ما می‌دانیم

شما به چه فکر می‌کنید

به چه فکر می‌کنید؟ کدام یک از خاطرات خود را به یاد می‌آورید؟ شاید فکر کنید که فقط شما هستید که می‌توانید به این سوالات پاسخ دهید، اما دانشمندان علم اعصاب با ترکیب اسکن مغز و نرم‌افزار تشخیص الگو توانسته‌اند پنجره‌ای به داخل ذهن انسان‌ها باز کنند. در سال‌های اخیر، الگوهای فعالیت مغز با موفقیت برای پیش‌بینی تصویری که افراد به آن نگاه می‌کنند و محل آن در فضای مجازی یا تصمیمی که فرد می‌گیرد مورد استفاده قرار گرفته‌اند. نتایج آخرین تحقیقات نشان می‌دهد پژوهشگران می‌توانند تصاویر متحرکی که افراد می‌بینند را بازسازی کنند و حتی وقایعی را که افراد به یاد می‌آورند حدس بزنند.

کد خبر: ۳۲۵۲۴۸

اخیرا جک گالانت از دانشگاه کالیفرنیا از نتایج قابل توجه خود پرده‌برداری کرد. او به همراه همکارش شینجی نیشیموتو نشان داد که می‌توانند فیلمی را که شخص قبلا مشاهده کرده است، بازسازی کنند و این کار را فقط با مشاهده فعالیت مغزی فرد انجام می‌دهند. دیگران بر این باورند که این رمزگشایی عصبی می‌تواند برای خواندن حافظه و برنامه‌های آتی و حتی اختلالات خوردن مورد استفاده قرار گیرد.

قابل درک است که اینچنین پیشرفت‌هایی باعث افزایش نگرانی‌ها درباره تکنولوژی خواندن فکر، که ممکن است توسط تبلیغ‌گران یا افراد ظالم مورد استفاده قرار گیرند، می‌شود.

هنوز علی‌رغم پیشرفت‌های اخیر در این زمینه، بیشتر محققان برای اسم‌گذاری کارشان به‌نام خواندن فکر احتیاط می‌کنند، آنها با تاکید بر محدودیت‌های آن فعلا نام رمزگشایی عصبی را برای این کار انتخاب کرده‌اند.

آنها اضافه می‌کنند که این روش فواید زیادی خواهد داشت که شامل درک بهتری از مغز و بهبود ارتباط با افرادی می‌شود که نمی‌توانند صحبت کنند یا بنویسند می‌شوند، مانند کسانی که دچار سکته مغزی شده‌اند یا افرادی که از بیماری‌های تخریبی عصب رنج می‌برند. تصور کنید چقدر هیجان‌انگیز است که بتوان افکار گرافیکی افراد سالم مثلا یک نقاش را مشاهده کرد.

افکار شما آشکار می‌شوند

فکر می‌کنید رمزگشایی عصبی چگونه کار می‌کند؟ تیم پژوهشی گالانت سال گذشته توانست با استفاده از تصویربرداری مغز براساس فعالیت بخش بینایی قشر مغز نشان دهد که فرد به کدام گروه از تصاویر نگاه می‌کند و تعجب همگان را برانگیزد. نیشیمو و گالانت آخرین تحقیق خود را اینگونه آغاز کردند: آنها به دو نفر یک فیلم دو ساعته نشان دادند و همزمان از مغز آنها اسکن گرفتند. سپس یک نرم‌افزار کامپیوتری الگوهای مختلف فعالیت قشر بینایی آنها را نسبت به جنبه‌های دیداری مختلف فیلم مانند ظاهر، رنگ و حرکات مورد بررسی قرار داد. این نرم‌افزار سپس به مدت 200 روز با ویدیوهای سایت یوتیوب تغذیه شد و از نقشه‌برداری‌ای که از روی تبلیغ‌های فیلم به دست آورده بود برای پیش‌بینی فعالیت مغزی ناشی از هر یک از ویدیوهای یوتیوب در تماشاگران استفاده کرد.

در پایان، این دو داوطلب دسته سومی از ویدیو را مشاهده کردند که هیچ‌وقت توسط نرم‌افزار کامپیوتری مشاهده نشده بود و همزمان از مغز آنها اسکن‌هایی تهیه شد.

سپس نرم‌افزار کامپیوتری این اسکن‌های جدید را با الگوهای پیش‌بینی شده فعالیت مغز که از کلیپ‌های یوتیوب به دست آورده بود مقایسه کرد و برای هر ثانیه از اسکن مغزی 100 کلیپ یوتیوب را که فعالیت مغزی مشابهی ایجاد کرده بودند انتخاب و با یکدیگر تلفیق کرد. نتیجه، تصویر مبهمی از مدل خام خواندن فکر بود. به نظر گالانت آنها در آینده نتایج بهتری کسب خواهند کرد. آنها سعی دارند با افزایش اطلاعات نرم‌افزار در زمینه محتوای ویدیوها بتوانند بازسازی دقیق‌تری از فعالیت مغز ارائه کنند.

دانشمندان علم اعصاب با ترکیب اسکن مغز و نرم‌افزار تشخیص الگو توانسته‌اند پنجره‌ای به داخل ذهن انسان‌ها باز کنند

فقط ویدیوها و تصاویر نیستند که می‌توانند فعالیت مغزی را نشان دهند. دانشمندان نشان داده‌اند که حافظه ما نیز ورای دسترسی اسکنرهای مغزی نیست. ساختاری از مغز که هیپوکامپ نام دارد، برای شکل‌گیری حافظه لازم است، به همین جهت اسکنرها در یک آزمایش این ناحیه را در 10 داوطلب که یکی از 3 ویدیویی را که قبلا مشاهده کرده بودند، به خاطر می‌آوردند، اسکن کردند. در این آزمایش محققان موفق شدند با دقت 50 درصد ویدیویی را که داوطلبان مشاهده کرده بودند، حدس بزنند. به نظر محققان، این کار خواندن فکر نیست؛ زیرا نرم‌افزار نمی‌تواند حافظه‌ای را که قبلا برای آن آموزش ندیده است، رمزگشایی کند. شما نمی‌توانید از مغز فرد اسکن بگیرید و ببینید که او به چه چیزی فکر می‌کند.

گروه دیگری از دانشمندان به سرپرستی جان دیلان هاینس در آلمان توانسته‌اند با استفاده از اسکن مغز تصمیم افرادی که قصد انجام کارهای ساده‌ای دارند را پیش‌بینی کنند. بعلاوه با نشان دادن تصاویری از غذاها به افراد آنها توانستند دریابند که کدام‌یک از آنها دچار بی‌اشتهایی یا کم‌خوری هستند. آنها این کار را با بررسی مرکز پاداش در مغز انجام داده‌اند. همچنین برخی از پژوهشگران ادعا کرده‌اند که می‌توانند با دقت بالایی بگویند که فرد به چه کلمه‌ای (که از نظر دستوری اسم باشد)‌ فکر می‌کند. آنها هم‌اکنون در حال کار روی جملات دوکلمه‌ای هستند.

آیا پیشگویی امکان‌پذیر است؟

رمزگشایی اسکن‌های مغزی برای پیشگویی افکار انسان‌ها، یک عمل خیره‌‌کننده است؛ اما باید دانست که تکنیک‌های رمزگشایی عصبی محدود است. در حال حاضر برای استفاده از این تکنیک باید مغز فرد با رعایت شرایط ویژه‌ای چندین نوبت اسکن شود. پس آیا می‌توان نام این کار را خواندن فکر گذاشت؟ و آیا ما باید درباره استفاده‌های غیراخلاقی از این تکنولوژی نگران باشیم؟

بیشتر محققان براین باورند که کارهایی که تاکنون در این زمینه انجام شده‌اند، خیلی با آنچه که عوام به عنوان خواندن فکر در نظر دارند، مثل پیش‌بینی این که آیا یک تروریست قصد منفجر کردن یک هواپیما را دارد یا نه، فاصله دارد. هرچند که رسیدن به چنین فناوری‌ای به زمان زیادی نیاز دارد؛ ولی به نظر برخی دانشمندان باید کم‌کم در مورد مسائل اخلاقی مربوط به آن تصمیم‌های لازم را بگیریم.

اخیرا برخی از شرکت‌ها ادعا کرده‌اند که اسکن‌های مغزی می‌توانند لایه‌های معینی از مغز را مورد بررسی قرار دهند و می‌توان از روی آنها فهمید که آیا یک برنامه تبلیغاتی توانسته افراد را ترغیب به خرید کند یا نه. رمزگشایی عصبی درست مانند یک شمشیر دولبه است.

همان طور که این روش می‌تواند گره از نادانسته‌ها بگشاید، اگر مورد سوءاستفاده قرار گیرد، می‌تواند زندگی انسان را تباه کند. پس بهتر است این موارد در هنگام انجام آزمایش‌های پژوهشی مدنظر دانشمندان باشد تا از بروز مشکلات جلوگیری شود.