زلا‌لی بی انتها

چشمه بل 3000 لیتر در ثانیه آبدهی دارد که پس از جوشش از یک دهانه غار مانند که پس از طی حدود 200 متر با شیب تند به رودخانه سیروان می‌ریزد، روانه خاک کشور همسایه عراق می‌شود. آب پس از جوشش از 2 دریچه که یکی از آنها حدود 2 متر قطر دارد و بیش از نصف لوله را پرکرده با سرعت زیاد به سمت رودخانه جریان می‌یابد و دریچه دیگر که کمی از دریچه اولی کوچک‌تر است به ارتفاع نیم متر سهم خود را از آب چشمه جوشان بل گرفته و به سمت رودخانه هدایت می‌کند.

این چشمه در کنار شاخه اصلی رودخانه سیروان در نزدیکی‌های روستای هجیج واقع شده است. در اورامان قدیم استفاده از آب چشمه‌ها و رودبارها به عنوان آسیاب آبی مرسوم بوده و یکی از معروف‌ترین آسیاب‌های آبی همین منطقه آسیاب چشمه بل بوده. چشمه بل در 35 کیلومتری شمال شهر پاوه قرار دارد و جاده مریوان به پاوه از کنار آن می‌گذرد. چشمه بل یکی از پر آب‌ترین چشمه‌های منطقه اورامان است و آب آن با فشار قابل توجهی از دل کوه بیرون می‌زند و هر بیننده‌ای جذب زیبایی مسحورکننده این چشمه و محل تلاقی آن با آب سیروان می‌شود. این مکان از نظر زیستی دارای گیاهان آبزی مثل عدسک آبی یک ریشه، سرخس آبی و گیاهان کنار آبزی مانند علف هفت بند، غلاف و گیاهان خشکی زی از قبیل بلوط، بومادران، گل گندم، شقایق وحشی و شبدر وحشی است.

درخت‌های پهن برگ بلوط و پسته وحشی، یکی از جلوه‌های بسیار زیبای طبیعت را بر لوح این سرزمین حک کرده‌اند. گونه‌های جانوری متعددی نیز مشاهده می‌شوند که زیباتر، از همه سنجاب ایرانی است که در سکوت متین جنگل با شیطنت‌هایش، شور کودکی را یادآور می‌شود.

گل‌های نیلوفر کبود (زرد) در کنار سراب‌ها، مخیله بیننده را تا جنون زیبا دوستی پیش می‌برد. گیاهان دارویی این منطقه چنان گستردگی دارند که انگار طب اورامان نیازی به داروهای شیمیایی ساخت انسان ندارد.

چشمه بل سر راه روستای کوسه هجیج قرار گرفته و مردم اعتقاد دارند که چشمه پرآب از کرامات حضرت «سید عبیدالله» است. آب این چشمه از جمله آب‌های معدنی ناب جهان است؛ به طوری که معادل این چشمه با این کیفیت آب فقط در نقاط معدودی از جهان مشاهده شده است. آب آن که از دل صخره‌های سر سخت هورامان به بیرون می‌ریزد، به رودخانه «سیروان» می‌پیوندد.

کانی بل با قدمتی پیش از 60 میلیون سال که مربوط به اواخر دوران کرتاسه می باشد همواره خروشان است و چشم گردشگران را می‌نوازد.

دیگر این که به گواهی تاریخ، پس از خلفای راشدین به واسطه جریانات سیاسی و مذهبی و همچنین نیاز به تبلیغ صحیح اسلام در مناطق دوردست، تعدادی از بزرگواران اهل بیت و سادات (سیدعبیدالله) فرزند (امام موسی کاظم) در روستای هجیج و (سیداسماعیل محدث) در روستای اسپریز و(هاجره خاتون) خواهر امام رضا در سنندج از سادات مهاجری بودند که به منطقه آمده‌اند.

روستاهای این منطقه کهن دارای ویژگی‌های خاص فرهنگی، معماری سنتی و مردمی متدین، سختکوش و مهمان‌نواز هستند که طی قرن‌ها به حفظ دین و سنت و فرهنگ خویش همت گماشته‌اند. محققان قدمت این روستا‌ها را به قرن‌ها قبل از میلاد مسیح و جزو اولین سکونتگاه‌های قوم آریایی در کوهستان‌های زاگرس نسبت می‌دهند. در کنار مواهب طبیعی این منطقه، حفظ فرهنگ دیرین و آداب و سنت حسنه پیشینیان و نمادهای فرهنگی، از جمله زبان، صنایع دستی و معماری سنتی (سنگی خشکه چین) این منطقه را به یکی از نقاط دیدنی و مورد توجه گردشگران و محققان تبدیل کرده است. زبان ، آداب ورسوم و فرهنگ دیرین این دیار نشان از پیشینه دیرین این روستا و فرهنگ غنی آن دارد. هورامان قبل از اسلام نیز پیشینه درخشانی داشته و مرکز تعلیم آیین زرتشت و یگانه‌پرستی بوده است.