جادویی رنگین در سطح شیر

اما جالب است بدانید که تنها با استفاده از یک ماده شیمیایی که به آسانی قابل دسترسی است و همچنین قدری ابتکار عمل می‌توانید از مقداری شیر که در کف یک بشقاب کمی گود ریخته شده است، تصویری از چرخ رنگی در حال گردش ترسیم کنید.

برای این کار به مقداری شیر، مقداری رنگ خوراکی، مایع ظرفشویی و یک اسفنج پنبه‌ای نیاز دارید. ابتدا مقداری شیر را در یک بشقاب گود بریزید تا ته ظرف را کاملا بپوشاند و سپس مقداری از رنگ خوراکی را به شیر اضافه کنید. اسفنج پنبه‌ای را به مایع ظرفشویی آغشته کنید و اندکی صبر کنید تا مایع ظرفشویی به طور کامل در همه قسمت‌های اسفنج نفوذ کند. اسفنج آغشته به مایع ظرفشویی را قسمت مرکزی بشقاب با سطح شیر تماس دهید. در این حالت لازم نیست شیر را به هم بزنید. به محض تماس مایع‌‌شوینده با مولکول‌های شیر، رنگ افزوده شده به شیر در محیط ظرف به گردش درخواهد آمد.

همان طور که می‌دانید شیر متشکل از انواع مختلفی از مولکول‌ها نظیر چربی، پروتئین، قند، ویتامین‌ها و مواد معدنی است. اگر یک اسفنج کاملا تمیز و خشک را در شیر فرو کنید، نباید انتظار داشته باشید اتفاق خاصی رخ دهد، چرا که اسفنج پنبه‌ای جاذب مایعات است و بنابراین تماس آن با هر نوع مایعی، جریانی را از مایع به طرف فضاهای خالی موجود در اسفنج به وجود خواهد آورد. بنابراین حجم مایع موجود در ظرف تا وقتی که اسفنج کاملا اشباع شود به میزان قابل توجهی کاهش خواهد یافت. اما پس از تماس مایع شیمیایی شوینده با مولکول‌های شیر، همزمان واکنش‌های شیمیایی مختلفی انجام می‌شود و بنابراین تغییرات قابل توجهی ایجاد خواهد شد. مایع شوینده افزوده شده به شیر، کشش سطحی مایع را به شدت کاهش می‌دهد و در نتیجه ماده رنگی افزوده شده به شیر، به آسانی در بین مولکول‌های شیر به حرکت درخواهد آمد. مایع شوینده با پروتئین شیر وارد واکنش شده و با تغییر شکل مولکول‌های پروتئین آنها را به حرکت درخواهد آورد. در نتیجه واکنش بین مایع ظرفشویی و مولکول‌های چربی موجود در شیر، ذرات بارداری ایجاد می‌شوند. در حقیقت، این واکنش نشان دهنده چگونگی پاک شدن ذرات چربی از روی ظروف غذا توسط مایع ظرفشویی است. با تشکیل ذرات باردار، رنگدانه‌های موجود در ماده رنگی افزوده شده به شیر از مرکز ظرف به اطراف پرتاب می‌شوند.

اگر چه پس از مدتی با پایان یافتن واکنش‌های شیمیایی محلول به حالت تعادل می‌رسد، اما چرخش دورانی رنگدانه‌ها در محیط ظرف برای مدت زمان کوتاهی پیش از پایان واکنش ادامه خواهد داشت و به این ترتیب می‌توانید تصویری زیبا از حرکت رنگدانه‌ها را در ظرف مشاهده کنید.

فرانک فراهانی جم

منبع:science daily