رویکرد غیرتخصصی آژانس

پرونده‌های ارجاعی به آژانس معمولا به 2 شکل عادی و فوق‌العاده مورد بررسی قرار می‌گیرند که پرونده جمهوری اسلامی ایران از ابتدا به شکل فوق‌العاده مورد بررسی قرار گرفت. پس از آن‌که ایران تعلیق را پذیرفت در روند عادی خود قرار گرفت؛ اما پس از این‌که تعلیق از میان رفت، پرونده بار دیگر به شکل فوق‌العاده در آژانس درآمد.

البته پس از مدتی جمهوری اسلامی ایران با آژانس بر سر مدالیته به تفاهم رسید و بحث بر سر این بود که تمام ایرادات و شبهات نسبت به پرونده ایران باید در آژانس پاسخ داده شود و چنانچه شبهات پاسخ داده شد، موضوع جدیدی هم مطرح نشود.

کشورهای غربی از ابتدا فکر می‌کردند ایران نمی‌تواند به شبهات پاسخ دهد، اما جمهوری اسلامی ایران به 6 شبهه پاسخ داد و انتظار داشت پس از این اقدام پرونده‌اش به صورت عادی درآید و به شورای امنیت فرستاده نشود؛ ‌ولی آژانس و شورای حکام با مرتکب شدن اشتباهی بزرگ پرونده ما را به شورای امنیت فرستادند و کار غیرحقوقی انجام دادند. در ضمن هنگامی که ایران به شبهات پاسخ داد باید پرونده از شورای امنیت مرجوع می‌شد و به صورت عادی درمی‌آمد که چنین اتفاقی نیفتاد.

در زمان مدیریت البرادعی، موضوع هسته‌ای ایران به شکل دوپهلویی اداره می‌شد و در گزارش‌ها، ایشان از منظر حقوقی شفافیت کار و همکاری ایران را ذکر، اما از منظر سیاسی به خاطر فشار قدرت‌های بزرگ، برخی ایرادات را وارد کرد.

پس از انتقال ریاست آژانس به آمانو دیدیم گزارش او به صورت شتابزده‌ای صورت گرفت و مسائلی در آن مطرح شد که رفع شبهات آن قبلا صورت گرفته بود، اما آمانو در این مورد یک پاراگراف اضافه کرد.

البته نظرات آمانو در آژانس مورد نقد جدی از سوی جنبش عدم تعهد و برخی اعضا قرار گرفت و عملکرد وی نشان داد وی بیشتر رویکرد سیاسی دارد و تحت تاثیر کشورهای غربی است، چون کشورهایی که در عمل اعلام کردند بمب اتم دارند مورد بازرسی و بررسی قرار نگرفتند، اما کشوری مثل ایران که رسما اعلام می‌کند به دنبال بمب اتم نیست و موارد صلح‌آمیز را دنبال می‌کند، شامل چنین تصمیمی می‌شود.

باید گفت رفتار آژانس چه در زمان البرادعی و چه در زمان آمانو نشان می‌دهد تحت تاثیر قدرت‌های بزرگ است.

کاظم جلالی
سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس