قصبه، بزرگ‌ترین قنات جهان

به گفته استاد رجبعلی لباف‌خانیکی، باستان‌شناس، مردم گناباد نخست قنات و بعد زندگی را در آنجا ایجاد کرده‌اند، چون دشت گناباد در جایی نیست که چشمه‌ای از آن بجوشد و تردیدی نیست که نخستین گام در این شهرستان ایجاد قنات است.وی می‌افزاید: آب‌یابی، تشخیص درست چاه، مسیر شیب زمین و حتی خاکی که از آن آب می‌خواهد عبور کند محاسبه پیچیده‌ای دارد که در قنات گناباد به طور دقیق انجام گرفته است.این باستان‌شناس با اشاره به قنات قصبه گناباد ادامه داد: در قنات قصبه ما آب‌بند داریم که در زمستان مثل یک سد جلوی آب را می‌گرفتند و آن را در سفره‌های زیرزمینی ذخیره می‌کردند.فضای داخلی قنات گناباد دارای کانال‌ها و تونل‌های اعجاب‌‌انگیزی است که با بررسی‌های انجام شده روی آن حفره‌هایی مشخص شده است. ظاهرا این قسمت‌ها برای قرار دادن چراغ و پیه‌سوز و وسایل روشنایی به کار رفته است.

چاه‌های قنات قصبه به دو صورت چاه‌های کم‌عمق و عمودی و چاه‌های عمیق و پله‌ای هستند، به این معنی که ابتدا هفتاد تا یکصد متری چاه عمودی حفر شده و سپس با زاویه قائمه در کف آن کانالی افقی و بلند هوا، به سمت مسیر قنات به طول سه تا پنج متر حفر شده و مقنی به تعداد هر چاه چرخی در انتهای کانال‌های افقی و بر فراز چاه‌های عمودی استوار می‌کرده و خاک ارسال ‌شده از عمق را کارگران از طنابی به طناب دیگر می‌بستند.

نسرین نعمتی‌شهری