نگاه انگلیس به روسیه

پلیس انگلیس معتقد است "آندری لوگووی" یک عضو پیشین سازمان اطلاعات روسیه "کا گ ب" در سال 2006 لیتویننکو را با ریختن سم در چای وی در لندن مسموم کرد. انگلیس خواستار استرداد لوگووی از روسیه است اما مسکو ضمن رد اتهامات لندن، با استرداد لوگووی مخالفت می کند و می گوید این اقدام خلاف قانون اساسی روسیه است. در همین حال روسیه نیز انگلیس را به جاسوسی و اقدامات مغایر با امنیت ملی خود محکوم ساخته است. روسیه همچنین همواره انگلیس را به دلیل همسویی با سیاست های آمریکا و عدم اجرای سیاست های مستقل مورد بازخواست قرار داده است .با توجه به گذشته روابط دو کشور بویژه بحرانی سالهای اخیر، رویکرد طرفین بویژه عقب نشینی انگلیس و اعزام میلیبند به مسکو می تواند برگرفته از دلایل و اهدافی خاص باشد که بعضا عبارتند از؛

الف ) انگلیس که تلاش دارد تا در عرصه جهانی همانند سایر بازیگران فعالیت داشته باشد رویکرد به آسیای مرکزی و قفقاز را در دستور کار قرار داده است. در هفته های اخیر مقامات انگلیسی دیدارهایی از کشورهای منطقه داشته و خواستار دست یابی به پایگاههای جدید شده اند. این تحرکات در حالی صورت گرفته که هیچ کدام از بازیگران حتی آمریکا بدون رضایت روسیه نمی توانند وارد این عرصه شوند. بنابراین می توان گفت که انگلیس برای رسیدن به اهداف خود در آسیای مرکزی و قفقاز و حوزه بالکان نیازمند کاهش تنش با مسکو است.

ب)انگلیس که زمانی خود را بازیگر اول اروپا می دانست به دلیل معطوف شدن به مسائل حاشیه ای نظیر جنگ عراق و افغانستان تا حدود زیادی این نقش را از دست داده است. انگلیس برای احیای جایگاه خود در حالی طرح هایی مانند ریاست بلر نخست وزیر سابق انگلیس بر اروپا و  میلیبند به عنوان وزیر خارجه اتحادیه اروپا را دستور کار قرار داده که با گرایش به کشوری مانند روسیه سعی دارد نقشی جدید در تامین منافع اروپا ایفا کند. تامین انرژی آن هم در آستانه فصل سرما آن هم از طریق روسیه برای اروپا می تواند ضمن کاهش نقش فرانسه و آلمان در این عرصه ، منزلتی جدید را برای انگلیس به همراه داشته باشد.

ج) از مهمترین مسائل مطرح از سوی کارشناسان سیاسی درباره رویکرد کشورهای غربی به روسیه ، نسبت دادن این رویکردها به پرونده ایران است. در شرایطی که رویکرد آمریکا به برخی امتیازدهی ها به روسیه را در این زمینه تعریف شده بود ، بخشی از اقدامات انگلیس در جلب رضایت مسکو نیز در این چارچوب عنوان شده است. البته این رویکردها بیشر جنبه بازی با افکار عمومی داشته و تحرکی برای بیان همگرایی ظاهری روسیه با اهداف کشورهای غربی در قبال ایران است و چندان جنبه عملی ندارد.

د) از مسائل مطرح در سیاست های کشورهای غربی بویژه آمریکا و انگلیس تلاش برای یافتن متحدان جدید برای جنگ افغانستان است. با توجه به نیاز مبرم اشغالگران افغانستان بر دست یابی به راهی مطمئن جهت ارسال تجهیزات و ادوات نظامی به افغانستان ، گرایش به مسیر آسیای مرکزی و قفقاز در ابعاد گسترده ای در دستور کار آنها قرار گرفته است. با توجه به توافقات آمریکا با روسیه و سایر کشورهای منطقه برای اجرای این طرح ، سفر میلیبند را می توان اقدامی برای جلب رضایت مسکو برای حضور فعال تر در جنگ افغانستان دانست. البته باید در نظر داشت که  مسائل دیگری نظیر پرونده صلح خاورمیانه و کمک به صهیونیست ها برای مقابله با جبهه مقاومت ، ایجاد فاصله میان ائتلاف چین و هند و روسیه ، مهار روسیه با رویکرد به توسعه روابط با این کشور و... را می توان از دیگر اهداف سفر میلیبند دانست.

در مجموع می توان گفت که سفر میلیبند به مسکو برگرفته از چالش های داخلی و جهانی انگلیس و تلاش این کشور برای احیای بازیگری جهانی اش  است در حالی که روسیه نیز این امر را عاملی برای کاهش تنش ها با اروپا و به نوعی مهار رویکرد این قاره به سیاست های آمریکا می داند. البته عدم تناسب در سیاست های دو کشور و عدم عقب نشینی آنها از مواضعشان در خصوص اختلاف های گذشته، عاملی برای ادامه چالش ها میان آنها خواهد بود هرچند که در ظاهر بر بهبود مناسبات تاکید می کنند.

قاسم غفوری