پرده‌خوانی در موزه

در این نمایشگاه که به مرور شاهکارهای نقاشی قهوه‌خانه و نقاشی پشت‌شیشه می‌پردازد، برنامه‌های جنبی از قبیل کارگاه علمی،‌ همایش علمی و نشست تخصصی و برنامه پرده‌خوانی برگزار می‌شود.

در این نمایشگاه 260 اثر نقاشی قهوه‌خانه و نقاشی پشت‌شیشه به نمایش گذاشته شده است که تا 15 اردیبهشت در موزه هنرهای معاصر تهران ادامه دارد.

پرده‌خوانی نوعی نمایش مذهبی ایرانی است که در این نمایش کسی با عنوان «پرده‌خوان» از روی تصویرهای منقوش بر پرده، مصایب اولیای دین ـ بویژه اولیای مذهب شیعه ـ را با کلام آهنگین روایت می‌کند.

پرده‌خوانی را «شمایل‌گردانی» و «پرده‌داری» و «پرده‌برداری» هم گفته‌اند. دهخدا به پرده‌ای اشاره کرده است که شعبده‌بازها و عروسک‌گردان‌ها، از آن برای پنهان کردن ترفندهای نمایشی خود استفاده می‌کنند و این هیچ ارتباطی با پرده‌داری، نام دیگر نمایش مذهبی پرده‌خوانی، ندارد.

در فرهنگ دهخدا آمده پرده‌خوان کسی است که معمولا همراه با اشاره کردن به تصاویر پرده، با چوبدستی‌ای به نام مِطْرق، این تصویرها را با صدایی رسا و آهنگین باز می‌خواند. اساسا این نمایش متکی بر «کلام» است. پرده‌خوان از پرده به دو روش بهره می‌برد: تزیینی و طوماری. او در روش تزیینی، پرده را صرفا برای جلب توجه تماشاگران می‌آویزد و داستان را براساس آن نقل نمی‌کند؛ اما در روش طوماری، داستان بر مبنای نقش‌های پرده و گشودن تدریجی پرده منقوش روایت می‌شود.