پرهیز از تجمل‌گرایی در قاب تلویزیون

گاه این تلاش به ثمر نشسته و نتیجه آن برنامه‌‌‌های موفقی بوده که به مناسبت‌های گوناگون از شبکه‌های مختلف رادیو و تلویزیون پخش شده‌اند و بعضی اوقات هم این تلاش آن‌گونه که تصور می‌شده، به چشم نیامده و چندان موفق نبوده است.

چند سالی است که صدا و سیما در برنامه‌های گوناگونی که می‌سازد، به طور هدفمند می‌کوشد هرچه بیشتر از «تجمل‌گرایی» دوری کند و بیش از پیش، وضعیت مردم عادی را در قاب جادویی به تصویر بکشد. این موضوع باعث شده تلویزیون هرچه بیشتر به آینه‌ای که مخاطب می‌تواند زندگی واقعی خود را در آن ببیند، تبدیل شود.

فرآیند این تبدیل از «رسانه‌ای که هست» به «رسانه‌ای که باید باشد» باعث شده مخاطبان بیشتری با این رسانه همراه شوند.

دوری از تجمل‌گرایی البته به معنای «سیاه‌نمایی» یا «وارونه‌نمایی» و از آن سوی بام افتادن نیست. رسانه ملی خیلی خوب توانسته است این مساله را با حرکت به سوی واقع‌نمایی حل کند.

زمانی پرداختن به اقشار پایین جامعه حتی در رسانه ملی خیلی باب نبود و حتی به نوعی کسر شأن برنامه‌ سازان مختلف نیز بود اما رفته رفته این «تابو» شکست و پرداختن به زندگی مردم عادی هم توانست جایی بین برنامه‌سازان باز کند.

به لحاظ جامعه‌شناسی خیلی مهم است که وقتی مخاطب عام نظاره‌گر یک برنامه نمایشی، ترکیبی یا خبری ـ رسانه است، بتواند به نوعی خودش و نیازهایش را در آن ببیند.

حالا هرقدر رسانه، آثار بیشتری با محوریت مخاطب عام پخش کند، بالطبع میزان همذات‌پنداری و مخاطبان آن هم افزایش پیدا می‌کند.

در جامعه ما بجز فرهنگ، اقتصاد از مهم‌ترین مسائلی است که تماشاگر به آن توجه نشان می‌دهد و از آنجا که پیام غیرمستقیم از نشانه‌های بارز تلویزیون است، طبیعی است که «تجمل‌گرایی» و پرداختن به مسائلی که گریبانگیر بخش کوچکی از افراد جامعه است، نمی‌تواند برای عموم مردم جذابیت داشته باشد.

امسال رسانه ملی به طور مشخص کوشید بحث دوری از تجمل‌گرایی را هم در برنامه‌های رادیویی و هم در آثار تلویزیونی و بخصوص آثار نمایشی ـ که به طور معمول مخاطبان بسیاری دارند ـ اعمال کند.

در 3 سریالی که در آغاز سال پخش شد به‌طور مشخص بحث اسراف و تبذیر و دوری از تجمل‌گرایی مطرح شده بود که حجم استقبال از این آثار بین گروه‌های مختلف مردم می‌رساند که مدیران تلویزیون موفق شده‌اند تا حدود بسیاری در این مسیر گام بردارند.

به نظر می‌رسد مسوولان صدا و سیما به این واقعیت پی برده‌اند که برای نزدیک شدن به سلیقه مخاطب امروز نیازی نیست تا به هر وسیله‌ای ـ از جمله تبلیغ تجمل‌گرایی ـ روی آورند. برنامه‌های نوروزی امسال شاهد خوبی برای این ادعاست.

مهدی غلامحیدری 
گروه رادیو و تلویزیون