بازنشستگی حساب شده
نه مثل آقای نباتی که حالا، 5 سال بعد از بازنشستگی، میگوید: «کاش برای این روزها برنامهریزی میکردم.» آقای نباتی مرد 65 سالهای است که از اداره پست بازنشسته شده. او بعد از بازنشستگی یک تاکسی خریده و اوقات فراغت را مسافرکشی میکند. البته این رویایی نبود که او برای سالهای پیری خود داشت.
شما چه رویایی داشتید؟
او در پاسخ به این سوال میگوید: «من همیشه رویای یک باغچه 1000 متری را با درختان میوه و سبزیجاتی که خودم کاشتهام، آن هم در یک نقطه خوش آب و هوا، در نظر داشتم. یک منزل ویلایی که آخر هفتهها بچهها و نوهها به دیدن من بیایند و محصولات باغچه خودم را به آنها هدیه کنم تا با خود به خانههایشان ببرند. دوست داشتم احساس سربلندی کنم که برای سالمندی خود فکری کردهام اما متاسفانه به این رویا وفادار نماندم و برایش برنامهریزی نکردم. وقتی جوان بودم زمینهای روستایی زیادی را میشد با قیمت اندکی خرید و برای چنین مقصودی، هر سال کمی به آن رسیدگی کرد، اما من از این آرزو غافل شدم و امروز دوباره مشغول کار هستم؛ آن هم یک کار پر دردسر و استرس زا که اصلا مناسب این سن و سال نیست.»
او میگوید که احتیاجات مداوم بچهها و تورم اقتصادی فزاینده و نیازهای جدیدی که جامعه برای خانوادهها تعریف میکند، سبب شده قادر به پس انداز مورد نیاز خود نباشد و از سرمایهگذاری به موقع غافل شود.
چطور برنامهریزی کنید ؟
برنامهریزی بازنشستگی، مجموعهای از پیشبینیها و عملیات مالی است که نیازهای مالی هر فرد و خانواده را در زمان بازنشستگی برآورده میکند و امکان برآورده شدن این نیازها و اقدامات مورد نیاز برای حصول آنها را مورد بررسی قرار میدهد و به رفع آنها و رسیدن به استقلال مالی در آینده کمک میکند. استفاده کامل از همه امکانات مالی برای رسیدن به همه این هدفها کمک خواهد کرد.
برای طراحی چنین برنامهای چند سوال باید پاسخ دهید:
برای دوران بازنشستگی چه هدفی دارید؟
برای این هدف به چه میزان نقدینگی نیاز دارید؟
چه اتفاقات و نیازهای جدیدی را پیشبینی میکنید؟
بازنشستگی را از چه زمانی آغاز میکنید؟
برداشت از منابع بازنشستگی را از کی شروع میکنید؟
از هزینههای خانواده در آن دوران چه برآوردی دارید؟
اوقات فراغت خود و خانواده را چگونه پیشبینی میکنید؟
بسیاری از افراد برای خود برنامهریزی کردهاند تا در زمان بازنشستگی، بهعنوان یک جهانگرد به دور دنیا سفر کنند. تصمیم میگیرند به شهر یا کشور محل تولد خود بازگردند یا از شهرهای بزرگ به مناطق غیر شهری که آرامتر است تغییر مکان دهند یا به فعالیت مفرحی که همیشه آرزویش را داشتهاند بپردازند، اما برای همه اینها، یک برنامهریزی بلندمدت لازم است.
برآورد مالی
تجربیات قبلی، نشان میدهد که در دوران بازنشستگی حداقل به 70 تا 80 درصد درآمد زمان قبل از بازنشستگی خود نیاز دارید تا روند عادی زندگی خود را حفظ کنید. البته به تناسب اهدافی که برای دوران بازنشستگی خود دارید، ممکن است به درآمد کمتر یا بیشتری نیاز داشته باشید. حتی ممکن است در دوران بازنشستگی، هزینههایتان کمتر شود. مثلا فرزندانتان از خانه رفته باشند و هزینههای آنها حذف شده باشد و هزینه رفت و آمد شما کاهش یابد و از همه مهمتر اینکه در دوران بازنشستگی دیگر نیازی به پس انداز برای دوران بازنشستگی ندارید!
از سوی دیگر، دوران بازنشستگی ممکن است پرهزینه نیز باشد. شما یا همسرتان ممکن است دچار بیماریهای سخت شوید و نیاز به عمل جراحی و درمانهای گران داشته باشید که بیمهها بخش کمی از آن را میپردازند. احتمال دارد هزینه سفرهای بیشتری را بپردازید و وسایل رفاهی بیشتری برای سالهای پیری خود لازم داشته باشید. هزینههای دوران سالمندی هر چه که باشد، تورم را نباید فراموش کرد. پسانداز پول بدون به کار انداختن آن باعث میشود روز به روز از ارزش پولتان کاسته شود.
برای مقابله با تورم باید تا حد امکان پس انداز خود را افزایش دهید و مبلغ پسانداز شده را سرمایهگذاری کنید تا پولتان در طولانیمدت بازگشت مناسبی داشته باشد و اثر تورم را خنثی کند یا به میزان قابل توجهی کاهش دهد. سرمایهگذاری روی زمین، سهام و خرید ملک، هم به شما سود میرساند هم اصل سرمایه را حفظ میکند. وقتی سرمایه شما به حد قابل قبولی رسید، حتی میتوانید آن را در یک کسب و کار جانبی به کار بیندازید. تاسیس یک کارگاه یا راهاندازی یک کارخانه کوچک و کسب و کاری که فرزندان یا نوههایتان هم در اداره آن سهیم باشند، فکر بدی نیست.
از کار افتادگی
یکی دو سال پیش، برای تهیه گزارش به یک مرکز نگهداری و مراقبت از سالمندان در یکی از نقاط خوش آب و هوای شهر رفته بودم. آن قدر از خدمات آن مرکز خوشم آمد که به خودم گفتم باید هنگام از کارافتادگی و رنجوری استطاعت داشته باشیم تا در چنین مرکزی پانسیون شویم. هزینه آن مرکز ماهانه یک میلیون تومان بود. مهمترین پیشبینی در مورد این مثال، محاسبه نرخ تورم است که باعث چند برابر شدن هزینهها ظرف 20 سال آینده میشود. از طرفی، افزایش تعداد سالمندان و افزایش این مراکز ممکن است باعث ارزانتر شدن خدمات آنها شود. البته قطعا نرخ تورم پیشی میگیرد و برای هر 10 سال یک افزایش چند برابری را میتوان انتظار داشت. برای این که از عهده چنین بر آوردی برآییم، سرمایهگذاری سودده تنها کاری است که میتوان کرد.
استفاده مکرر از وامهای قرضالحسنه، میتواند شما را از تورم جلو بیندازد.
بیماریهای خاص و مراقبتهای ویژه پزشکی و فوت یکی از اعضای اصلی خانواده و تاثیر آن در درآمد و منابع مالی خانواده، میتوانند اثر بزرگی در روند تکمیل و حصول به اهداف مورد نظر داشته باشند و اگر در زمان بازنشستگی اتفاق بیفتند، نقدینگی مورد نیاز زمان بازنشستگی را به سرعت مصرف میکنند و فرد را در محدودیت مالی بزرگی در آینده دور یا نزدیک قرار میدهند. البته گاهی نیز یک میراث بزرگ، شما را از زحمات فراوان نجات میدهد.
گروهی از کارفرمایان برنامههایی مانند دادن سهام موسسه به کارمندان و شریک کردن کارمندان در سود موسسه، بهعنوان کمکهزینه دوران پیش از بازنشستگی یا زمان بازنشستگی اجرا میکنند که میتواند برای کمک به بازنشستگان در این دوره موثر باشد.در مواردی میتوان از سرمایهگذاریهای خاص بانکها یا بیمههای متناسب برای رفع کمبودهای نقدینگی در زمان بازنشستگی و تامین نیازهای خاص پزشکی آن دوران استفاده کرد.
با نزدیک شدن به دوران بازنشستگی، سعی کنید مدیریت سرمایه و داراییهای خود را در حد امکان ساده و یکپارچه کنید. برای این منظور، با ادغام و متمرکز کردن مدیریت و برنامههای مرتبط با سرمایهگذاری، حسابهای پسانداز و بیمههای دوران بازنشستگی، این دوران را آسودهتر و راحتتر بگذرانید.
در کشورهای پیشرفته، مشاوران مالی و سرمایهگذاری به نرمافزارهای برنامهریزی مالی دسترسی دارند که به شما در محاسبه هزینههای فعلی و هزینههای دوران بازنشستگی کمک میکنند. این نرمافزار قادر است تاثیر تخمینی تورم و رشد سرمایهگذاریهای شما را در آینده نشان دهد. از سوی دیگر، مشاور شما میتواند میزان مخارج و هزینههای تخمینی شما را با درآمد دوران مشابه مقایسه کند و مواردی را که نیاز به بازنگری دارد مشخص کند و روشهای بازنگری را به شما آموزش دهد.
شاید وقتش باشد که شما نیز درخواست کنید سازمان بازنشستگی یا صندوقهای بازنشستگی این نرمافزار را ارائه و مشاوره لازم در این مورد را ارائه کنند.
ماندانا ملاعلی
گفت و گو
