چالش جدید فراروی روسیه

وقوع این حوادث در روسیه چند مساله مهم را به خوبی نشان داد که مهم‌ترین آن آسیب‌پذیری روسیه در برابر انفجارها و حملات افراد مسلح غیرقانونی است.

بر اثر انفجارهای متوالی در ایستگاه‌های متروی مسکو در صبح روز دوشنبه هفته گذشته حدود 40 نفر کشته و بیش از 100 نفر دیگر مجروح شدند.

به فاصله دو روز از این حوادث مرگبار، دو انفجار در منطقه گیزلر جمهوری داغستان رخ داد که براساس آخرین اطلاعات، 12 نفر که بیشتر ماموران پلیس بودند کشته و 28 نفر دیگر نیز روانه بیمارستان شدند.

ولادیمیر پوتین نخست‌وزیر روسیه اعلام کرد: به احتمال زیاد تروریست‌های عامل انفجارهای متروی مسکو و گیزلر داغستان عضو یک گروه هستند.

وی خواستار افزایش تدابیر امنیتی در مراکز مهم و حیاتی بویژه در منطقه قفقاز شمالی و شناسایی و نابودی عوامل انفجارهای مسکو و گیزلر شده و آن را مرتبط با حیثیت سازمان‌های امنیتی دانست.

درباره عوامل انفجارهای دو روز اخیر روسیه، مقام‌های روس احتمالات مختلفی را مطرح می‌کنند. سرگئی لاوروف وزیر امورخارجه روسیه احتمال سازماندهی عوامل انفجارهای مسکو از کانون تروریست‌ها در محدوده مرزی میان پاکستان و افغانستان را بعید ندانست.

نیکلای پاتروشف دبیر شورای امنیت ملی روسیه هم از امکان ارتباط سازمان‌های اطلاعاتی گرجستان با انفجارهای صبح روز دوشنبه متروی مسکو خبر داد.

کارشناسان و آگاهان سیاسی با اشاره به این‌که انفجارهای داغستان با فاصله دو روز پس از انفجارهای متروی مسکو و با وجود اعمال تدابیر امنیتی شدید در مناطق مختلف روسیه رخ داده است، معتقدند خلأهای امنیتی موجود درکشور عمیق‌تر از آنچه که مقام‌های روس تصور می‌کنند، می‌باشد.

به عقیده آنها، بخشی از مسائل امنیتی روسیه داخلی و مربوط به اوضاع این کشور و برخی دیگر نیز با فعالیت‌های کشورهای دیگر برای برهم زدن ثبات و امنیت این کشور پهناور مرتبط می‌باشد. عواملی همچون بیکاری، فساد بین مسوولان دولتی و امنیتی در منطقه قفقاز شمالی روسیه که در دو دهه پس از فروپاشی شوروی کانون ناآرامی‌ها و حرکت‌های جدایی‌طلبانه بوده است، باعث افزایش اقدامات ضددولتی در این منطقه شده است.

در برخی ازجمهوری‌های منطقه قفقاز شمالی ازجمله اینگوش، شمار بیکاران نصف جمعیت فعال آن را تشکیل می‌دهد و این امر ناهنجاری‌هایی را برای حکومت مرکزی و دولت محلی این جمهوری فراهم آورده است.

نارضایتی‌ها از مسائل اجتماعی، گاه و بی‌گاه به اقدامات ضد دولتی منجر می‌شود که به عنوان مثال در تابستان گذشته، سوء قصد ناکام به جان رئیس‌جمهور اینگوش رخ داد و انفجار مرکز پلیس منطقه نازران این جمهوری نیز 27 مامور پلیس را به کام مرگ کشاند و ده‌ها نفر را بشدت مجروح کرد. از دیدگاه کارشناسان، سازمان‌های اطلاعاتی کشورهای دیگر از جمله اعضای ناتو و آمریکا در حوادث منطقه قفقاز شمالی روسیه مشارکت دارند و تلاش‌های آنها از کانال‌های مختلف از جمله حمایت از گرجستان انجام می‌شود.

مقام‌های روسیه در سال‌های اخیر چندین بار به پناهندگی سران گروه‌های جدایی‌طلب چچنی به انگلیس و آمریکا و خودداری این کشورها از استرداد آنها به مسکو اعتراض کرده‌اند.

این کارشناسان معتقدند کشورهای غربی در تضعیف روسیه و ایجاد کانون تشنج برای جلوگیری از ایفای نقش مسکو در عرصه بین‌المللی و اجرای سیاست مستقل آن ذی‌نفع هستند.

ایرنا