خواندنی‌های نوبل

در طول تاریخ این جایزه چندین بار پیش آمده که شخصی بیش از یک بار برنده جایزه نوبل شده باشد. ماری کوری در سال 1903 جایزه نوبل در فیزیک و در 1911نوبل شیمی ‌را کسب کرد. لینوس پاولینگ در 1954 این جایزه را در شیمی‌و در سال 1962 این جایزه را در رشته صلح از آن خود کرد. جان باردن نیز 2 بار در سال‌های 1956 و 1972 و هر 2 بار در رشته فیزیک موفق به کسب این جایزه شد و فردریک سنگر در سال‌های 1958 و 1980 و هر دو بار در رشته شیمی‌موفق به کسب این جایزه شد. البته سازمان‌هایی هم بوده‌اند که بیش از 2 بار برنده این جایزه اعلام شده‌اند؛ از جمله سازمان جهانی صلیب سرخ که 3 بار این جایزه را در صلح به دست آورده است.

غیر از این نام‌های پر افتخار برخی دانشمندان نیز بوده‌اند که حضوری خانوادگی در کلوب نوبلی‌ها داشته‌اند. برجسته‌ترین خانواده نوبلی تاریخ خانواده کوری‌هاست. ماری کوری در سال‌های 1903 و 1911 (اولی در فیزیک و دومی ‌در شیمی‌) همسرش پیر کوری در 1903 (فیزیک) دخترشان آیرینه جولیت کوری در سال 1935 (شیمی)، دامادشان فردریک جولیت کوری در سال 1935 (شیمی) و داماد دختر دومشان ایوا به عنوان دبیرکل یونیسف در سال 1965 جایزه صلح را برد تا نوبل برای این خانواده به تجارتی خانوادگی تبدیل شود.

اگرچه تعدادی از خانواده‌های دیگر شاهد حضور 2‌‌نوبلیست در میان خود بودند، اما یکی از جالب توجه ترین آنها به سال 1915 باز می‌گردد زمانی که جایزه نوبل فیزیک به طور مشترک به سر ویلیام هنری برگ و پسرش ویلیام لاورنس برگ اهدا شد. علت انتخاب آنها خدمات و تلاش‌شان برای تحلیل ساختارهای کریستالی با کمک اشعهX بود؛ اما نکته جالب در باره این جایزه این است که ویلیام در هنگام اخذ این جایزه تنها 25 سال داشت و تاکنون جوان‌ترین دانشمندی است که موفق به بردن جایزه نوبل شده است.

اما جایزه نوبل همیشه از سوی دریافت‌کنندگان مورد پذیرش واقع نمی‌شود. تاکنون 6 نفر از پذیرفتن این جایزه امتناع کرده‌اند که 2 مورد آن به درخواست خودشان و 4 مورد به دستور دولت‌های آنها بوده است، ژان پل سارتر در 1964 از پذیرش نوبل ادبیات و لی‌دئو تائو در سال 1973 از پذیرش نوبل صلح سر باز زدند. در سال‌های 1938 و 1939، ریچارد کخ (شیمی) آدولف باتننات ( فیزیک) و گرهارد دوماگ ( پزشکی) از آلمان برنده نوبل شدند که به دستور هیتلر از پذیرش جایزه امتناع کردند و در سال 1958 نیز اتحاد جماهیر شوروی اجازه قبول جایزه نوبل ادبیات را به بوریس پاسترناک نداد.