صدایی که از ته چاه درمی‌آید

 عبور هوا از تارهای صوتی به هم نزدیک شده باعث ارتعاش لبه مخاطی تارهای صوتی و ایجاد صوت می‌گردد. اختلال و بیماری که باعث درگیری هر کدام از قسمت‌های فوق گردد (به عنوان مثال از تومورهای مغزی گرفته تا التهاب خفیف لبه مخاطی تارهای صوتی)‌ باعث ایجاد خشونت صدا می‌گردد. از اینجا می‌توان به نقش مهم تارهای صوتی در ایجاد صوت پی برد تارهای صوتی در هنگام تنفس باز هستند و به هوا اجازه عبور می‌دهند و در هنگام تکلم بسته می‌شوند و ارتعاش لبه مخاطی آنها باعث ایجاد صوت می‌گردد. بنابراین بیماری و یا وجود تورم و توده و به طور کلی هرگونه تغییر شکلی در تارهای صوتی باعث تغییر کیفیت صدا می‌گردد.

خشونت صدا دلایل زیادی دارد. البته بیشتر آنها خطرناک نیستند ودر مدت زمان کوتاهی رفع می‌شوند شایع‌ترین علل آن شامل التهاب حاد حنجره (لارنژیت حاد)‌، ندول صوتی، بازگشت محتویات معده به مری، سیگار کشیدن، حساسیت‌ها، مشکلات غده تیروئید، اختلالات عصبی، ضربه به حنجره و گاهی دوره قاعدگی در زنان، آنفلوآنزا و سرماخوردگی، عفونت ویروسی مجاری تنفسی فوقانی یا تحریک‌پذیری حاصل از استفاده بیش از حد از صدا مثل فریاد زدن در مسابقات ورزشی.

ندول صوتی: ندول یا گره‌های صوتی معمولا درکسانی که زیاد صحبت می‌کنند مثل معلمان، خواننده‌ها و وکلا ایجاد می‌شود. به دلیل استفاده بیش از حد از تارهای صوتی، برجستگی‌هایی در لبه تار صوتی ایجاد می‌شود که باعث خشونت صدا می‌گردد.

از علل دیگر ایجاد خشونت صدا، خونریزی در لبه تارهای صوتی می‌باشد. این مشکل در کسانی که ناگهان جیغ می‌زنند، دیده می‌شود.

آلرژی: آلرژی می‌تواند با ایجاد ادم و تورم لبه‌‌های تار صورتی، باعث خشونت صدا گردد.

سرطان‌ها: بیماری‌ای که بیشتر از همه باعث نگرانی می‌‌شود، سرطان‌هایی هستند که می‌تواند باعث خشونت صدا شوند مثل سرطان حنجره و سرطان بافت اطراف حنجره. البته سرطان تیروئید نیز می‌تواند باعث خشونت صدا شود؛ چراکه عصب حنجره و تار صوتی از نزدیک غده تیروئید عبور می‌کند. اگر سرطان تیروئید، عصب را درگیر کند، می‌تواند باعث خشونت صدا شود.

بازگشت محتویات معده به مری: یک دلیل شایع خشونت صدا در بزرگسالان بازگشت محتویات معده به مری می‌باشد. در این حالت اسید معده به مری بازمی‌گردد و سبب تحریک چین‌های صوتی که در نای و مجاورت مری قرار دارند، می‌شود. بیشتر چنین بیمارانی ممکن است علائمی از سوزش سر دل یا ترش کردن معده داشته باشند. در این حالت معمولا خشونت صدا صبح‌ها بدتر است و در طول روز بهتر می‌شود. ممکن است چنین افرادی احساس یک توده و چسبیدن ترشحات در گلو یا احساس نیاز بیش از حد به پاک کردن گلویشان را داشته باشند.

سیگار کشیدن: سیگار کشیدن، دلیل دیگر خشونت صدا می‌باشد. از آنجایی که سیگار کشیدن یکی از دلایل عمده سرطان‌های حنجره می‌باشد، اگر سیگار‌ی‌ها خشونت صدا داشته باشند، باید توسط پزشک متخصص گوش و حلق و بینی معاینه شوند. در هنگام معاینه اگر ضایعه مشکوکی دیده شد، باید از آن نمونه‌برداری شود. همچنین استعمال موادمخدر مثل تریاک و مصرف مشروبات الکلی و تماس طولانی‌مدت با موادی مثل آزبست و نفتالین از عوامل ایجادکننده سرطان حنجره می‌باشد.

ناهنجاری‌های مادرزادی: مثل فلج تار صوتی، لارنگومالاسی که معمولا با بزرگ شدن کودک برطرف می‌شود. کیست‌های تار صوتی، تنگی‌های حنجره و اطراف آن (زیر و بالای حنجره)‌ و توده‌های عروقی مادرزادی در حنجره و اطراف آن، از عوامل ایجادکننده خشونت صدا می‌باشد.

چه موقع باید به متخصص مراجعه کنیم؟

1 - خشونت صدایی که بیش از 2 هفته طول کشیده است، بخصوص اگر بیمار سیگاری باشد.

2 - اگر خشونت صدا با سرفه‌های خونی همراه باشد.

3 - اشکال در بلع وجود داشته باشد.

4 - فقدان یا تغییر شدید صدا که بیش از چند روز طول کشیده باشد.

اختلالات صدا چگونه درمان می‌شود؟

ابتدا متخصص گوش و حلق و بینی شرح حال کاملی از بیمار می‌گیرد و سپس بیمار را معاینه می‌کند. معاینه اولیه توسط یک آینه مخصوص و منبع نور انجام می‌گیرد که شکل تارهای صوتی هنگام تکلم کردن و تولید صوت و هنگام تنفس دیده می‌شود. این روش ناخوشایند نبوده و توسط بیماران به خوبی تحمل می‌شود. در برخی موارد پزشک آزمایش‌های ویژه‌ای همچون پردازش‌‌های آکوستیکی که برای ارزیابی صدا طراحی شده‌اند توصیه می‌کند که این روش‌ها بی‌نظمی‌های صدا، چگونگی تولید صدا، جریان هوا و دیگر مشخصات لازم را می‌سنجد که در تشخیص و درمان کمک‌کننده هستند. در صورت مشکوک بودن به وجود توده، حتما نمونه‌برداری تحت بیهوشی عمومی در بیمارستان انجام می‌گیرد.

درمان خشونت صدا بستگی به علت ایجادکننده آن دارد. در بیشتر موارد خشونت صدا خوش‌خیم بوده و به سادگی با استراحت دادن به حنجره یا اصلاح چگونگی استفاده از آن درمان می‌شود.

در موارد خوش‌خیم درمان دارویی مثل کورتون‌ها در مقادیر محدود می‌‌‌تواند بسیار کمک‌کننده باشد ولی حتما باید به تشخیص رسیده باشد و توصیه‌‌های درمانی دیگر شامل استفاده از مایعات فراوان، استفاده از بخورهای تنفسی، استراحت صوتی، استفاده از تکنیک‌های گفتار‌‌درمانی توسط متخصص آسیب‌شناس تکلم، به بیمارانی که دارای عادات بدی مثل فریاد کشیدن یا جیغ زدن و استفاده ناصحیح از حنجره هستند، کمک می‌کند تا شیوه تولید کلام را تغییر دهند تا صدای تکلم بهبود یافته و مشکلاتی از قبیل گره‌های صوتی رفع شوند.

در موارد بدخیم در صورت وجود گره یا پولیپ چین‌های صوتی نیاز به عمل جراحی است.

برای پیشگیری و درمان خشونت صدا چه کارهایی انجام دهیم؟

1 ‌- به مقدار فراوان آب بنوشید.

2 - شب‌ها به هنگام خواب از بخور سرد استفاده کنید.

3 - اگر به دلیل نوع شغل مجبور هستید زیاد صحبت کنید به هنگام گرفتگی صدا حتما به تارهای صوتی خود استراحت دهید.

4 - مشروبات الکلی، موادمخدر و سیگار استفاده نکنید.

5 - از داد زدن و فشارهای صوتی ناگهانی بپرهیزید.

6 - رفلاکس اسید معده (به این بیماران پرهیز از غذاهای پرچرب، سنگین و ترش توصیه می‌شود)‌ را درمان کنید.

7 ‌ - از غذاهای آلرژی‌زا مثل ادویه‌ها بپرهیزید.

8 - شیوه تکلم صحیح را بیاموزیم.

دکتر کیارش نجات‌پور
جراح و متخصص گوش و حلق و بینی