قزوین ؛ گنجیه کشاورزی ایران

به گزارش واحد مرکزی خبر ، کشت انواع محصولات در دشت های قزوین به علت داشتن اقلیـم و آب و هـوای مناسب امـکان پذیـر است بگونه ای که این استان سالانه با برداشت 2 میلیـون و 100 هـزار تن محصـول کشاورزی ، تولیدکننده سه و چهار دهم محصولات کشاورزی کشور محسوب می شود ؛ به همین روی استان قزوین یکی از مناطق مستعـد ، نمونـه و مدرن کشاورزی کشور بشمار می رود .

به گفته صفری رئیس سازمان جهادکشاورزی استان قزوین، این استان به لحاظ باغداری ، رتبه نخست کشور را دارد .

صفری می افزاید : در این استان بیشتر فعالیت های مردم در عرصه کشاورزی با فرهنگ ، تاریخ و تمدن این استان گره خورده است ازجمله تاک داری در تاکستان ، باغستان در قزوین ، گیاهان دارویی در الموت و زیتون در طارم سفلی .

ازجمله ویژگی باغ های سنتی و چند هزار ساله قزوین ، مقاومت آنان ، مقابل ناملایمات طبیعت است .

در سالهای اخیر بسیاری از کشاورزان این استان به کشت درختان مختلف ازجمله گردو ، سیب گلاب و گیلاس روی آورده بودند اما بسیاری ازآنها براثر سرمای چهار سال پیش در این منطقه از بین رفت و موجب وارد آمدن خسارت فراوانـی به کشاورزان و باغداران شد اما بسیاری از درختان قدیمی باغ های سنتی قزوین ، مقابل این سرما مقاومت کردند و سرسبز باقی ماندند که این خود بیانگر درایت و تجربه زیاد کشاوزران و باغداران قدیمی در انتخاب این نوع درختان است .

یکی دیگر از ویژگی های باغ های ستنی قزوین ، مرزهایی به ارتفاع یک متر و نیم است که آنهـا حوضچه هایی برای مهار سیلاب های بهاره و تغذیه سفره های آب زیر زمینی هستند ؛ روشی که امروز هم برای تزریق آب به سفره های زیر زمینی استفاده می شود .

تولید محصولاتی مانند پسته ، بادام ، انگور ، گردو و قیسی که هم بصورت تازه خوری و هم خشکبـار استفاده می شود حاکی از هوش ، ذکاوت و تجربه کشاورزان این منطقه در انتخاب و کشت محصولات سازگار با محیط و مقاوم مقابل ناملایمات است .

باغداران گذشته این استان نهال هایی غرس می کرده اند که مقابل کـم آبی مقـاومت خوبـی داشتــه باشند کشاورزان هم محصولاتی مانند گندم، جو ، یونجه و سبزی را در فصول پرباران کشت می کردند. ازسوی دیگر وجود هزاران رشته قنات در منطقه دشت قزوین که 100 رشته آن در شهر قزوین است بیانگـر تلاش چنــد هزار ساله مردم این منطقه در جدال و رقابت با طبیعت است .

باغ ها و کشتـزارهای قزویـن در قدیم ، محلـی برای امـرار معاش کشاورزان بود و نقش عمده ای درمحافظت مردم مقابل طبیعت ، تامین آب و حوادث گوناگون داشت اما امروز با کاهش مساحت باغ های سنتـی قزوین از پنج هزار هکتار به 2 هزار هکتار ، افزایش قیمت و تغییر کاربری زمین های کشاورزی ، مزایا و کارکردهای این باغ ها فراموش شده است .

اخوی زادگان مشاور رییس سازمان جهادکشاورزی استان قزوین در امور باغستان های سنتی قزوین می گوید باغ های سنتـی در روند توسعـه شهـر قزوین نادیده گرفته شـد بگونه ای که برداشت بی رویه شن و ماسه از رودخانه های این شهـر ، عبور راه آهن و جاده از باغ ها و ساخت و سازهای بی رویه ، این میراث بجای مانده از گذشته را با خطر کم آبی و بی آبی مواجه کرد .

مجابی استاد دانشگاه علم و صنعت هم می گویـد : توسعـه ای پایـدار است که به توسعـه انسانی و فرهنگی بیانجامد . او می افزاید : میراث کشاورزی تاریخچـه ای به قدمـت نوع بشر دارد و همه نخبگان ، مسئولان و مردم باید برای احیای این میراث کهن بکوشند .

براین اساس است که سازمان میراث فرهنگی،صنایع دستی و گردشگری دراین زمینه نخستین گام را برداشت و " عمارت سپهدار قزوین " را به عنوان " موزه کشاورزی کشور " تعیین کرد .

با تاسیس نخستین موزه کشاورزی کشور در قزوین اسناد تاریخی و فعالیت های باغداری، تاکداری و کشاورزی بدست آمده کشور و استان قزوین در مجموعه ای ثبت ، نگهداری و نمایش داده خواهد شد .

صفری رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان قزوین معتقداست تاسیس موزه کشاورزی در این منطقه ، فرصتی برای حفظ تاریخچه فعالیت های باغداری و کشاورزی است و با بهره برداری از آن گام مهمی برای حفظ فرهنگ و تمدن و تجربه کشاورزی کهن ایران برداشته شده است .

بی تردید این موزه گام مهمی برای احیای میراث پیشینیان و حفظ و توسعـه و رونق کشـاورزی در منطقـه و گسترش اطلاعات و دانش بومی کشاورزی در مناطق مختلف کشور است چرا که در این موزه به منظور توسعه کشـاورزی می توان تجـربه کشـاورزان و باغـداران قدیمی قزوین را در کنار علوم روز کشاورزی دنیا نمایش داد .

به نظرمی رسد در کنار نمایش ادوات و تجهیزات قدیمی کشاورزی در این موزه باید با حفظ و احیا و ثبت برخی از شیوه های زراعی و باغداری ماننـد آبیاری و کشت گونـه های خاص درختان و روش های حفظ واستفاده از منابع آبی و حفظ اکوسیستم منطقه در انتقال این تجارب به نسل های آینده اهتمام بیشتری ورزید .

ازسـوی دیگر وجود 2 دانشکده کشاورزی در دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوین و دانشگاه آزاد تاکستان در استان قزوین و تربیت سالانه هـزار دانشجو در رشته های مختلف کشاورزی از کاردانی تا دکترا در کنار این موزه می تواند در بکارگیری عملی دستاوردهای این موزه و ارتقای کشاورزی در کشور موثر باشد .