چاکران شاه مجبور بودند از راه باریک و خطرناک رودخانه به شهرستانک بروند. همیشه در جریان این رفت و برگشت، تعدادی از خدمه شاه به رودخانه سقوط می‌کردند و جان می‌سپردند.

به همین دلیل، ناصرالدین شاه در سرخ حصار قصری ساخت و مراسم آش‌پزان خود را به آنجا منتقل کرد. اگر 60 ـ 50 سال پیش به اینجا می‌آمدید می‌توانستید کاغذ دیواری‌های روغنی قصر را که به سفارش ناصرالدین شاه از آلمان آورده بودند ببینید. حتی درهای بزرگ اصطبل که به آن اوروسی می‌گفتند و با شیشه‌های رنگی تزیین شده بود را هم می‌شمردید.

پس از گذشت حدود 100 سال از مرگ ناصرالدین شاه، فدراسیون کوهنوردی وقتی دید سازمان میراث فرهنگی هیچ توجهی به ضرورت بازسازی و نگهداری این قصر ندارد، در وسط حیاط قصر پناهگاهی ساخت برای کوهنوردانی که از قله توچال به سوی شهرستانک سرازیر می‌شوند. البته اگر شما ورزشکار و کوهنورد نیستید اما دوست دارید چند روزی را در سایه‌سار زیبایی‌های شهرستانک بگذرانید نگران نباشید. در این منطقه امکان اتراق کردن و استراحتگاه محلی وجود دارد. بپرسید به شما آدرس می‌دهند. پس از آنکه خیال شما از محل اقامت راحت شد حتما خود را به شمال دره گله گیله و نوک قله کوه بکشانید. قلعه دزدبند (قلعه راهداری) بنایی است بازمانده از قرن 6 تا 8 هجری. البته شهرستانک نام تاریخی دیگر هم دارد که ‌شود شنستون.

رودخانه تنها زمزمه‌ای نیست که با لهجه آب و آفتاب با شما صحبت می‌کند. اگر خود را به بلندترین نقطه روستا یعنی ارتفاع 2800 متری زمین برسانید کوه زمزمه برای شما خواهد داشت با طعمی سرد و گوارا.

آب چشمه «گل کیله» را از نظر خلوص و گوارایی بی‌بدیل می‌دانند. چشمه آرام آرام نقره بر نقره می‌ریزد و در طول 15 کیلومتری شهرستانک جاری می‌شود. چشمه خود در سایه‌سار درختان بلندقامت گردو، گیلاس و آلبالو دامان گسترانیده است. می‌شود گفت آفریدگار اینجا هرآنچه در چنته داشته رو کرده‌ است. علاوه بر آن بسیاری اعتقاد دارند که آب زلال رودخانه که دل دره را می‌کاود جنبه درمانی داشته و لبریز از املاح معدنی است. هوای پاک و دلپذیر، چشمه‌ساران متعدد، باغ‌های انبوه و گسترده، اراضی وسیع کشاورزی، چشم اندازهای کوهستانی اطراف دشت‌های فراخ و زندگی ساده و پرتلاش و جوشش روستایی از جمله لحظه‌های است که می‌تواند شهرستانک را برای همیشه در ذهن شما ثبت کند.

شهرستانک غذای محلی هم دارد. از جمله می‌توان به یک نوع حلوا اشاره کرد که از کره، شیره و آرد تهیه می‌شود. اگر از مسافرانی هستید که دوست دارید از هر شهری سوغاتی با خود بیاورید باید بگویم سوغات این روستا گردو، عسل و فرآورده‌های لبنی است.