گوشی‌های قدیمی را دور نیندازید

این روزها برخی مشتریان که به سلامتی خود توجه ویژه‌ای دارند حتی حین خرید تلفن همراه یا سیستم‌هایی مشابه آن اطلاعاتی نظیر مواد به کار گرفته شده در بدنه آن را نیز مورد بررسی دقیق قرار می‌دهند.

رقابت در این زمینه در سطوح بین‌المللی شتاب خیره کننده‌ای به خود گرفته است. به عنوان مثال شرکتی همچون نوکیا که در یک دهه گذشته خود را به عنوان غولی در حوزه فناوری اطلاعات مطرح کرده است از سال 2006 در ساخت و مواد اولیه گوشی‌های همراه خود از پی‌وی‌سی یا جیوه استفاده نمی‌کند.

این شرکت و برخی شرکت‌های شناخته شده در زمینه طراحی و تولید گوشی‌های همراه سیستم جامعی موسوم به Take-back را راه‌اندازی کرده‌اند که براساس آن کاربرانی که دیگر تمایلی به استفاده از تلفن همراه (قدیمی) خود ندارند می‌توانند آنها را به مراکزی تحویل دهند که در آنها بازیافت به معنای واقعی و فناورانه آن انجام می‌شود. در این سیستم تلفن‌های همراه تا
80‌‌‌‌ درصد قابلیت بازیافت دارند. این شرکت برنامه وسیعی برای کشورهایی دارد که در آنها بازار خرید و فروش تلفن‌های همراه بسیار گسترده است و تاکنون تاحدود زیادی در این راه موفق بوده است. به عنوان مثال در یک بازه زمانی کوتاه بیش از 55 تن مواد مختلف را از تجهیزات الکترونیکی در چین بازیافت کرده است.

بسیاری از کاربران تلفن همراه عادت دارند که پس از استفاده طولانی مدت از دستگاه همراه خود آن را در طبیعت رها کنند غافل از این‌که با این کار لطمات جبران ناپذیری به طبیعت وارد می‌شود. نوکیا برای مقابله با این عادت راهکاری را دنبال می‌کند که به عقیده بسیاری از کارشناسان می‌تواند راهکاری بسیار مناسب برای رهایی از گوشی‌های مستعمل باشد. جدای از این‌که تقریبا برروی تمامی محصولات جدید این شرکت و چند شرکت رقیب دیگر علامتی با مضمون ضربدری برروی سطل زباله کشیده شده است (به این معنی که جای این دستگاه پس از مستعمل شدن در سطل آشغال نیست) این شرکت از چند سال گذشته استفاده از جیوه در تولید صفحات نمایشگر تلفن‌های همراه خود را متوقف کرده است. همچنین ترکیبات پلاستیکی که در بدنه تلفن‌های همراه این شرکت به کار گرفته می‌شوند غیرقابل اشتعال هستند.

این ابتکار عمل ضریب امنیت گوشی را نیز تا حد قابل توجهی افزایش داده است. از آن گذشته دیگر خبری از پی‌وی‌سی در بدنه تلفن‌های همراه این شرکت نیست و به نظر می‌رسد که همزمان با توسعه اطلاع رسانی در زمینه بهره‌گیری از مواد دوست‌دار محیط زیست، کاربران در خرید محصولات مورد نظرشان صرفا به رنگ یا قابلیت‌های فنی تلفن همراه توجه نکنند.

رقابت در این زمینه داغ‌تر از سال‌های گذشته دنبال می‌شود و هر از چندگاهی شرکت‌های مختلف محصولاتی تولید می‌کنند که آنها را متفاوت با سایر محصولات موجود در بازار عنوان می‌کنند. شرکت سامسونگ از جمله این شرکت‌هاست. چند ماه پیش مدیران ارشد این شرکت کره‌ای مدعی شدند تلفن هوشمندی طراحی و ساخته‌اند که در ساخت آن از مواد پلاستیکی که تا 80 درصد قابلیت بازیافت دارد استفاده شده است. محققان این شرکت مدعی هستند که محصول مورد نظر سبزترین گوشی موجود در بازارهای جهانی است.

نگاه به مقوله بازیافت گوشی در کشورهای مختلف جهان متفاوت است. به عنوان مثال هرچند بیشتر گوشی‌‌های تلفن همراه در آمریکا راهی سطل‌‌های زباله می‌‌شوند و یا در کشوی کمد خانه‌‌ها جای می‌گیرند اما شماری از آنها نیز بازیافت شده و به کشورهایی مانند بولیوی، جامائیکا، کنیا، اوکراین و یا یمن ارسال می‌شوند. در این عرصه شرکت‌هایی نیز راه‌اندازی شده‌اند که کار اصلی آنها صرفا بازیافت گوشی‌های همراه است. شرکت ReCellular از جمله این شرکت‌هاست.

آمارها نشان می‌دهند این شرکت هر هفته ??‌هزار دستگاه گوشی تلفن همراه را عمدتا از طریق بنیادهای خیریه دریافت می‌کند و بیش از نیمی از آنها را برای عرضه در جهان تعمیر و نوسازی می‌کند. بقیه آنها هم برای قطعات و مواد خام قابل استفاده مجدد بازیافت می‌شود. موتورولا نیز از جمله شرکت‌هایی است که اقدامات ابتکاری در این زمینه انجام داده است. این شرکت چندی پیش نخستین تلفن همراه ساخته شده از بطری‌های آب بازیافت شده در جهان را به نمایش گذاشت. این تلفن همراه که MOTO W233 Renew نام دارد از پلاستیک‌های بازیافت شده از بطری آب ساخته شده و 100درصد نیز قابل بازیافت است. ضمن این که این تلفن همراه نخستین تلفن همراه بدون کربن جهان به شمار می‌رود.

به علاوه پاکت بازیافتی که در داخل جعبه این تلفن قراردارد و هزینه پست آن پرداخت شده است، ارسال تلفن همراه قدیمی را برای بازیافت بدون هیچ هزینه‌ای امکان پذیر می‌کند.

این ابتکار عمل از سوی محققان و مدافعان محیط زیست زمین مورد تحسین و تمجید قرار گرفته است.

در رقابت داغ غول‌های حوزه فناوری اطلاعات فاکتورهای موثر دیگری نیز دخالت دارند. بسته‌بندی از جمله این موارد است که توجه به آن می‌تواند به صرفه جویی‌های چند صد میلیون دلاری منجر شود. برخی از شرکت‌ها دیگر به دنبال بسته بندی‌های بزرگ و پرمصرف نیستند.

نتیجه چنین نگرشی این است که استفاده از مواد چاپی نیز کاهش قابل توجهی پیدا می‌کند. شرکتی همچون نوکیا تنها در سال 2007 با تکیه بر استراتژی بسته‌بندی کوچک صرفه‌جویی 15هزار تنی در مواد مختلف داشته است. در عین حال در مصرف حدود100هزار مترمکعب جوهر نیز صرفه‌جویی شده است، حال آن‌که با استفاده از این مقدار قابل‌توجه می‌توان یک دریاچه کوچک را پر از آب کرد. در 5 سال گذشته بحث استفاده از مواد ساخته شده بر مبنای کاغذ به جای استفاده از مواد پلاستیکی بشدت مورد توجه قرار گرفته است.

نکته جالب توجه دیگر این است که چنین نگرش‌هایی تاثیر غیرمستقیم اما مهمی بر کاهش حمل و نقل جاده‌ای و مصرف سوخت و در نتیجه کمک به محیط زیست دارد. زمانی که تلفن‌های همراه و یا هر دستگاه مشابه دیگر در بسته‌های کوچکتری برای حمل و نقل آماده شوند استفاده از کامیون‌های مخصوص حمل بار نیز کاهش پیدا می‌کند و در نتیجه سوخت کمتری در جاده و شهرها سوخته می‌شود و این یعنی کمک به محیط زیست زمین.

عقیده براین است که همزمان با توسعه فناوری‌های الکترونیکی و فنی در فرآیند طراحی و ساخت دستگاه‌هایی نظیر تلفن همراه، فاکتورهایی نظیر بسته‌بندی، توجه به ترکیبات بدنه و اجزاء مختلف گوشی و نظایر آنها به عنوان برگ برنده شرکت‌ها در رقابت با یکدیگر محسوب می‌شود.