تحریم‌های بی‌اثر

همزمان با این تصمیم خصمانه، مجلس شورای اسلامی در حال بررسی لایحه‌ای با عنوان طرح هدفمند کردن یارانه‌هاست که بنابر شرایط کشور، تنظیم بازار مصرف و حامل‌های انرژی در آن دیده شده است.

لایحه هدفمند کردن یارانه‌ها که چندی است از سوی دولت ارائه شده و در مجلس شورای اسلامی در حال بررسی است، نقطه‌ای برای یک جراحی بزرگ در حیات اقتصادی کشور محسوب می‌شود که تاثیرات زیادی در روند فعالیت‌های سیاسی و دیپلماتیک ایران با دیگر کشورها نیز دارد.

فارغ از تاثیرات این لایحه و تبعات اقتصادی آن بر جامعه و مسائل حول محور آن، این طرح با توجه به دید کلان و بلندمدت آن، نوعی مقابله با تحریم‌های احتمالی، به هنگامه تهدیدات کشورهای بزرگ ارزیابی شده است.

نمایندگان مجلس و کارشناسان خانه ملت بر این عقیده هستند که سختگیری‌ها درخصوص چگونگی مصرف حامل‌های انرژی هرچند لاجرم اقشار مختلف جامعه را تحت تاثیر قرار می‌دهد، اما با توجه به تمهیدات دیده شده درخصوص کمک به دهک‌های پایین کشور قطعا طی مدت 5 سال توزیع ناعادلانه فعلی یارانه‌ را کاملا منطقی خواهد کرد.

به هر حال آنچه در این میان بیش از همه مدنظر قرار دارد رفتارهای کشورهای غربی در قبال ایران و اعمال تهدیدها برای تحریم، فشار روانی به منظور اعمال محدودیت‌های بیشتر علیه ایران است که سابقه تاریخی این امر تنها محدود به زمان فعلی نیست.

اگر نیم‌نگاهی به تاریخچه تحریم‌های آمریکا علیه ایران داشته باشیم متوجه می‌شویم مراحل مختلف دیپلماسی محدودسازی ایران توسط آمریکا از سال 1358 به اجرا گذاشته شده و این اقدام به پس از واقعه گروگانگیری دیپلمات‌های آمریکایی در تهران برمی‌گردد که به دنبال این جریان آمریکا 12 میلیارد دلار از دارایی‌های دولت ایران را مصادره کرد که البته پس از آزادی گروگان‌ها این مصادره پایان نیافت.

جنگ تحمیلی عراق علیه ایران و فروش اسلحه به عراق، محدود کردن بانک‌های ملت، ملی و صادرات به دلیل به اصطلاح مقابله با تروریست و... از سال‌های پس از انقلاب، تمدید آنها از سوی دولت جدید این کشور به دلیل در تضاد بودن سیاست‌های دولت ایران با منافع آمریکا در منطقه از نمونه‌‌های دیگر اقدامات خصمانه در محدودسازی ایران به شمار می‌رود.

برخی کارشناسان معتقدند با تدبیر، علاوه بر کاستن تاثیرات منفی تحریم‌ها می‌توان از آن به عنوان فرصتی استثنایی برای رشد و شکوفایی کشور استفاده کرد.

این کارشناسان تجربه سال‌های پس از انقلاب و حتی روزگار دشوار در جنگ را موید این نظریه می‌دانند.

شاید تحریم احتمالی بنزین و همزمانی آن با لایحه هدفمند کردن یارانه و واقعی کردن نرخ‌ حامل‌های انرژی، راه‌حلی برای خودکفایی کشور و رسیدن به هدفی باشد که سال‌ها مدنظر کارشناسان بوده است.

فارغ از چگونگی اجرای لایحه هدفمند کردن یارانه‌ها و دغدغه‌‌های موجود در مورد چالش‌های این لایحه در جامعه و برنامه‌ریزی اقتصادی برای رفتارها و تبعات اجرای آن در جامعه، این احساس در بلندمدت وجود دارد که وجود چنین لایحه‌ای با توجه به تحریم‌ها که باعث محدودیت‌هایی برای شرکت‌های داخلی و خارجی می‌شود، قطعا باعث خواهد شد ظرفیت‌های داخلی کشف شده و گسترش توانمندی‌ها به حد اعلای خود برسد.

چنانچه بنزین به عنوان کالایی استراتژیک و تاثیرگذار در روند مشخص‌‌شدن قیمت دیگر کالاهای مصرفی (به عنوان واقعیتی در جامعه)‌ تحت تاثیر قرار گیرد، کنترل و شیوه سهمیه‌بندی یا واقعی کردن نرخ این کالا، اهرمی جدی برای درست مصرف کردن آن از سوی مردم خواهد بود و از محل آزاد‌سازی برخی حامل‌های انرژی، می‌توان پالایشگاه‌های جدید، احداث و زمینه خودکفایی در این محصول استراتژیک را فراهم کرد و اهداف آمریکا را برای فشار به ایران مرتفع کرد.

لایحه هدفمند کردن و کنترل تحریم‌ها

نمایندگان مجلس شورای اسلامی به عنوان منتخبان ملت و تصمیم‌گیرندگان مهم در تصویب قوانین حیاتی برای کشور که دست دولت‌ها را برای اقدامات مختلف سیاسی، اقتصادی و اجتماعی باز می‌گذارد اعتقاد دارند لایحه هدفمند کردن یارانه‌ها به عنوان یک جراحی اقتصادی تلاشی برای تصحیح رفتارهای کشور بوده و می‌تواند بحران‌های اعمال شده ازجمله هر گونه تهدید از سوی قدرت‌های بزرگ را به نوعی کنترل کند.

الیاس نادران، نماینده تهران و عضو کمیسیون اقتصادی می‌گوید: با توجه به اختیاراتی که توسط مجلس به دستگاه‌های اجرایی داده می‌شود، این امکان میسر می‌شود که نسبت به قیمت‌های جهانی، انعطاف‌پذیری به وجود آید.

وی درخصوص احتمال اعمال تحریم بنزین از سوی آمریکا در مورد ایران و میزان هماهنگی لایحه هدفمند کردن یارانه در مقابله با این فشار نیز افزود: در لایحه اختیاراتی منظور شده که تنظیم قیمت‌های جدید را امکان‌پذیر می‌کند.

مهدی سنایی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی نیز لایحه هدفمند کردن یارانه‌ها را تمهیدی برای پیشگیری از فشار تحریم بر مردم می‌داند و می‌گوید: اقدامی که در زمینه کارتی کردن و محدود ساختن استفاده از بنزین صورت گرفت، رفتاری پیشگیرانه برای مقابله با تحریم بنزین بود.

نماینده مردم نهاوند خاطرنشان کرد: لایحه هدفمند کردن تلاش مناسبی برای کاهش مصرف انرژی است که از زیاده‌روی و اسراف در مصرف بنزین جلوگیری می‌کند و همین مساله باعث می‌شود فشار تحریم نیز کمتر در میان جامعه نمود پیدا کند.

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی با اشاره به این که باید تلاش شود سرمایه‌گذاری در حوزه تولید بنزین و انرژی در داخل کشور افزایش یابد، گفت: متاسفانه در این بخش ضعف و خلا‡ داریم و باید به آن اعتراف کنیم. با جلوگیری از مصرف بی‌رویه می‌توانیم کمک بزرگی در توجه به ساختارهای زیربنایی انرژی و توسعه آن داشته باشیم.

وی تاکید کرد: در مجموع وقتی مصرف داخلی پایین آورده شود فشار تحریم گرفته می‌شود، اما نباید در این زمینه گفتگوهای دیپلماتیک را فراموش کنیم تا پرونده هسته‌ای ایران به سازمان انرژی اتمی برگردد، همچنین محمدکریم شهرزاد، عضو کمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات، اجرای لایحه هدفمند کردن را ضرورتی در مقابله با تحریم بنزین ایران دانست و گفت: وقتی کالایی در کشور آن‌قدر مورد نیاز باشد و بیش از میزان مصرف جهانی در کشور مورد استفاده قرار گیرد، به این معناست که کشور در این نقطه آسیب‌پذیر است و دشمن می‌تواند از این طریق به شما فشار وارد کند.

وی افزود: البته تاریخ نشان داده که تحریم‌ها تاثیری بر حرکت ایران نداشته و به عبارتی ما به آنها عادت داریم، ولی قطعا تصویب لایحه هدفمند کردن یارانه‌ها باتوجه به اعمال این رفتارهای خصمانه ضرورت بیشتری پیدا می‌کند.

نماینده مردم اصفهان با اشاره به سخنان مقام معظم رهبری در اجرای لایحه هدفمند کردن یارانه و ضرورت همکاری قوای سه‌گانه در این مسیر گفت: این طرح کارشناسی‌شده مانند یک جراحی بزرگ است که هدفش از میان بردن بیماری مصرف انرژی بیش از اندازه است که تاثیر بسزایی در واردات بنزین دارد.

سیدعلی ادیانی، عضو کمیسیون انرژی مجلس نیز بحث تحریم را یک مانور سیاسی عنوان کرد و گفت: طرح این‌گونه مسائل بیشتر مصرف داخلی برای کشور آمریکا دارد.

وی با اشاره به این‌که یکی از طرح‌های مقابله با توطئه جدی و مبنایی برای مقابله با این‌گونه اقدامات خصمانه استفاده از فرصت‌ها و ظرفیت‌هاست، افزود: بدون شک بحث هدفمند کردن یارانه‌ها و واقعی شدن قیمت حامل‌های انرژی کمک بزرگی به ایجاد زیرساخت‌های موثر و کلیدی برای تولید بنزین در داخل کشور مثل ساخت پالایشگاه‌های مورد نیاز است.

کاظم دلخوش، مخبر کمیسیون طرح تحول اقتصادی مجلس شورای اسلامی نیز تاکید کرد: کشورهایی که به دنبال تحریم ایران هستند بدانند لایحه هدفمند کردن یارانه ضمن شفاف‌سازی وضعیت کشور و جلوگیری از به هدر رفتن منابع، باعث از بین رفتن اثرات منفی تحریم‌ها خواهد شد.

حمیدرضا حاجی‌بابایی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی نیز لایحه هدفمند کردن یارانه‌ها را سیاستی برای مقابله با تحریم‌ها دانست و گفت: چنانچه با اجرای این لایحه مصرف انرژی کاهش یابد ما توانسته‌ایم در مقابل تحریم‌ها مقاوم‌تر شویم.

وی با اشاره به این‌که لایحه هدفمند کردن یارانه عوارضی را نیز در داخل کشور دارد، افزود: البته محدودیت‌ها به دلیل کاهش مصرف بنزینی که در کشور رخ می‌دهد، میزان وابستگی را کمتر می‌کند و قابل تقدیر است.

فاطمه امیری