کنفرانس تهران، احیای ان پی تی

واقعیت این است که در جهان معاصر، خلع‌سلاح ایده همه انسان‌های آزادیخواه بوده و پیشرفت بشریت و ایجاد یک جامعه جهانی براساس آرامش در گرو عاری کردن جهان از هر گونه تنش و به‌کارگیری سلاح‌های کشتار جمعی و هسته‌ای است و در این راستا پیام کنفرانس تهران دعوتی عمومی از همه کشورهای پایبند به تعهدات بین‌المللی بود تا در راه این ایده متعالی گام بردارند.

چالش‌های خلع‌سلاح، تعهدات بین‌المللی کشورها در زمینه خلع‌سلاح و عدم اشاعه سلاح‌های کشتار جمعی، آثار عدم نابودی سلاح‌های کشتار جمعی و بررسی راهکارهای عملی برای تحقق خلع‌سلاح در این کنفرانس مورد بحث قرار گرفت.

برگزاری این کنفرانس حاکی از این بود که ایران به عنوان یکی از کشورهای پیشتاز در موضوع خلع‌سلاح در این موضوع جدی و امیدوار است تا سایر کشورها نیز نسبت به خلع‌سلاح در دنیا با احساس مسوولیت وارد صحنه عمل شوند و به کشورمان بپیوندند. برپایی این کنفرانس در تهران، بخوبی بیان کرد که جمهوری اسلامی ایران همان گونه که از اولین امضاءکنندگان پیمان ان‌پی‌تی بوده در زمینه خلع‌سلاح و عدم اشاعه سلاح کشتار جمعی نیز ازجمله پیشتازان است.

در این کنفرانس بسیاری از مقامات عالی‌رتبه و کارشناسان برجسته از حدود 60 کشور جهان مشارکت داشتند و درباره نگرانی‌ها و چالش‌های موجود درباره خلع‌سلاح و عدم اشاعه سلاح‌های کشتار جمعی بویژه سلاح‌های هسته‌ای به بحث و تبادل نظر پرداختند.

نشست خلع‌سلاح پوشش گسترده‌ای در رسانه‌های خارجی داشت و 300 خبرنگار در مجموع و حداقل 160 خبرنگار خارجی این کنفرانس را پوشش دادند و آنچه پیام اجلاس بود به خوبی به گوش ملت‌های جهان و افکار عمومی ملت‌های مستقل رسید. بیش از 14 وزیر امور خارجه، 10‌معاون وزیر و 8 نماینده از سازمان‌های منطقه‌ای و بین‌المللی در این کنفرانس شرکت کردند که وزرای امور خارجه عمان، عراق، لبنان، سوریه، معاون وزیر خارجه روسیه و دستیار ویژه وزیر خارجه چین ازجمله مقامات عالی‌رتبه شرکت‌کننده در این کنفرانس بودند.

پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی که توسط علی‌اکبر ولایتی مشاور امور بین‌الملل ایشان قرائت شد در کنفرانس خلع‌سلاح در تهران در مرکز توجه و در صدر اخبار رسانه‌های جهان قرار گرفت و وزیر امور خارجه اعلام کرد که پیام ایشان به عنوان سند اجلاس «خلع‌سلاح و منع اشاعه» ثبت می‌شود.

پیام رهبر معظم انقلاب به این کنفرانس، اراده پایدار جمهوری اسلامی ایران را در مبارزه با سلاح‌های کشتار جمعی به نحو دقیق نشان داد. علی لاریجانی رئیس مجلس شورای اسلامی در این باره گفت: سخن ایشان مبنی بر این که همه سلاح‌های کشتار جمعی، چه هسته‌ای و چه شیمیایی یا میکروبی، تهدید علیه بشریت محسوب می‌شود و استفاده از آنها حرام است، 2 دیدگاه را برای عموم تبیین می‌کند.

لاریجانی تاکید کرد: آن گونه که در پیام رهبر انقلاب مطرح شد، کنفرانس تهران سراسر تثبیت مبارزه با سلاح‌های کشتار جمعی اعم از هسته‌ای، شیمیایی و میکروبی بود و در آن بصراحت اعلام شد کاربرد این سلاح‌ها حرام است و باید راه‌هایی برای خلع‌سلاح مشخص شود.

در حقیقت با برگزاری این کنفرانس ایران نشان داد که نه اعتقاد به سلاح هسته‌ای دارد و نه به دنبال آن است.

علی‌اکبر ولایتی، مشاور عالی رهبر معظم انقلاب در امور بین‌الملل نیز در این باره گفت: بخشی از پیام ایشان مربوط به کشورهای منطقه بود و این که دشمنان تلاش می‌کنند فضای منطقه را در رابطه با دستیابی ایران به فناوری صلح‌آمیز هسته‌ای آلوده کنند و در واقع یکی از اهداف دشمنان از ایجاد آلودگی این است که مانع دستیابی کشورهای منطقه به انرژی صلح‌آمیز هسته‌ای شوند.

ایران با ارائه دلایل فقهی و دینی، حرام بودن دستیابی و استفاده از سلاح‌های هسته‌ای در این کنفرانس ابتکار عمل به خرج داد. حضور کارشناسان مذهبی ازجمله نکاتی بود که این اجلاس را از سایر اجلاس‌های بین‌المللی هسته‌ای که در اقصی نقاط جهان برگزار می‌شود متمایز کرد. این کارشناسان در جریان برگزاری اجلاس بیکار ننشستند و همواره با میهمانان خارجی به تبیین دیدگاه اسلام درخصوص حرام بودن استفاده از سلاح‌های کشتار جمعی بویژه هسته‌ای پرداختند.

در سومین پنل تخصصی کنفرانس خلع‌سلاح تهران حرام بودن استفاده از سلاح‌های کشتار جمعی در ادیان مختلف بخصوص اسلام مورد تاکید قرار گرفت.

اهمیت حضور این کارشناسان به حدی بود که متکی در اختتامیه این اجلاس اعلام کرد که سال آینده در دومین اجلاس خلع‌سلاح قرار است از کارشناسان مذهبی سایر ادیان ابراهیمی نیز دعوت به عمل آید.

وجود تاسیسات مخفی سلاح‌های هسته‌ای خارج از پادمان‌های آژانس بویژه در منطقه خاورمیانه از نگرانی‌های عمده جامعه بین‌المللی است که کنفرانس تهران با تاکید بر این امر به دنبال ادامه ایده خاورمیانه عاری از سلاح‌های هسته‌ای بود که در سال 1974از سوی ایران و مصر ارائه و قطعنامه‌هایی برای آن صادر شد.

رژیم اسرائیل با در اختیار داشتن سلاح‌های هسته‌ای و تهدید همسایگان، صلح و امنیت منطقه‌ای و بین‌المللی را به خطر انداخته است و در این راستا رفتار دوگانه غرب در قبال برنامه نامشروع تسلیحات هسته‌ای رژیم صهیونیستی و اعمال تبعیض علیه کشورهای منطقه مورد توجه کنفرانس تهران بود. خواست اکثر هیات‌های شرکت‌کننده در کنفرانس تهران ملحق شدن سریع رژیم صهیونیستی به معا‌هده ان‌پی‌تی و انهدام سریع تسلیحات این رژیم بود.

در جمع‌بندی پایانی کنفرانس بین‌المللی خلع‌سلاح تهران بر ضرورت اقدام در راستای تحقق مناطق عاری از سلاح هسته‌ای در بخش‌های مختلف جهان بویژه در خاورمیانه براساس قطعنامه‌های ذیربط سازمان ملل تاکید شد و به عنوان یک گام اولیه حصول چنین نتیجه‌ای، پیوستن رژیم صهیونیستی به معاهده عدم اشاعه هسته‌ای و قرار گرفتن تاسیسات هسته‌ای این رژیم تحت پادمان‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به عنوان یک ضرورت اعلام شد. همچنین کشور‌ها نگرانی شدید خود را درخصوص تضعیف رژیم عدم اشاعه به دلیل اتخاذ استانداردهای دوگانه و تبعیض‌آمیز از سوی برخی قدرت‌های هسته‌ای بویژه همکاری برخی کشورهای هسته‌ای با غیر اعضای NPT و نادیده انگاشتن زرادخانه هسته‌ای رژیم صهیونیستی ابراز کردند.

ازجمله نتایج دیگر این کنفرانس تاکید بر استمرار آن بود که با استقبال شرکت‌کنندگان مواجه شد.

منوچهر متکی وزیر امورخارجه در این باره گفت: تصمیم شرکت‌کنندگان به استمرار این کنفرانس و برگزاری دومین نشست آن در نیمه آوریل 2011 (فروردین 1390) نشان‌دهنده عزم، تصمیم و آمادگی آنها برای ادامه این حرکت است.

رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت امور خارجه نیز در این باره تصریح کرد: چنانچه خواستار تحقق آرمان این اجلاس بوده و بخواهیم حرکتی که شروع شد به نتیجه برسد باید برای برگزاری اجلاس‌های منظم سالانه برنامه‌ریزی کنیم. سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: برای پیگیری مصوبات و پنل‌های تخصصی این اجلاس باید یک دبیرخانه دائمی ایجاد و صاحب‌نظران موثر در روند خلع‌سلاح برای حضور جدی‌تر سازماندهی شوند.

وی با بیان این که طبیعتا بخش معاونت بین‌الملل وزارت خارجه مسوول پیگیری مصوبات این کنفرانس خواهد بود گفت: این معاونت برای برقراری ارتباط و ادامه روند گفتگو‌ها در فواصل زمانی بین اجلاس‌ها برنامه‌ریزی می‌کند تا زمینه استقبال بیشتر کشورها و جهانی شدن آن مهیا شود.

در عین حال پیشنهادات پنجگانه رئیس‌جمهور به این کنفرانس نیز مورد توجه حاضران در آن قرار گرفت. ازجمله این پیشنهادات تشکیل یک گروه مستقل بین‌المللی برای برنامه‌ریزی و نظارت بر خلع‌سلاح اتمی و جلوگیری از اشاعه با اعطای اختیارات کامل از سوی مجمع عمومی بود تا این گروه به گونه‌ای عمل کند که همه دولت‌ها و ملت‌های مستقل در مدیریت کار مشارکت موثر داشته باشند.

احمدی‌نژاد همچنین خواستار ایجاد کارگروهی از حاضران برای پیگیری مصوبات و پیشنهادات شد و تاکید کرد که جمهوری اسلامی ایران به عنوان کشوری که با تلاش دانشمندان بومی از فناوری صلح‌آمیز هسته‌ای برخوردار شده است، آمادگی دارد که همه تجربیات خود را تحت نظر آژانس در اختیار اعضا قرار دهد.

اجلاس بین‌المللی دیگری که در زمینه هسته‌ای بعد از کنفرانس تهران برگزار می‌شود نشست بازنگری ان‌پی‌تی در نیویورک است. شاید از منظر جهانیان پیمان NPT که خلع‌سلاح اساس آن را تشکیل می‌دهد پیمان محبوبی باشد که در سایه آنها بتوان به زندگی بدون جنگ و سلاح‌های هسته‌ای امیدوار بود، اما در عمل چنین نتیجه‌ای حاصل نشده و با گذشت بیش از 40 سال از عمر این پیمان و عدم اجرایی شدن CTBT (امحاء تمام تسلیحات هسته‌ای جهان) و بی‌توجهی کشورهای هسته‌ای به الزامی بودن این پیمان، اعتبار NPT زیر سوال رفته است.

اجلاس خلع‌سلاح تهران با شعار انتخابی خود یعنی فناوری صلح‌آمیز هسته‌ای برای همه و سلاح هسته‌ای برای هیچ‌کس نشان داد که به دنبال احیاء معاهده ان‌پی‌تی است و از این‌رو قرار است که مصوبات کنفرانس خلع‌سلاح و عدم اشاعه در تهران در اجلاس آینده بازنگری ان‌پی‌تی منعکس شود.

باید توجه داشت که بیش از 60 کشور جهان در کنفرانس تهران شرکت کرده بودند بنابراین کنفرانس بازنگری ان‌پی‌تی نمی‌تواند از نتایج کنفرانس تهران غفلت کند و حداقل در زمینه خلع‌سلاح باید به این کنفرانس توجه کنند.

سخنگوی وزارت امور خارجه در این باره گفت: همه بحث‌هایی که در کنفرانس تهران انجام شد اشاره به ضعف‌ها، تناقض‌ها و تبعیض‌هایی داشت که ان‌پی‌تی با آن مواجه شده است و موجب بی‌اعتبار کردن اساس این معاهده می‌شود. کشورهایی که عضویت در این معاهده را پذیرفته‌اند در قبال تعهدات خود خواستار بهره‌مندی از حقوقشان هستند ولی فشار‌های سیاسی خارج از چارچوب وظایف آژانس از سوی برخی کشورهای خاص مانع از کسب حقوقشان می‌شود. رامین مهمانپرست، مهم‌ترین بند‌های این معاهده را بند ششم آن دانست و گفت: باید کشور‌های دارنده سلاح هسته‌ای به این بند عمل کرده و در مسیر خلع‌سلاح حرکت کنند.

در جمع‌بندی پایانی کنفرانس بین‌المللی خلع‌سلاح و عدم اشاعه تسلیحات هسته‌ای در تهران نگرانی شدید در خصوص تضعیف رژیم عدم اشاعه تسلیحات هسته‌ای به دلیل اتخاذ استانداردهای دوگانه و تبعیض‌آمیز از سوی برخی قدرت‌های هسته‌ای بویژه همکاری برخی کشورهای هسته‌ای با غیر اعضای NPT و نادیده انگاشتن زرادخانه هسته‌ای رژیم صهیونیستی مورد توجه قرار گرفت.

مهمانپرست در ادامه تصریح کرد: حتما این موارد در قالب پیشنهادات رسمی اجلاس تهران می‌تواند در کنفرانس بازنگری معاهده ان‌پی‌تی ارائه شود تا با همفکری و مشارکت کشور‌های دیگر تلاش کنیم که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در حد مطلوب خود ایفای نقش کرده و آن چیزی که باعث اعتبار دوباره ان‌پی‌تی می‌شود به این معاهده بازگردد.

همچنین ازجمله پیشنهادات پنجگانه رئیس‌جمهور که دراین اجلاس مورد توجه قرار گرفت تعلیق عضویت دارندگان، استفاده‌کنندگان و تهدیدکنندگان به سلاح هسته‌ای در آژانس بینِ‌المللی انرژی اتمی و شورای حکام بود. رئیس‌جمهور در پیشنهاد خود تاکید کرده است که بازنگری ان‌تی‌پی باید باید توسط کشورهای مستقل و فاقد سلاح هسته‌ای صورت گیرد چرا که حضور دارندگان سلاح اتمی بخصوص دولت آمریکا مانع از تنظیم یک قرارداد و تعهد عادلانه است.