عقلی ازجنس دندان

از طرفی چون رشد آن بعد از رشد کامل تمام دندان‌ها و استخوان‌های فک انجام می‌شود، ممکن است به علت کمبود جا و فضای رشد برای آن در فک مشکلاتی از جمله فشار آوردن به دندان‌های دیگر و استخوان فک و در نتیجه دردهای شدید به وجود آورد، بنابراین اغلب به صورت نهفته باقی می‌ماند و به طور ظاهری دیده نمی‌شود و تنها با عکسبرداری از لثه و فک مشخص می‌شود.

دندان‌های عقل لزوما به صورت عمودی و راست رشد نمی‌کنند بلکه گاهی موارد رشدی افقی و مورب دارند یا ممکن است شکل‌گیری جوانه آن به صورت کج باشد. حتی ممکن است به طور کامل، نهفتگی داشته و در استخوان باشد. این موضوع هم باعث تشدید درد و هم سخت شدن جراحی می‌شود، به علاوه باید در هر صورت دندان عقل را جدی گرفت چون ممکن است باعث ایجاد گیر غذایی شود، گیر غذایی وقتی ایجاد می‌شود که دندان از قوس خود منحرف شود که در این صورت مسواک زدن آن هم سخت‌تر می‌شود.

نکته مهم این است که رسیدگی نکردن به دندان عقل باعث پوسیده شدن آن می‌شود که در این صورت دندان‌های مجاور را نیز درگیر و دچار پوسیدگی می‌کند.

پوسیدگی، سهم دندان عقل

یافته‌های پژوهشگران نشان می‌دهد افرادی که دندان عقل خود را نمی‌کشند زودتر به بیماری‌های لثه دچار می‌شوند.

بررسی محققان دهان و دندان بر روی 254 نفر از افراد بالغی که دندان‌های عقل خود را نگه داشته بودند نشان داد که این افراد بیش از دیگران با خطر بیماری‌های لثه و زایمان و خطراتی که سلامت آنها را تهدید می‌کنند روبه‌رو هستند.

بررسی‌ها نشان می‌دهد 60 درصد افراد شرکت‌کننده که تمامی این افراد دندان‌های عقل خود را نگه داشته بودند، علائم بیماری‌های لثه را داشتند.

بر پایه این گزارش، دندان‌های عقل آخرین سری دندان‌های انسان است که کشیدن یا نگه داشتن آنها همواره از موضوعات بحث‌انگیز دندانپزشکان و متخصصان دهان و دندان به شمار می‌آید.

بیماری‌های لثه زمانی که باکتری‌ها در بافت محافظ دندان رشد کرده و بروز می‌کند، حفره‌هایی را در اطراف ریشه‌های دندان مجاور ایجاد می‌کند که علاوه بر فساد دندان و لثه موجب ایجاد خطرات جانبی نظیر خطر پیچیدگی‌های زایمان می‌شود.

دندان عقل، بودن یا نبودن؟

معاینه و خارج کردن دندان عقل یکی از فراوان‌ترین دلایل مراجعه افراد به دندانپزشکان است.

یک متخصص دندانپزشک در این خصوص می‌گوید: دندان عقل که نقش مختصری در زیبایی فک و صورت دارد و در جویدن غذا کمک می‌کند، سومین دندان آسیاست که در انتهای قوس‌های فکی بالا و پایین دهان قرار دارد.زمان رویش این دندان بین 18 تا 24 سالگی است و در مواردی رشد آن خارج از این محدوده سنی نیز گزارش شده است.

دکتر کورش رحیمی در گفتگو با ایرنا ادامه می‌دهد: رویش دندان‌ها در زمینه نهفتگی‌ به دندان نهفته، نیمه نهفته و رویش نیافته تقسیم می‌شود که دندان عقل از اولین دندان‌هایی است که در این دسته‌بندی‌ها قرار دارد.

رویش دندان عقل برای افرادی مشکل‌ساز و دردآور است که با کمبود فضا در قوس‌های دندانی یا بافت سخت روبه‌رو هستند.

او با اشاره به این که اکثر مراجعه‌کنندگان به خصوص افراد کمتر از 20 سال اصرار بر کشیدن دندان عقل دارند، معتقد است: بهتر است از نهفتگی و نیمه نهفتگی دندان عقل، جهت درمان مطمئن شد، چون برخی از دندان‌های عقل احتمال رویش‌شان در 20 تا 24 سالگی وجود دارد.

در مواردی که ‌حدس زده شود دندان عقل رویش خواهد کرد و از عملکرد مناسبی به جهت تماس با دندان مقابل وکمک در امر جویدن غذا برخوردار خواهد بود، دندان عقل خارج نمی‌شود.

پیشگیری از بیماری لثه، پوسیدگی دندان، تحلیل رفتن ریشه دندان مجاور، پیشگیری از کیست و تومور با منشا دندانی، درد با منشا نامعلوم، شکستگی فک و تسهیل درمان ارتودنسی از دلایل اصلی و مهم خارج کردن دندان عقل در هر مقطعی از رشد است.

به گفته او در مقابل، سن بالا، شرایطی نظیر بیماری‌های نقص یا ضعف سیستم ایمنی، بیماری‌های قلبی و عروقی، انعقادی، دیابت، آسیب به بافت‌های مجاور از جمله دلایل خارج نکردن دندان عقل نهفته است.

با توجه به موارد فوق و بسته به تشخیص دندانپزشک به خصوص تنگی و نبود فضا در فک برای رشد دندان در صورت لزوم دندان عقل خارج می‌شود.

این متخصص با بیان این که در سال‌های اخیر مصرف غذاهای فانتزی، میزان دندان‌های فاسد و خراب شده را در بین افراد بخصوص کودکان‌ افزایش داده است، به خانواده‌ها توصیه‌ می‌کند از مصرف نوشابه‌های گازدار و تنقلات شیرین به شکل مستمر جلوگیری کنند و بعد از هر مصرف، دندان خود را با آب ساده بشویند.

کشیدن دندان عقل، چرا

اگر دندان عقل به ریشه دندان مجاور آسیب نزند و پوسیدگی‌های وسیع نداشته باشد لزومی به کشیدن آن نیست.در مواردی که دندان عقل به ریشه دندان مجاور آسیب بزند یا به دلیل نیم روییده بودن دچار پوسیدگی‌های وسیع و تخریب بافت لثه‌ای اطراف شود، توصیه می‌شود کشیده شود. البته در مورد دندان‌های عقل نهفته باید حتما با دندانپزشک مشورت شود.

مناسب‌ترین سن برای کشیدن دندان عقل 22 تا 26 سالگی است چرا که استخوان فک در این سنین خیلی متراکم نشده و کشیدن دندان راحت‌تر است و از طرفی قابلیت بازسازی و‌ ترمیم استخوان، بعد از کشیدن دندان بیشتر است.

همایون برادران نصیری