در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
کلانشهرنشینان، مردم پرمشغلهای هستند. بنابراین میتوانند بدون دغدغه یک روز را برای دیدار از همه دیدنیهای زنجان کنار بگذارند. البته فرقی نمیکند. دیدار از زنجان آنقدر دلیل دارد که بخواهیم از شهرهای دیگر کشور هم قصه را به شهر زنجان بکشانیم.
چگونه زنجان برویم؟
اینکه پا به پای جاده شوید یا راهآهن زندگی را به ریل تهران ـ زنجان بکشانید یا آسمان آبی آن را درنوردید به خودتان بستگی دارد. به میزان فاصلهای که تا زنجان دارید، هزینهای که برای سفر کنار گذاشتید و زمانتان بستگی دارد. بستگی دارد که فلسفه شما در زندگی چه باشد؟ آیا سفر برای شما پرواز از مقصد تا مبداست تا با یک چشم به هم زدن به مقصد برسید یا نه سفر فاصله میان مبدا و مقصد است. بنابراین هرکدام از این وسیلهها را که دوست داشتید انتخاب کنید.
اگر از آن دست آدمهایی هستید که دوست دارید تا رسیدن به مقصد با خیال راحت به صندلی تکیه دهید، بهترین گزینه قطار است. قطار تهران ـ زنجان هر روز مسیر تهران زنجان را میپیماید. همچنین قطار مشهد زنجان یک روز در میان این مسیر را میپیماید و قصه زنجانیها را به مشهد میکشاند و داستان مشهدیها را به زنجان میبرد. مسافران مسیر تبریز ـ زنجان هم میتوانند این گزینه را برای سفر گردشگری خود انتخاب کنند. به هر حال زنجان شهر بزرگی است و تمام مسیرهای موجود از زمینی، هوایی و ریلی به آن ختم میشود.
خستگی را به کجا بکشانیم
اگر پایتخت نشین هستید و گرفتار زندگی روزمره، صبح را به قزوین میکشانید و دوباره شب بوی دود تهران را میگیرید. اما اگر از شهرهای دیگر به زنجان سفر میکنید و قصد دارید چند روزی را در این شهر اقامت کنید، هتلهای زیادی وجود دارد که میتوانید قبل از ورود اتاقی برای خود در آن رزرو کنید. از جمله هتل آسیا که در ورودی زنجان ـ تبریز قرار دارد. هتل غزال را میتوانید در مسیر آزاد راه قزوین ـ زنجان پیدا کنید یا با شماره 552618- 0242 تماس بگیرید. هتل پارک هم در خیابان امام میدان آزادی قرار دارد با تلفنی به شماره 3222228 ـ 0241 هتل سپید هم میتواند انتخاب دیگر شما باشد. در این صورت کافی است با شماره 3226944ـ 0241 تماس بگیرید.
مجمتع جهانگردی زنجان در خیابان خرمشهر جنب میدان انقلاب قرار دارد. اصلا قبل از اینکه کوله بار سفر را ببندید با شماره 7271930 ـ0241 تماس بگیرید هتل بزرگ زنجان در میدان بسیج ورودی تهران به زنجان هم میتواند یکی از گزینههای شما باشد. اگر میخواهید در این هتل اقامت داشته باشید قبل از حرکت با شماره 7271788 تماس بگیرید و اتاق رزرو کنید. هتل آپارتمان سپهر در جاده گاوازنگ ـ جنب شهرک آزادگان هم وجود دارد که به نظر میرسد کارمندان دولتی بیشتر میتوانند از آن استفاده کنند.
گنبدی جهانی
در مسیر زنجان به تهران و در فاصله 30 کیلومتری زنجان، در سمت راست جاده، گنبدی عظیم خودنمایی میکند. گنبد سلطانیه یادآور شکوه و رونقی است که حدود 700 سال پیش در این شهر جریان داشته است. قبل از حمله مغول در سلطانیه فعلی هیچگونه اثر ساختمانی نبود و این ناحیه به شکل مرغزار و چمنزار بوده است.
سلاطین مغول پس از استقرار در ایران و پایتخت قرار دادن تبریز، کمکم برای شکار و گذراندن ایام تابستان بدان سو روانه میشدند و با برافراشتن چادرها، ایام استراحت تابستانی را در آنجا سپری میکردند. به همین دلیل، این محل چمنزار یا شکارگاه شاهین نامیده میشد.
کمکم پادشاهان بعدی بهخاطر خوش آب و هوا بودن این محل، تصمیم به ایجاد تأسیسات و ساختمانهایی برای اسکان خویش، لشگریان و اطرافیان خود گرفتند. سلطانیه هشتمین اثر ایرانی است که در فهرست جهانی یونسکو به ثبت رسیده و امروز در نقشه گردشگری جهان یکی از آثاری است که گردشگریهای جهانی آن را برای بازدید انتخاب میکنند.
سفر به گنبد سلطانیه، سفر به سرزمین طایفه ساکاراتیها است. به محض ورود به شهر سلطانیه تاریخ را دوره میکنیم. یادمان میآید روزی اولجایتوی مغول، مسلمان و محمد خدابنده میشود و آرزوی ناکام پدر برای ساخت شهر سلطانیه را عملی میکند. پس سرزمین اریباد مادی را سلطانیه مینامد. از همین زمان بود که همه به بزرگترین شهر ایرانی آن زمان میآمدند تا سالها بعد، یونسکویی آن را ثبت کند. پنجرههای محرابی مانندش آن را به معماری مساجد شباهت داده، اما در اصل الگوی اولجایتو معماری بنای مقبره سلطان سنجر بوده است.
مشهورترین مردان نمکسود
نام زنجان را چند سالی است که اتفاقی نادر در باستانشناسی دوباره بر سر زبانها انداخته است. کشف جسد 5 مرد نمکی. سالها بود نمک از معدن چهرآباد بهرهبرداری میشد ودر همین برداشتها بود که قصه مردان نمکی شروع شد و شهرت جهانی یافت. مرگ آنها بر اثر ریزش نمک در دوره هخامنشی و ساسانیان بوده است. 5 مرد پس از استخراج به موزه رختشوی خانه زنجان منتقل شدند. اما امروز اگر بخواهید به دیدار آنها بروید که حتما باید بروید. چون نمیشود به زنجان رفت و از مردان نمکی سراغ نگرفت، باید به عمارت ذوالفقاری سر بزنید.
سالها بود نمک از معدن چهرآباد بهرهبرداری میشد ودر همین برداشتها بود که قصه مردان نمکی شروع شد و شهرت جهانی یافت. مرگ آنها بر اثر ریزش نمک در دوره هخامنشی و ساسانیان بوده است
عمارت ذوالفقاری هم یکی از دیدنیهای زنجان است سوای مردان مشهورش. عمارت را در بافت قدیمی شهر مییابید. ساختمان دو طبقه که معماری آن تقلیدی از بناهای گوتیک اروپاست. البته پلان بنا ایرانی است و رنگ و بوی قاجاریه دارد. تا یادمان نرفته بگوییم با این وجود موزه رختشوی خانه را هم از دست ندهید. اطلاعات مردمشناسی خوبی به شما میدهد. مجموعه تاریخی رختشویخانه سال 1307 هجری ـ قمری توسط علیاکبر توفیقی (شهردار وقت) در بافت تاریخی و منطقه با تراکم مسکونی احداث شده است. رختشویخانه برای همه مردم شبانهروز دایر بوده و مردم شهر، لباس و رخت خود را در آن محل به شکل رایگان میشستهاند و امروز از آن به عنوان موزه استفاده میشود.
بازار زنجان
بازارهای قدیمی بهترین اطلاعات را از گذشته یک شهر به ما میدهند. شاید برای همین است که برخی شهرهای کشور از جمله کرمان، اصفهان، تبریز، شیراز، کرمانشاه... با نام بازارهای خود معروف شدهاند، یا بهتر بگوییم بازارهای معروفی دارند معمولا همه مسافران را با سلایق مختلف به سوی خود میکشند. البته اگر مسافر شهرهای مختلف کشور باشید میدانید که در همه شهرها یک بازار قدیمی وجود دارد، اما تعداد بازارهای تاریخی و قدیمی که برای مسافران شناخته شده باشد، کم است. هرچند محصولات وکالای برخی از این بازارها تفاوتی با بازارهای امروز ندارد، اما معماری این بازارها آنقدر زیباست که حتما باید مسیر را به سمت آنها کشاند و به تماشای آنها نشست. بازار زنجان هم از آن بازارهاست که حتما باید سری به آن زد. بازار زنجان را در بافت قدیمی شهر مییابیم. بازار در زمان حکومت آقامحمدخان قاجار ساخته و در زمان فتحعلی شاه قاجار تکمیل میشود. بازار زنجان 2قسمت دارد: بازار پایین و بازار بالا. در بازار پایین محصولات محلی خرید و فروش میشده است. در آن کاروانسراهایی وجود داشته که محصولات روستای اطراف را به آنجا منتقل میکردند. از جمله معروفترین این کاروانسراها بازار سرای گلشن و سرای ملک است. همچنین این بازار 2 مسجد آقا شیخ فیاض و مسجد میرزایی را در خود جای داده است. بازار بالا از بازار قیصریه، راسته بزازها، راسته حجتالاسلام، راسته امامزاده و راسته عبدالعلی بیگ تشکیل شده که از نظر تولید و عرضه کالا به 8 راسته زرگرها، بزازها، کفاشها، سراجها، کلاهدوزها، صندوقسازها، رنگرزها، میوهفروشها و جگرپزها تقسیم شده است. بازار زنجان شامل 5 مسجد 56 ورودی، 940 باب مغازه، 51 نوع شغل و 3200 نفر شاغل در 15 هکتار احداث شده است. میدانید که بازار نبض یک شهر بوده و تمام ساختمانهای عمومی شهر را در خود جا داده است. فکر میکنم بازار شهر زنجان بتواند تصویری کامل از آنچه گفتیم به شما بدهد.
غارنوردی
کتلهخور از آن غارهای معروف و زیباست که به تنهایی و سوای تاریخ زنجان بسیاری از دوستداران طبیعت را به این شهر میکشاند. کتله خور نام بزرگترین و منحصر به فردترین غار آهکی خاورمیانه را نیز به خود اختصاص داده است. این غار در 120 کیلومتری جنوب شرقی زنجان است. غار روشنایی و نورپردازی دارد، بنابراین مشکلی برای حرکت در تاریکی در آن وجود ندارد. همچنین یادتان باشد که برای رفتن به غار 5/2 کیلومتر پیاده روی در مسیری هموار دارید. این شرط شامل رفت و برگشت میشود.
آش خورها
مدتهای مدیدی است که غذاها یکی از جاذبههای گردشگری است و امروزه بسیاری مسافران را با عطر و بوی غذاهای محلی به سمت خود میکشاند. زنجان هم از این قافله عقب نمانده وچند سالی است با برگزاری جشنواره غذا گردشگران بسیاری را مهمان سفرهای رنگین وسنتی خود میکند. از جمله آشهای مشهوری که میتوانید در زنجان سراع آن را بگیرد آش گندم، آش ترش، آش شیر و علم سلات است.
تحفه زنجانیها
زنجان هم مثل خیلی از شهرها سوغاتی دارد. به قول معروف از شیرمرغ تا جون آدمیزاد. بنابراین میتوانید بسته به سلیقه خود گرفته از انواع چاقو شروع کنید. از دیرباز در سراسر ایران هرگاه سخن از زنجان به میان آید نقش چاقوهاى آن در اذهان پدیدار میشود و در بسیارى از سرزمینهاى دور و نزدیک چاقوهاى ظریف و با دوام زنجان معروف است. از چاقوی قلمتراش، جیبی گرفته تا دسته ملیله، کارد آشپزخانه و... در آن یافت میشود. همچنین از دیگر سوغات زیبای این شهر ملیله است که به عنوان پایههای استکان، سینى، قاشق و چنگال غذا و چایخورى، کاسه، گلدان، قاب عکس و... استفاده میشود. چارق (نوعى کفش روفرشى بسیار زیباى زنانه) و فرش و گلیم دستباف میتواند از دیگر یادگاریهایی باشد که از این شهر با خود میآورید. از کارهاى دستى بومى زنجان ساخت وسایل نقره اى و بندرت طلایى بهصورت ملیله کارى است که اوایل فقط در زنجان معمول بوده که زمان رضاخان تعدادى از هنرمندان زنجانى به تهران و اصفهان کوچ کردند و این هنر ظریف را در آن شهرها رواج دادند. همه آنچه گفتیم زنجان نیست. شما براساس زمانی که دارید میتوانید سری هم به حصار شهر بزنید که البته بخشی از آن بهوسیله مغول با خاک یکسان شده، اما در دوره صفویه بازسازی میشود. اصل اثر به دوره سلجوقیه برمیگردد. مسجد جامع (سید)، مسجد میرزایی، مسجد چهل ستون، مسجد خانم، آب انبارها و گرمابههای شهر، چایخانه سنتی حاج داداش و... از دیگر آثاری هستند که میتوانید از آنها دیدن کنید.
زهرا کشوری / جامجم
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
معاون وزیر بهداشت: