تغییر در سرزمین فراعنه

محمد البرادعی ، رئیس پیشین آژانس انرژی اتمی و برنده جایزه صلح نوبل، پس از پایان دوران ماموریتش در این نهاد بین‌المللی گفت قصد دارد به کشورش بازگشته و تغییراتی را در آنجابه وجود آورد. او ابتدا یاد آورشد می‌خواهد در انتخابات سال 2011 این کشور نامزد شود.

این خبر برای مصری‌ها تقریبا تکان دهنده بود زیرا مشارکت البرادعی می‌توانست چالش بزرگی را بر سر ادامه حکومت حسنی مبارک به وجود آورد. کاری که سال‌هاست مردم مصر آرزوی آن را دارند و از چند سال پیش تاکنون جنبشی دراین کشور شکل گرفته است که شعار اصلی خود را کفایه قرار داد.

به این معنا که ادامه ریاست جمهوری مبارک دیگر کافی است. روز جمعه نیز وقتی البرادعی در میان تدابیر امنیتی شدیدی وارد قاهره شد مردم علاقمند با در دست داشتن پلاکاردهایی او را رئیس‌جمهور آینده مصر معرفی می‌کردند.

با این حال ورود به عرصه رقابت‌های انتخاباتی در مصر شرایطی دارد که محمد البرادعی فاقد آنهاست. از جمله این شرایط این است که نامزد مورد نظر باید از سوی احزاب رسمی معرفی شده و تعداد مشخصی رای را بتواند پیش ازنامزد شدن درپارلمان بدست آورد. به جز این قانون اساسی مصر و قوانین موضوعه دیگر محدودیت‌هایی را بر ورود افراد به عرصه رقابت‌های انتخاباتی مقرر کرده است که بعید به نظر می‌رسد محمد البرادعی بتواند در چارچوب‌های قانونی فعلی بتواند به عنوان یک نامزد خود را مطرح کند.

همین مساله موجب شد تا البرادعی در سخنان بعدی خود از خواسته ریاست جمهوری چشم پوشیده و به اصلاح «قانون اساسی» و بعد‌ها تغییرات دموکراتیک روی آورد. وی هفته گذشته نیزپیش از ورود خود به قاهره در گفتگو با هفته‌نامه آمریکایی فارین پالیسی اظهار داشت که وی برای دستیابی به یک منصب سیاسی تلاش نمی‌کند بلکه برای تحقق اصلاحات دموکراتیک در مصر فعالیت خواهد کرد.

البرادعی به صراحت گفت: من حتی به نامزدی برای انتخابات فکر نمی‌کنم مگر این‌که یک چارچوب مناسب برای برگزاری انتخابات سالم و آزاد وجود داشته باشد و این مساله در مصر همچنان علامت سوال است. وی یادآور شد:‌ به جای تلاش برای دستیابی به منصب سیاسی برای تحقق اصلاحات دموکراتیک تلاش خواهم کرد و می‌خواهم که مصر بیشتر از هر زمان دیگری به یک جامعه دموکراتیک نزدیک شود. وی در همین رابطه در گفتگو با شبکه تلویزیونی دریم عنوان کرد: من می‌خواهم وسیله‌ای برای تغییر باشم.

این دقیقا همان نقشی است که البرادعی در شرایط کنونی می‌تواند برای مصر داشته باشد. تاکنون جنبش‌های الکفایه به همراه جنبش مردمی مستقل حمایت از البرادعی و گروه‌های دیگری چون جنبش ضد موروثی کردن (ریاست جمهوری) و جناح ششم آوریل همگی بر این مساله توافق نظر دارند که البرادعی توانایی ایجاد تغییر در مصر و شکستن رکود سیاسی 30 ساله این کشور را دارد. باید دید سایر جنبش‌ها و احزاب سیاسی مصر نیز با او همراه می‌شوند و فراتر از اینها دولت حسنی مبارک تا کجا ظرفیت پذیرش تغییرات را دارد؟