تاریخی، تحلیلی، عقلانی

مثلا در این دهه شاهد پخش فیلم‌های سینمایی بویژه فیلم‌های کمدی یا مسابقات سرگرم‌کننده و جنگ‌هایی بودیم که غالبا ساختار طنز و مفرحی داشت و برنامه‌های دیگری از جنس برنامه لحظه‌ها و دیدنی‌ها و... این آیتم‌های مناسبتی بویژه در برنامه‌های کودک و نوجوان پررنگ‌تر می‌شد و حداقل برای هم‌نسلان من خیلی خاطره‌انگیز و نوستالژیک است. مثلا سریال عروسکی چاق و لاغر که بیژن بیرنگ و مرحوم مسعود رسام کارگردانی کرده بودند. همچنین آیتم‌های نمایشی‌ای مثل زباله‌دان تاریخ یا فیلم‌هایی که در رده سنی کودک و نوجوان به مسائل دوران انقلاب می‌پرداخت نمونه‌هایی از این برنامه‌ها بود. اگرچه امروز برنامه‌های تلویزیونی در ایام دهه فجر به لحاظ کمی و کیفی رشد و توسعه یافته است، ولی دست‌کم برای نسل اول و دوم انقلاب دارای آن نوستالژی خاص نیست. هرچند نباید بی‌انصافی کرد و ساخت و تولید انواع و اقسام ویژه‌برنامه‌های دهه فجر را که در ابعاد مختلفی گسترش یافته است نادیده گرفت. مثلا برنامه‌های «شب‌های ململی»، «خاطرات مشترک»، «جلوه‌های ماندگار»، «توان ایرانی»، «پلی به گذشته»، «آغازی دوباره»، «آب در هاون» و «30+1» در ایام دهه فجر از شبکه 2 روی آنتن رفته است که برنامه شب‌های ململی به نویسندگی، کارگردانی و تهیه‌کنندگی محمود سلامیان تهیه شده و محوریت آن طنز است. عروسک‌های ململ و پسر همسایه در این برنامه حضور دارند. همچنین برنامه خاطرات مشترک به بررسی خاطرات زندانیان سیاسی رژیم پهلوی می‌پردازد. این برنامه به تهیه‌کنندگی و کارگردانی قاسم حسن‌پور تهیه شده است. یا برنامه جلوه‌های ماندگار علل سقوط رژیم پهلوی و پیروزی انقلاب اسلامی را بررسی می‌کند. اجرای این برنامه به عهده محمد پیشروچی است. مستند توان ایرانی به تهیه‌کنندگی و کارگردانی اسماعیل ابوالحسنی چینه به بررسی پیشرفت صنایع نظامی جمهوری اسلامی ایران می‌پردازد. برنامه پلی به گذشته با اجرای کارشناسانه دکتر خسرو معتضد به مناسبت دهه فجر شکل جدیدی از طراحی و ارزیابی رژیم پهلوی را به نمایش می‌گذارد. مستند آغازی دوباره به نویسندگی و کارگردانی جمشید بیات ترک با محوریت تدابیر عالمانه رهبر معظم انقلاب تهیه شده است و برنامه آب در هاون به بررسی تلاش‌های شرق و غرب برای حفظ رژیم پهلوی می‌پردازد. این موارد نشان می‌دهد که تلویزیون رویکردی تحلیلی تاریخی بویژه در برنامه‌های دهه فجر پیدا کرده است و سعی می‌کند تا به بهانه این ایام تصویری عقلانی و تحلیلی‌تر را در برابر نگاه و قضاوت مخاطبان خود قرار دهد. امسال شبکه خبر نیز ابتکار جالبی به خرج داده و با توجه به ماهیت خبری و اطلاع‌رسانی شبکه خود، برنامه‌های متنوعی را برای این ایام در نظر گرفته است، از جمله برنامه مستند 3 قسمتی «لحظه‌های انقلاب.» این برنامه کاری از گروه علمی، فرهنگی و هنری شبکه خبر به تهیه‌کنندگی اباذر صالحیان است که در 3 قسمت 15 دقیقه‌ای آماده شده و در ایام دهه فجر از شبکه خبر به نمایش درمی‌آید. در این برنامه با محور قرار دادن هنر و نقاشی و فعالان این عرصه هنری در مقطع تاریخ مبارزات مردمی انقلاب در سال 57 از زاویه‌ای جدید به بررسی فضای جامعه و مشخصه‌های اجتماعی این حرکت پرداخته می‌شود و به نوعی برخی از خاطرات شاخص انقلاب در آن مقطع را از زبان هنرمندان عرصه نقاشی و بنگاه‌های هنری آنها مورد بازخوانی قرار خواهد گرفت. این ویژه‌برنامه قصد دارد حضور پررنگ هنرمندان در عرصه‌های مختلف را در انقلاب و نقش آنان را در پیشبرد اهداف انقلاب به تصویر بکشد.

از دیگر برنامه‌های این شبکه گزارش تشریحی برنامه خاطرات خبرنگاران کاری از گروه علمی فرهنگی و هنری شبکه خبر به تهیه‌کنندگی مسعود عطاران است که در 10 قسمت 10 دقیقه‌ای آماده شده و در ایام پیروزی انقلاب از شبکه خبر به روی آنتن می‌رود. هدف اصلی از ساخت این برنامه مروری است بر حوادث دوران انقلاب اسلامی در سال‌های 1356 و 1357 از زبان خبرنگاران و عکاسان که منتهی به پیروزی انقلاب اسلامی در 22 بهمن شد. این برنامه در پی آن است که نسل جوان امروز که روزهای انقلاب را به یاد ندارند را با مبارزات مردم و مشکلات و سختی‌هایی که برای سرنگونی رژیم طاغوت متحمل شده‌اند آشنا کند. در این برنامه روند پیروزی انقلاب از مقطع 17 شهریور 56 تا 22 بهمن بازخوانی می‌شود. محورهای برنامه خاطرات خبرنگاران شامل: گفتگو با خبرنگاران، تصویربرداران و عکاسان مطبوعات است که در دوران انقلاب از حوادث، اتفاقات و درگیری‌های خیابانی عکس، خبر و فیلم تهیه کرده‌اند و در هر آیتم 2 یا 3 نفر از افراد فوق از طریق مصاحبه تلویزیونی خاطرات خود را بیان می‌کنند. موضوعاتی که در این برنامه مطرح می‌شود شامل: موضوعات مرتبط با حوادث دوران انقلاب مانند خروج شاه، بازگشت حضرت امام(ره) به کشور، راهپیمایی‌های سراسری مردم، حمله سربازان شاه به دانشگاه تهران، سقوط کلانتری‌ها و پادگان‌ها و در نهایت سقوط رژیم پهلوی موضوعاتی هستند که در برنامه خاطرات خبرنگاران به آنها اشاره می‌شود. در لابه‌لای گفتگوها از تصاویر آرشیوی بهمن 57 نیز استفاده خواهد شد که به صورت پخش وله‌های تصویری باعث جذابیت برنامه می‌شود.

در همین راستا ویژه‌برنامه خط امام به تهیه‌کنندگی آقای مجید زین‌العابدین در ایام دهه فجر از 10 الی 24‌بهمن هر روز از شبکه خبر پخش می‌شود. این برنامه در 15 قسمت 15 دقیقه‌ای تولید شده و به بررسی و واکاوی اندیشه‌های حضرت امام(ره) از منظر سیاسی و ویژگی‌های نظام اسلامی از دیدگاه ایشان و در راستای هدف احیای اندیشه‌های امام در رسانه ملی می‌پردازد. مستند خط امام با هدف بازشناسی اندیشه‌های سیاسی و سیره حکومتی امام راحل(ره) در دهه فجر از شبکه خبر پخش می‌شود. بررسی دیدگاه‌های حضرت امام(ره) درخصوص رویدادهای سیاسی اجتماعی سال‌های 1357 الی 1368 از جمله روند تحولات جمهوری اسلامی، ولایت فقیه، مردم‌سالاری دینی، قانونگرایی و وحدت، گروه‌های منحرف، مکاتب سیاسی شرق و غرب و... از جمله موضوعات برنامه مستند خط امام است که در دهه فجر از این شبکه پخش خواهد شد.

ویژه‌برنامه یاران انقلاب از جمله دیگر برنامه‌های گروه سیاسی شبکه خبر است که در ایام دهه مبارک فجر هر شب از شبکه خبر پخش می‌شود. این برنامه در 11 قسمت 10 دقیقه‌ای به تهیه‌‌کنندگی آقای حسن حاتم‌خانی تولید شده است و در هر برنامه به بررسی افکار، اندیشه‌ها و مبارزات یکی از پیشگامان نهضت اسلامی پرداخته می‌شود. پخش این برنامه از 11 بهمن آغاز می‌شود و شخصیت‌هایی نظیر: ربانی املشی، سعیدی، اندرزگو، مهدی عراقی، آیت‌الله قدوسی، آیت‌الله طالقانی، اسدالله لاجوردی، فضل‌الله محلاتی، سیدعلی‌اکبر ابوترابی، آیت‌الله مشکینی و سیدعبدالکریم هاشمی‌نژاد و نقش آنها در پیروزی و پیشبرد اهداف نظام اسلامی برای مخاطبان و بخصوص نسل جوان معرفی و تبیین می‌گردد.

نگاهی کلی به ویژه‌برنامه‌های تلویزیون در ایام دهه فجر نشان می‌دهد که وجوه آگاهی‌بخش و روشنگرانه برنامه صدا و سیما در این ایام بیش از سویه سرگرم‌کنندگی و مفرح برنامه‌ها مورد توجه قرار گرفته است. اگرچه این تمهیدات و سیاستگذاری‌ها در اعتلای فکری و سیاسی مخاطبان تاثیر دارد و رسانه ملی به سوی تبیین علمی عقلانی و تاریخی انقلاب اسلامی پیش می‌رود.

سیدرضا صائمی