مصالحه با طالبان

یکی از مهم‌ترین نتایج این نشست، اعلام حمایت کشورهای غربی از طرح حامد کرزای برای حمایت از گفتگوهای رسمی دولت افغانستان با شورشیان طالبان بود. بر اساس این طرح، نیروهای میانه‌روی طالبان باید به پیوستن به روندهای سیاسی در افغانستان تشویق شوند و برای اجرای آن باید میلیون‌ها پوند رشوه به نیروهای طالبان و دیگر شورشیان پرداخت شود تا شاید دست از حملات خود علیه نیروهای خارجی و دولتی افغان بردارند.

بیانیه پایانی

در بیانیه پایانی، شرکت‌کنندگان در کنفرانس لندن از طرح دولت افغانستان برای مذاکره با طالبان حمایت کردند و علاوه بر آن، اشغالگران متعهد شدند طی 5 سال آینده مسوولیت‌های امنیتی افغانستان را بطور کامل به دولت این کشور واگذار کنند.

دیوید میلیبند، وزیر امور خارجه انگلیس کشور میزبان گفت که کشورهای شرکت کننده متعهد شدند کمک‌های140 میلیون دلاری خود را برای حمایت از طرح اتحاد با طالبان طی سال اول اجرای اول این برنامه ارائه دهند و به کمک‌های مالی که انتظار می‌رود به 500 میلیون دلار برسد، ادامه دهند.

قرار است این کمک‌ها به صندوق بین‌المللی ویژه‌ای که گوردون براون، نخست وزیر انگلیس در مراسم آغاز به کار این کنفرانس با هدف آماده‌سازی مجدد شبه نظامیان طالبان که خشونت را کنار گذاشته‌اند واریز شود.

شرکت کنندگان در کنفرانس لندن با وجود حمایت از نیروهای امنیتی افغان و آموزش آنها، حمایت از درخواست دولت افغانستان برای افزایش کمک‌های مستقیم به بودجه دولت این کشور از یک سوم به نیم را مشروط اعلام کردند.

براساس بیانیه نشست، این حمایت مشروط به پیشرفت دولت افغانستان در زمینه اداره اموال عمومی، پایان دادن به فساد، ‌بهبود اجرای صرف بودجه‌، ایجاد استراتژی مالی و تحکیم توانمندی‌های دولت در تحقق اهدافش است.

اعتراض مردم

اما در حالی که غربی‌ها در کنفرانس لندن بر همراه کردن طالبان در روند صلح تاکید کردند، نمایندگان مجلس حاضر در کنفرانس و صدها تن از اتباع و شهروندان افغان مقیم انگلیس با این تصمیم به مخالفت برخاستند.

شماری از نمایندگان پارلمان افغانستان که در کنفرانس لندن حضور داشتند، به شبکه خبری بی‌بی‌سی گفتند که طرح مذاکره با طالبان، با مجلس نمایندگان مشورت نشده و آنها در جریان جزئیات این طرح قرار ندارند.

شکیبا هاشمی، نماینده قندهار در این باره گفت: طرح مذاکره با طالبان به دلیل این‌که یک طرح صرفا حکومتی است ناکام خواهد بود.

خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز گزارش داد: کنفرانس لندن در باره افغانستان با اعتراضات فعالان ضدجنگ همراه بود و صدهاتن از معترضان در مقابل محل برگزاری این اجلاس در لنکسترهاوس در مرکز لندن جمع شده بودند.

شماری از تشکل‌های افغان‌های مستقر در اروپا نیز با صدور بیانیه‌ای اعلام کردند: رهبری دولت فعلی افغانستان با همدستی جناح‌های طرفدار طالبان و حزب اسلامی در دولت تلاش دارد تا جریان حاکم را به سوی انحصار قومی هدایت کند و گروه‌های غیرپشتون را نسبت به وضع موجود بی‌اعتماد سازد.

واکنش طالبان

گروه طالبان اگرچه پیش از برگزاری کنفرانس لندن آن را یک مانور تبلیغاتی و بی‌فایده خواند که همچون کنفرانس‌های گذشته در تحقق اهدافش شکست خواهد خورد، اما یک روز بعد آمادگی تلویحی خود را برای مذاکره با دولت کرزای اعلام کرد.

با این حال، قاری محمدیوسف یک سخنگوی طالبان روز گذشته در واکنش به دعوت حامد کرزای، رئیس‌جمهور افغانستان برای مشارکت این گروه در فرآیند صلح اعلام کرد: من فعلا نمی‌توانم در رابطه با این مذاکرات سخنی بگویم ولی مقام‌های بلندپایه طالبان بزودی درخصوص مشارکت در این مذاکرات تصمیم خود را اتخاذ خواهند کرد.

جزئیات طرح صلح

یکی از محورهای تحقق گفتگوهای یادشده،‌ آن‌گونه که کرزای در کنفرانس لندن به صراحت به آن اشاره کرد نقش کشورهای حامی طالبان است.

رئیس‌جمهور افغانستان در این زمینه از عربستان سعودی و پاکستان خواست نقشی اساسی را در بازگرداندن صلح به این کشور ایفا کنند، او گفت: ما امیدواریم که ملک عبدالله، پادشاه عربستان، نقش پررنگی را در هدایت و کمک به روند صلح ایفا کند.

وی همچنین گفت: طرح صلح با طالبان بدون شرط نیست و این طرح مستلزم پایبندی عناصر طالبان به قانون اساسی افغانستان است.

کرزای در این زمینه از برگزاری نشست شورای عالی قبایل افغانستان جهت پیگیری آشتی ملی خبر داد و گفت که یک شورای ملی برای صلح و آشتی تاسیس خواهد کرد.

هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه آمریکا نیز در نشست لندن پیش‌بینی کرد شبه نظامیان طالبان به دلیل طرح‌های آشتی که در کنفرانس لندن به تصویب رسید جنگ را کنار بگذارند.

وی در عین حال گفت: باید این مساله روشن شود که تصمیمات این کنفرانس به منزله استراتژی برای خروج از افغانستان نیست و ما به حمایت‌های خود از شرکای افغان ادامه می‌دهیم.

هیلاری کلینتون وعده داد در صورتی که شبه‌نظامیان دست از خشونت بردارند و به رابطه خود با القاعده پایان دهند، از این طرح حمایت کند.

ریچارد هالبروک، فرستاده آمریکا در افغانستان و پاکستان نیز در تحلیل این دیدگاه آمریکا اظهار داشت که بسیاری از اعضای طالبان به علت نیازهای مالی و نه مسائل ایدئولوژیکی وارد چنین سازمان‌های تروریستی شده‌اند.

اما در حالی که هالبروک انجام مذاکرات با رهبران شبه‌نظامیان را بسیار بعید خواند، کرزای و برخی دیگر از مقامات غربی، به طور غیرمستقیم اعلام کرده‌اند که در بلندمدت ممکن است مذاکراتی با رهبران این گروه‌ها انجام شود.به عقیده کارشناسان، این اختلاف‌نظر می‌تواند نشانه‌ای از احتمال بروز تنش در آینده باشد.

در این میان انگلیسی‌ها بیش از همه به تشویق کرزای به گفتگو با طالبان می‌پردازند و امیدوارند او در نهایت بتواند برخی از رهبران طالبان افغانستان که در پاکستان مستقر هستند را وارد فرآیند سیاسی کند.

مارک سدویل، رئیس بخش غیرنظامی ناتو و سفیر سابق انگلیس در کابل در این باره گفته است: به احتمال فراوان مجبور خواهیم بود که برخی از شخصیت‌های منفور را وارد سیستم و روند سیاسی کنیم.

موانع فرارو

تلاش کرزای و حامیان غربی اش برای مصالحه با طالبان در شرایطی صورت می‌گیرد که این گروه هر روز قدرت بیشتری می‌یابد و دامنه حضور و نفوذ خود را حتی تا کابل پایتخت افغانستان نیز کشانده است.

تازه ترین اقدام این گروه 18 ژانویه (28 دی) رخ داد که آنان با انجام یک حمله انتحاری گسترده حتی کاخ ریاست جمهوری افغانستان و مهم‌ترین نهادهای امنیتی و اجرایی کشور را هدف گرفتند.

کرزای در برابر اینگونه اقدامات طالبان و با هدف ایجاد شکاف و تفرقه در میان آنان قصد دارد نه تنها شبه نظامیان طالبان را مورد عفو قرار دهد بلکه تامین شغل، درآمد، زمین و امنیت آنها را در ازای رها کردن سلاح‌هایشان تضمین کند.

حمایت آمریکا و دیگر کشورهای غربی از طرح کرزای در نشست لندن موید آن است که آنها به این نتیجه رسیده‌اند که بعید است گروه طالبان را بتوان در زمین‌های نبرد نابود کرد. از این رو، پایان جنگ به این موضوع بستگی دارد که اکثر شبه‌نظامیان طالبان نسبت به این موضوع متقاعد شوند که آنها با کنار گذاشتن سلاح‌هایشان، منافع بیشتری به دست خواهند آورد.

به نوشته مجله آمریکایی تایم،‌ کرزای حتی پیشنهاد انجام مذاکره مستقیم را با رهبران طالبان مطرح کرده است. وی پیشنهاد کرده که نام ملاعمر و دیگر رهبران طالبان از لیست مظنونان فعالیت‌های تروریستی سازمان ملل حذف شود. پیشتر نیز این گمانه‌زنی‌ها مطرح بود که نمایندگان کرزای به طور مخفیانه با عوامل طالبان در مذاکراتی که از سوی عربستان سازماندهی شده بود، شرکت داشتند؛ اگر چه هیچ موفقیتی در آن مذاکرات حاصل نشد. طالبان همچنان به ادامه خروج نیروهای خارجی از افغانستان به عنوان پیش شرطی برای انجام مذاکرات صلح تاکید دارد.

تایم نوشت: با این حال آمریکا نسبت به هر نوع اقدام در راستای دسترسی به رهبری طالبان در این مقطع زمانی شک و تردید دارد. حتی اگر آشتی با برخی از افرادی که زمانی به اسامه بن لادن پناه داده بودند امکان‌پذیر باشد، مقامات آمریکایی معتقدند که این موضوع مادامی که طالبان فکر کند در روند پیروزی در جنگ قرار دارد، اتفاق نمی‌افتد. در این زمان از کرزای به عنوان فردی که از موضع ضعف پیشنهاد مذاکره به طالبان می‌دهد، یاد خواهد شد. همانطور که ژنرال استنلی مک کریستال، فرمانده ارشد نیروهای آمریکایی در افغانستان هشدار داده است، این شبه‌نظامیان هستند که از سرعت فعالیت برخوردارند. در حقیقت هدف از طرح افزایش نیروهای آمریکایی، توقف این سرعت فعالیت شبه‌نظامیان و جلوگیری از کنترل برخی مناطق افغانستان توسط طالبان است.

آمریکا امیدوار است که اقدامات آتی کرزای بتواند اکثر شبه‌نظامیان پشتونی را که از سوی گروه طالبان در ازای دریافت روزانه 10 دلار به استخدام در آمدند، از این گروه جدا کند. مقامات آمریکایی معتقدند که حدود ‌70 درصد از شبه‌نظامیان طالبان، اهداف و انگیزه ایدئولوژیک در مبارزه با نیروهای خارجی ندارند و می‌توان آنها را با پرداخت پول بیشتری از گروه طالبان جدا کرد. این در حالی است که به گفته برخی کارشناسان، این دیدگاه تا حدود بسیار زیادی خوشبینانه است. دولت کابل با پیشنهاد ایجاد شرایط اقتصادی مناسب، درآمد و تامین امنیت، امیدوار است که اکثر شبه‌نظامیان سلاح‌هایشان را کنار بگذارند. اما این طرح موانع بزرگی بر سر راه دارد. یکی از موانع این است که تا زمانی که شبه نظامیان طالبان معتقد باشند در حال پیروزی هستند، جدا کردن آنها از طالبان سخت است.

این نگرانی نیز وجود دارد که آیا دولت کرزای از توانایی لازم برای اداره این طرح برخوردار است یا خیر.

به عقیده کارشناسان، هرچند که برقراری آشتی ملی و سازش سیاسی میان گروه‌ها و اقوام مختلف افغانستان بهترین راه برای رسیدن به ثبات و آرامش در آن کشور می‌باشد اما پرداخت رشوه به شورشیان و حتی پیشنهاد جذب آنان در نهادهای دولتی، نشانگر اوج ناکامی نیروهای غربی بویژه آمریکا و انگلیس طی حدود 9 سال جنگ در افغانستان است.