«شوک» دیگری در راه است

شوک و ارتباط نزدیک با مخاطب

شوک از جمله مستندهایی است که توانسته در حوزه مسائل اجتماعی، با تاثیرگذاری در بین مخاطبان جذابیت‌های رسانه‌ای را نیز مد نظر قرار دهد. شکیبی (تهیه‌کننده شوک)‌ می‌گوید: «ما سعی می‌کنیم در مجموعه شوک ارتباطمان را با مخاطب استحکام بخشیم. یعنی با بیننده روراست باشیم. مستند اجتماعی ساختن یکی از سخت‌ترین انواع برنامه‌سازی است و با این بودجه‌های کمی که داریم حرکت برایمان کمی مساله‌ساز است ولی از طرف مدیران گروه و مدیر شبکه حمایت می‌شویم.»

شکیبی با اشاره به این که شوک توانسته ساختاری جدید را در مجموعه‌های مستند تلویزیون وارد کند موفقیت این برنامه را در ارتباط صادقانه با مخاطب می‌داند و اضافه می‌کند: «در بحث دوربین مخفی‌ها شاید از حدود 80 تا برداشت تنها 2 سوژه برایمان قابل استفاده باشد.» صاحبقرانی (کارگردان شوک)‌ نیز همین عقیده را دارد. با توجه به محتوای مستندات تلویزیونی صداقت اولین چیزی است که نیازمند ارتباط مناسب با مخاطب است. این مساله‌ای است که شاید در بخش آیتم دوربین مخفی کمی غلو شده به نظر برسد. اما صاحبقرانی با اشاره به چند مجموعه نظیر جادوگری در فوتبال و یا موضوع اعتیاد که برای شوک کارگردانی کرده است، می‌گوید: «شاید برخی صحبت‌ها در دوربین مخفی به نظر اغراق بیاید. ما برای هر قسمتی که برداشت می‌کنیم، چندین روز لوکیشن‌ها را بازبینی و از لحاظ موقعیت مکانی دوربین‌هایمان را تعبیه می‌کنیم. گاهی نیز از طریق واسطه‌هایی که داریم اقدام به برداشت این بخش می‌کنیم و به سوژه‌هایمان تفهیم می‌کنیم که ما هم مثل خود شما هستیم. در سوژه ازدواج هم فقط 4، 5 روز دنبال لوکیشن بودیم و در واقع اصل مطلب و دیالوگ‌هایی که مد نظرمان هست را از بین برداشت‌های متعددی انتخاب می‌کنیم.»

ابصاری نیز یکی دیگر از کارگردان‌های این مجموعه است که پیش‌تر مستند شرکت‌های هرمی را ساخته است. وی صحبت‌های صاحبقرانی را چنین تکمیل می‌کند: «جایی که مخاطب درخصوص بیان معضلات اجتماعی دچار شک می‌شود، به این دلیل است که درخصوص چنین مسائلی آگاهی ندارد و باورپذیری آن برایش سخت است چون شاید در زندگی خود با این قبیل معضلات درگیر نشده باشد و برایش ملموس نیست. اما برنامه‌هایی مثل شوک با روشن‌سازی مسائل پشت پرده حداقل می‌تواند از بروز چنین معضلاتی در بین خانواده‌ها جلوگیری کند.» ابصاری ادامه می‌دهد: «در برنامه‌ای که با موضوع شرکت‌های هرمی کارگردان بودم، بیشتر به دنبال سوژه‌هایی بودیم که قربانیان و مالباختگان را نشان می‌داد. آدم‌هایی که شاید همه زندگیشان 3 میلیون تومان بوده است و آن را نیز از دست داده‌اند. تاکید برنامه بیشتر روی ضررهای مردمی بود و فکر می‌کنم این نوع مسیردهی به چنین موضوعاتی تاثیرگذاری آن را در ذهن مخاطب چندین برابر می‌کند.»

در حال حاضر تلویزیون به سمتی می‌رود که با سرمایه‌گذاری بر روی برنامه‌های مستند موج تازه‌ای را در ساختار و محتوای برنامه‌های چند شبکه به راه انداخته است و ایستگاه‌های مختلف سیما به نوعی برنامه‌ای خاص را در کنداکتور پخش خود جای داده‌اند که به صورت ملموس معضلات جامعه کنونی را به تصویر می‌کشد. اما «شوک» در این بین چه جایگاهی دارد؟

شکیبی چنین توضیح می‌دهد: «در این رابطه همه دوستان تلاش می‌کنند و هر کسی به نوعی به دنبال سوژه‌ای جذاب‌تری است ولی شوک در این بین به سمت مستند محض حرکت کرده است به دور از بخش‌های کارشناسی و گفتگو با صاحبنظران ولی در حقیقت همه این برنامه مکمل یکدیگرند. من نیز سعی می‌کنم تا تیم برنامه شوک به دنبال بهترین سوژه‌ها باشند. سوژه‌هایی که کمتر کسی تا به حال توانسته درخصوص آن در رسانه برنامه‌سازی کند. البته امکان تکرار نیز وجود دارد ولی در انتخاب موضوعات بکر خدا را شکر دستمان در شبکه 3 باز است.» شکیبی درخصوص مرزبندی خطوط قرمز نیز در مستندسازی برای تلویزیون می‌گوید: «شخصا اعتقادی به خط قرمز ندارم. یک مستندساز در وهله اول باید از خطوط قرمز نترسد و باید به دل کار بزند، چون بالاخره نتیجه مورد قبولش را خواهد گرفت. خیلی از مستندسازان ما دچار خودسانسوری هستند. اما تلویزیون در حال حاضر برای بررسی مسائل اجتماعی، فضای بازتری پیدا کرده است.

شوک به دلیل حجم بالای موضوعی و پروسه طولانی‌مدت تولیدش معمولا با تغییر ساعت و زمان پخش روبه‌رو است. شکیبی می‌گوید: «برنامه‌ریزی‌ها در تولید آنقدر سنگین و وقتگیر است که متاسفانه نمی‌توانیم برنامه را به صورت هفتگی برسانیم؛ اما شبکه معمولا پیک ساعتی خوبی را برای پخش برنامه در نظر می‌گیرد. بچه‌ها برای هر قسمت واقعا زحمت می‌کشند و پروسه تولیدمان معمولا یک ماه و نیم طول می‌کشد و به نظرم برنامه‌های مستند این‌چنینی بازخورد به مراتب بیشتری نسبت به کارهای نمایشی مثل تله‌فیلم و سریال دارد. از طرفی با تعامل بسیار خوبی که با دیگر دستگاه‌ها برقرار کرده‌ایم، این کارگروهی را به موفقیت رسانده است، چون در حال حاضر ارگان‌هایی چون پلیس خاصه در قسمت معاونت اجتماعی، قوه قضاییه، دادسرا و دادگاه‌ها، ستاد مبارزه با موادمخدر و... بسیار پیگیر و کمک‌رسان هستند.»

«شوک» تا به حال با ساختاری داستانی در دل حوادث واقعی توانسته مستندات ارزشمندی را از دل معضلات اجتماعی به تصویر بکشد که حاصل تلاش گروهی است که عمدتا جوان هستند؛ ولی با تجربیات ارزشمندی در زمینه برنامه‌سازی خاص در بحث مستند.

در آینده نیز موضوعاتی چون زمین‌خواری، انبوه‌سازی، تخریب جنگل‌ها، بلوتوث‌های سیاه، کپی‌رایت و... سوژه‌های پرسروصدایی خواهند شد برای نگاه برنامه‌سازان شوک و ساخت مستندهایی قابل تامل برای مخاطبان.