استمرار تقابل

پس از فروپاشی شوروی تا سالها آمریکا توانست با ادعای نظام تک‌قطبی به توسعه نفوذ جهانی خود بپردازد. در این میان روسیه که داعیه دار قدرت شوروی سابق می‌باشد در یک دهه اخیر ( از زمان پوتین) تلاش کرده تا ضمن احیای قدرت، تقابل‌های گذشته با آمریکا را اجرایی سازد.

نکته قابل توجه در تحرکات دو کشور، اقدامات اخیر آنها برای مقابله با طرف مقابل می‌باشد. در این چارچوب در روزهای اخیر نوعی تقابل پنهان و آشکار میان طرفین در حال شکل‌گیری است از یک سو آمریکا بار دیگر طرح استقرار طرح سپر موشکی در رومانی و لهستان را مطرح کرده و با اعزام نمایندگان به آسیای مرکزی و قفقاز به دنبال منافع جدید در این مناطق است.

در نقطه مقابل روسیه نیز در کنار اعلام آمادگی برخی همسایگانش برای پذیرش سیستم سپر موشکی با اعزام لاوروف وزیر خارجه به آمریکای لاتین با محوریت کشورهای کوبا و نیکاراگوئه، عملا آمریکا را در منطقه به چالش کشانده است.

همچنین در آخرین موضع گیری "آناتولی سردیکف" وزیر دفاع روسیه در اظهاراتی هشدار داد که در صورت استقرار سامانه دفاع موشکی آمریکا در دریای بالتیک، روسیه نیز در پاسخ به آن موشک های اسکندر خود را در کالنینگراد مستقر خواهد کرد. سرگی ریابکوف معاون وزیر امور خارجه روسیه نیز در چالشی دیگر با آمریکا اعلام کرد که تصمیم آمریکا برای استقرار سامانه‌های موشکی خود در رومانی و بلغارستان، بدون تردید بر مذاکرات کاهش تسلیحات راهبردی تهاجمی تاثیر مستقیم دارد.

روند تحولات نشان می‌دهد که دو کشور به رغم ادعای خود مبنی بر کاهش اختلاف‌ها و رسیدن به توافقاتی همچنان بر اصل رقابت با یکدیگر تاکید و حاضر به امتیاز‌دهی به طرف مقابل نمی‌باشند. برخی ناظران سیاسی این تحرکات را نیز مانورهایی برای امتیاز‌گیری و بالا بردن هزینه‌های یکدیگر در زمان امضای توافقنامه جدید قرارداد «استارت1» ارزیابی کرده‌اند که برگرفته از منافع بلند مدت طرفین می‌باشد.

به هر تقدیر هر چند که دو کشور در برخی زمینه‌ها مانند جنگ افغانستان، چگونگی تعامل با اروپا و ناتو، تحولات خاورمیانه و ... تا حدودی ادعای هماهنگی را مطرح می‌کنند اما روند تحولات نشان می‌دهد که طرفین همچنان با دید دشمن به یکدیگر نگریسته و تمایلی برای حل کامل اختلاف ها ندارند. این امر را در مواضع مقامات دو کشور در قبال روابط دو جانبه و تحولات جهانی می توان مشاهده کرد.

بر این اساس می‌توان گفت که ادعای نزدیک شدن نظرهای طرفین در قبال تحولات جهانی بیش از هر چیز جنبه تبلیغاتی داشته و دو کشور همچنان در مسیر تقابل‌های گذشته قرار دارند هر چند که برای تامین منافع و برخی دستگاه‌های بین‌المللی از توافقات اولیه نظیر آنچه در مورد تمدید پیمان «استارت1» مطرح شده، سخن به میان می‌آورند.

جام جم آنلاین-قاسم غفوری