کویر چهار فصل مرنجاب

به گزارش ایرنا، برگزاری چهار دوره از طرح ایران مرز پرگهر و سه دوره کویرنوردی با حضور دانشجویان سراسر کشور از سوی مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان ایران و همکاری سازمان میراث فرهنگی،‌ صنایع دستی و گردشگری ازجمله این اقدامات است.

سومین دوره کویرنوردی دانشجویان ایران 26 و 27 فروردین ماه جاری با حضور پروفسور "پرویز کردوانی" پدر و چهره ماندگار کویرشناسی ایران، "منوچهر جهانیان" رییس مرکز گردشگری دانشجویان و بیش از صد دانشجوی دختر از دانشگاه های مختلف استان تهران در کویر مرنجاب برگزار شد.

در این اردوی دو روزه که از تهران آغاز شد دانشجویان در مسیر راه و ورود به شهر کاشان در استان اصفهان از "خانه طباطبایی ها" با قدمت 180 سال و "حمام میرزا احمد" با قدمت بیش از 700 سال دیدن کردند.

پس از آن کاشان را به مقصد کاروانسرای مرنجاب در آران و بیدگل کاشان برای اقامت ترک کردند و در طی مسیر از "قلعه شجاع آباد" که به گفته مدیر انجمن فعالان توسعه گردشگری شهر نوش آباد، در حدود 200 سال پیش از سوی نایب حسین کاشی بنا نهاده شد تا از ورود قشون رضا شاه به کاشان جلوگیری شود، دیدن کردند و با بخشی از میراث تاریخی نهفته در دل کویر زیبای مرنجاب آشنا شدند.

دیدن خاله نصرت تنها بافنده 80 ساله هنر "جل بافی" در روستای تقی آباد کاشان بعنوان میراث معنوی و آشنایی با رشته جل بافی بعنوان یکی از صنایع دستی در خطر نسخ شدن ایران و زندگی روستایی کویر از دیگر بخش های این سفر بود که با استقبال و ابراز شوق و علاقه دانشجویان همراه بود.

پس از آن دانشجویان در کاروانسرای تاریخی مرنجاب در مسیر جاده ابریشم اقامت کردند. برای رفتن به کاروانسرای زیبای مرنجاب باید از تهران به قم و سپس به کاشان رفت و از آنجا به سمت شمال شرق به سوی شمالی ترین شهر کویر استان اصفهان آران و بیدگل حرکت کرد.

مرنجاب از شرق به دشت کویر و از جنوب شرقی به دو کوه یخاب و کوه لطیف منتهی می شود. نقشه کاروانسرای مرنجاب مربع شکل است و دارای 28 اتاق و یک شاه نشین است که دور حیاطی در ابعاد 20 در 30 متر قرار دارند.
کاروانسرا با گچ و آجر ساخته شده و دارای اصطبل و 7 برج است. در ضلع جنوبی کاروانسرا استخر آبی در ابعاد تقریبی 10 در 4 متر قرار دارد. آب این استخر از چشمه ای که در زیرخود آن وجود دارد پر می شود که آب مصرفی کاروانسرا نیز از همین چشمه است.

وجود چنین چشمه پرآب و زلالی به همراه چندین درخت بلند قامت در میان کویری خشک، نعمتی بزرگ و شگفت انگیز است که موجب حیرت و تعجب مسافرانی است که به این کاروانسرا می آیند.

کاروانسرای مرنجاب یکی از مهم ترین رصدگاه های ایران است که عاشقان آسمان را از نقاط مختلف کشور به سوی خود جلب می کند. گروه های نجومی در بام کاروانسرا مستقر می شوند و تلسکوپ ها و دوربین های دو چشمیشان را به سوی آسمان نشانه می روند تا بتوانند زیبایی های آسمان را در سکوتی زیبا رصد کنند.

دانشجویان شرکت کننده در این دوره از کویرنوردی نیز به کمک یکی از دانشجویان دانشگاه پیام نور کاشان به رصد آسمان و ستارگان و اجرام آسمانی در شب اول اقامت خود در این کاروانسرا پرداختند و زیبایی های خلقت و خالق آن را ستودند.

دمای هوای این منطقه در نیمه دوم سال به صفر درجه و به ندرت به یکی دو درجه زیر صفر هم می رسد. در فاصله 12 کیلومتری از شرق کاروانسرا تپه های روان شنی وجود دارد که از جاذبه های بسیار زیبای کویر مرنجاب است.

بالارفتن از یکی از این تپه ها در صبح روز دوم سفر، با پاهای برهنه و استفاده از توضیحات دکتر کردوانی که با گفتاری زیبا و دلنشین در مورد گیاهان، حیات وحش و کاربردهای درمانی ماسه ها و گیاهان بیابانی بیان می شد، از دیگر برنامه های این سفر دو روزه به این بخش از کشور عزیزمان ایران بود.

پس از آن در مراسم اختتامیه سومین دوره کویرنوردی دانشجویان ایران که با حضور "حسین اعرابی" قائم مقام رییس دانشگاه علوم پزشکی کاشان و تعدادی از مسوولین اداره میراث فرهنگی کاشان برگزار شد، وی گفت: یکی از راه های بدست آوردن و ارتقای سطح سلامت افراد جامعه استفاده از ظرفیت های موجود در کویر با برگزاری دوره های اکوتوریسم یا طبیعت گردی است.

وی افزود: استفاده از سکوت و آرامش کویر در درمان بیماری های روانی و گیاهان، حیات وحش و ماسه های روان آن در رفع بسیاری از بیماری های جسمی می تواند موثر باشد که کویر با سخاوتمندی تمام آن را در اختیار ما می گذارد.

اعرابی پس از آن به قرائت پیام "مرضیه وحید دستجردی" وزیر بهداشت، ‌درمان و آموزش پزشکی پرداخت. در این پیام به جاذبه های متنوع گردشگری ایران اشاره شده و آمده است: مناطق بکر و ناشناخته کویر ایران یکی از زیباترین پدیده های اکوتوریستی جهان به شمار می آید که می تواند سهم بسزایی در جذب گردشگران داخلی و خارجی ایفا کند.

این پیام می افزاید: توسعه گردشگری و به ویژه اکوتوریسم می تواند وابستگی کشور را به نفت کاهش داده و موجبات ایجاد اشتغال را برای جمع کثیری فراهم کند بنابراین توجه به صنعت گردشگری کویری و بیابانی و توسعه زیرساخت های مورد نیاز آن در این مناطق با درنظرگرفتن شرایط و ملاحظات زیست محیطی برای توسعه پایدار این صنعت و جلوگیری از پیامدها و آسیب های آن امری ضروری است.

وزیر بهداشت در پیام خود تاکید می کند که، برگزاری جشنواره ها و همایش های علمی با مشارکت اساتید، دانشجویان و دانش پژوهان از سوی مراکز علمی و دانشگاهی به ویژه مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان با هدف معرفی و شناخت جاذبه های گردشگری کشور می تواند، قدمی موثر در این زمینه باشد.

در ادامه، منوچهر جهانیان پیام "حمید بقایی" معاون رییس جمهور و رییس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری به سومین دوره کویرنوردی دانشجویان را قرائت کرد که در آن آمده است: کویر در میان پدیده های طبیعی موجود در کشور بدلیل موقعیت اقلیمی از گستردگی،‌ فراوانی و تنوع بسیاری برخوردار است و از نظر بکر بودن و کمتر شناختگی در میان مناطق طبیعی کشور برجستگی بیشتری دارد زیرا پدیده های کویری مخاطبان خاص خود را دارد.

این پیام می افزاید: برگزاری تورهای دانشجویی و توسعه فعالیتهای گردشگری طبیعی می تواند علاوه بر معرفی و شناخت این مناطق با رویه آموزشی و تربیتی این تورهای علمی و فرهنگی به فرهنگ سازی و آموزش برای حفظ و صیانت از محیط زیست و محیط طبیعی تلاش کنند.

بقایی در پایان پیام خود از مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان بخاطر برگزاری موفق این برنامه های علمی تخصصی قدردانی کرده بود.

در ادامه مراسم اختتامیه سومین دوره کویرنوردی دانشجویان، پروفسور کردوانی در سخنانی کوتاه گفت: در گذشته وجود کویر و بیابان را جزو بدبختی ها می دانستند اما با رشد علوم مرتبط با این مناطق، امروزه از وجود مناطق بیابانی در دنیا ابراز خرسندی می شود چراکه از کویر استفاده های فراوانی می شود.

این استاد دانشگاه افزود: خوشبختانه ایران بزرگترین کویر دنیا را دارد که با درک صحیح این مساله می توان از ظرفیت های مختلف پزشکی، گردشگری، معماری، حیات وحش، گیاهان و غیره آن بهره های فراوانی برد.
این دوره از کویرنوردی دانشجویان ایران با رونمایی از کتاب "راهنمای عمومی کویر و بیابان و نقش آن در توسعه گردشگری ایران" نوشته منوچهر جهانیان و با مقدمه پرویز کردوانی به سه زبان فارسی،‌ انگلیسی و عربی پایان یافت.

با توجه به اینکه قسمت اعظم کشور ایران؛ حدود 90 درصد در قلمرو مناطق خشک کویری و بیابانی قرار دارد و از آنجایی که توسعه گردشگری به ویژه اکوتوریسم و ژئوتوریسم می تواند وابستگی کشور را به نفت کاهش دهد، توجه به صنعت گردشگری بصورت عام و گردشگری کویری و بیابانی بصورت خاص و توسعه زیرساخت های مورد نیاز این صنعت در این مناطق امری ضروری به نظر می رسد.