بازگشت به معاملات پایاپای به کمک فناوری اطلاعات

تهاتر الکترونیکی

تبادل پایاپای یا تهاتر1 به‌معنای تجارت کالاها یا خدمات بدون تبادل پول است. تهاتر بین گروه‌هایی که محصولات مورد نیاز یکدیگر را دارند، رخ می ‌دهد و به‌دلیل نیاز بازار تاکنون بقا داشته است. پیش از اینترنت، مالکان ماهر کسب‌وکارها، تبادلات مبتنی بر تهاتر را بیشتر به‌طریق تبلیغات دهان‌به‌دهان2 و برقراری ارتباط با سایر تجارت‌ها، براساس سفارش مالکان کسب‌وکاری که مورد شناخت و اعتماد آنان بوده‌اند؛ انجام می ‌دادند[1].

کد خبر: ۳۰۱۸۲۵

به‌دلیل تنوع در انواع تجارت‌ها، تهاتر تامین‌کننده نیازهای کشورهای رو به‌توسعه بوده است[1]؛ علاوه بر آن، به موازات سیستم‌های پولی، معمولا به‌صورت محدود در کشورهای توسعه‌یافته انجام می ‌شود[2]. ورود فناوری اطلاعات نیز باعث شده است که تبادلات مبتنی بر تهاتر آسان‌تر و ارزان‌تر انجام شود. امروزه، تهاتر در دسته‌بندی‌های مختلفی مانند سخت‌افزار و نرم‌افزار، لوازم خانگی، جواهرات، کتاب، سی‌دی، فیلم و فهرستی نامحدود از محصولات قابل استفاده است.

تهاتر، کسب‌و‌کار بزرگی است که هر روز بر وسعت آن افزوده می ‌شود. یکی از اشکال آن، تهاتر به‌صورت فردبه‌فرد است که به‌عنوان مثال می ‌توان به سایت http://www.u-exchange.com اشاره کرد. در این روش، تبادل بین افراد صورت می ‌گیرد. تهاتر به‌روش مشارکتی نیز قابل انجام است که در آن، شرکت‌های متعددی سعی در یافتن همتایان خود برای اقدام به تهاتر دارند. از این نوع تهاتر مشارکتی، می ‌توان به سایت http://www.aliancebarter.com اشاره کرد[3و4].

براساس تحقیقات انجام یافته، حدود یک‌سوم کسب‌و‌کارهای کوچک در آمریکا، از برخی از اشکال تهاتر استفاده می ‌کنند؛ 65درصد شرکت‌های برتر در بین 500 شرکت موجود در مجله فورچون3 از تهاتر استفاده می ‌کنند]5[. از جمله بازار تهاتری در ایران، سایت http://www.iranianbarter.com را می ‌توان نام برد که هدف از طراحی آن، کاهش مشکلات ناشی از کمبود نقدینگی در بازار با استفاده از روش تهاتری نوین بوده است تا به توسعه مبادلات اقتصادی و رونق کسب‌وکار کمک کند.

امروزه با مطرح شدن، کنارگذاری دلار، بحث تهاتر ارزش بیشتری پیدا می ‌کند. به‌عنوان مثال، ونزوئلا از کشورهایی است که گزینه مبادله نفت را با کالا (تهاتر) برگزیده است. ونزوئلا با 12 کشور آمریکای لاتین و کوبا، به‌صورت تهاتری نفت را با کالاهای مورد نیاز خود مبادله می ‌کند]6[.

روابط بین افرادی که در تهاتر مشارکت می ‌کنند، اشکال مختلفی دارد. مشارکت‌کنندگان هنگام ارائه محصولات به بازار، قوانین خاصی را پیروی می ‌کنند. قوانین، متاثر از محصولات بازار هستند. اگر، بازار محصولاتی ارزشمند را شامل شود، افراد نیز تمایل بیشتری به ارائه محصولات خود خواهند داشت. فردی که با تعداد بیشتری از افراد در بازار مرتبط است، فرصت‌های بیشتری برای تبادل خواهد داشت. یکی از انواع طبقه‌بندی‌های تهاتر، تهاتر 2جانبه4، زوجی5 یا مستقیم در مقابل تهاتر چندجانبه6 است. تهاتر 2جانبه، تهاتر ساده‌ای است که در آن، 2 فرد به‌طور مستقیم نیازهای یکدیگر را تامین می کنند. می ‌توان تهاتر 2جانبه فردی را به تبادل‌های گروهی نیز تعمیم داد که تبادل دایره‌ای7 نامی ده می ‌شود. در این نوع تبادل، هر مشارکت‌کننده نیاز فرد همسایه را در دایره تامین می ‌کند و توسط فرد همسایه نیز محصول مورد نظر را دریافت می ‌کند. تهاتر 2جانبه را می ‌توان به صورت شکل1 زیر نشان داد.

شکل 1- تهاتر دوجانبه [1].

هما‌ن‌طور که در شکل نشان داده شده است؛ طرفین نیازهایی به یکدیگر دارند؛ به‌طوری‌که با ارائه محصول الف، محصول ب دریافت می ‌شود. این نوع شکل تهاتر، بسیار رایج است. در مقابل، این شکل محدود تهاتر، تهاتر چندجانبه نیز وجود دارد که در شکل2 می‌بینید.

شکل 2- تهاتر چندجانبه[1].

به‌طور کلی، تهاتر مزایا و معایبی دارد. برخی از مزایای مدل توسعه بازارهای تهاتری مبتنی بر وب عبارتند از]7[:

- امکان ورود کالاها و خدمات انبار شده در چرخه اقتصادی

- تقویت کیفیت استانداردهای کالاها و خدمات عرضه شده

- تجارت مستمر و پایدار

- تامین بخشی از تقاضا برای کالاها و خدمات مورد نیاز بدون پرداخت وجه نقد

- امکان استفاده از تخفیف مناسب

- امکان انجام فعالیت بورس و به‌کارگیری سرمایه مازاد در این مسیر

- کاهش هزینه معاملات

- شفاف‌سازی جریان معاملات رایج

- تقویت پایه‌های اقتصاد از طریق گسترش فرهنگ پرداخت مالیات.

از جمله معایب تهاتر نیز می ‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

- محصولاتی که مورد تبادل قرار می ‌گیرند، باید دست‌کم از منظر مشارکت‌کنندگان در تبادل، دارای یک ارزش یکسان باشد.