نوبلیست‌های 2009

پزشکی

امسال جایزه نوبل در رشته پزشکی به طور مشترک به 3 دانشمند آمریکایی اهدا شد. الیزابت بلک‌برن، کارول گرایدر و جک زوستاک به طور مشترک این جایزه را برای تحقیقاتشان دریافت کردند. فعالیت مشترک آنها نشان داد، کروموزوم‌ها هنگامی‌که سلول‌ها تقسیم می‌شوند چگونه به طور کامل کپی می‌شوند و از خود در مقابل ازهم‌پاشیدگی جلوگیری می‌کنند. براساس این تحقیق، مشخص شد عامل این حفاظت کروموزومی‌ در انتهای رشته کروموزوم و در محلی به نام تلومرس و از سوی آنزیمی‌ به نام تلومرس(Telomerase)‌ صورت می‌گیرد. در بیانیه کمیته نوبل آمده است؛ کشف این فرآیند بعد جدیدی در زمینه درک سلول‌ها ایجاد کرده و نور تازه‌ای بر مکانیسم بیماری‌ها افکنده و امکانات بالقوه جدیدی را برای درمان‌های احتمالی آینده به‌‌وجود آورده و در عین حال رهگشای تحقیقات جدید در زمینه سالخوردگی و فرآیند پیری است.

الیزابت بلک‌برن، متولد 1948 استرالیا و محقق ارشد دانشگاه کالیفرنیاست. کارول گریدر محقق زیست‌شناسی سلولی دانشگاه جان‌هاپکینز است که در 48 سالگی موفق شده این جایزه ارزشمند را به دست آورد تا جوان‌ترین برنده نوبل‌های امسال باشد. دکتر جک زوستاک، محقق 56 ساله دانشگاه‌ هاروارد که اصلیت انگلیسی دارد، سومین عضو برندگان نوبل پزشکی سال 2009 است.

فیزیک

بنیاد آلفرد نوبل جایزه نوبل فیزیک در سال 2009 را به طور مشترک به 2 طرح مستقل اهدا کرد تا 3 دانشمند جایزه نوبل فیزیک سال 2009 را با هم سهیم شدند.

چارلز ک.‌کائو 75 ساله، نیمی‌ از این جایزه 4/1 میلیون دلاری را از آن خود کرد. او در سال 1966 موفق به کشف ساز و کار انتقال سیگنال‌های نوری در فواصل طولانی و با کمک فیبرهای نوری شده بود.

اما نیم دیگر این جایزه بین 2 محقق دیگر آمریکایی تقسیم شد تا هریک از آنها یک‌چهارم مبلغ جایزه و افتخار کامل عنوان نوبل فیزیک 2009 را به خود اختصاص دهند. ویلارد بویل 85 ساله و جورج ای.‌اسمیت 79 ساله به دلیل اختراعCCD این افتخار بزرگ را به دست آوردند. آنها مخترعان حسگری بودند که می‌توانست نور دریافتی را به پیکسل‌های پرتعدادی تقسیم و مشخصات رنگی آن را در هر پیکسل ثبت کند. چنین تراشه‌ای در قلب هر ابزار تصویربرداری دیجیتال جدیدی یافت می‌شود.

شیمی

جایزه نوبل شیمی‌هم میان 3 دانشمند سهیم در یک پروژه تقسیم شد تا امسال این ریبوزوم‌ها و نقش کلیدی آنها در زندگی موجودات و توسعه آنتی‌بیوتیک‌های جدید باشند که نوبل شیمی‌ را از آن خود کنند.

ونکاترامان راماکریشنان متولد 1952 و محقق آزمایشگاه بیولوژی ملکولی دانشگاه کمبریج، توماس استیتز متولد 1940 و محقق دانشگاه بیل آمریکا و ادا یونس متولد 1939 به دلیل تحقیقات خود در زمینه ساختمان و عملکرد ریبوزوم‌ها هر کدام یک سوم جایزه نوبل شیمی‌ امسال را در روز 10 دسامبر در استکهلم دریافت می‌کنند.

ادبیات

آکادمی ‌نوبل در استکهلم «هرتا مولر»، نویسنده رومانیایی‌الاصل ساکن آلمان را شایسته دریافت جایزه نوبل ادبیات در سال 2009 دانست. مخالفت این نویسنده با پیوستن به دستگاه امنیتی چائوشسکو سبب شده بود از ادامه کار معلمی‌ بازماند. مولر قبل از آن‌که سال 1987 از کشورش به آلمان مهاجرت کند، بارها از طرف دستگاه امنیتی رومانی تهدید به مرگ شد. او در زمینه ادبیات سیاسی کتاب «سرزمین گوجه‌های سبز» را نوشته و از جوایزی که برده می‌توان به جایزه ادبی ایمپک دوبلین و کلایست (بزرگ‌ترین جایزه ادبی آلمان) اشاره کرد. سرزمین گوجه‌های سبز، با ترجمه غلامحسین میرزاصالح 2 بار در سال‌های 1380 و 1386 چاپ و منتشر شده است.

صلح

جایزه نوبل صلح امسال به کسی تعلق گرفت که حتی خودش هم در خطابه پذیرش جایزه بر عدم شایستگی‌اش تاکید کرد. باراک اوباما، نخستین رییس جمهور آفریقایی تبار آمریکایی که 9 ماه پیش با شعار تغییر در ایالات متحده به قدرت رسیده بود، در حالی برنده جایزه امسال شد که تنها 2 هفته پس از به قدرت رسیدنش فهرست نامزدهای نوبل امسال بسته شده بود. منتقدان این جایزه را شتاب زده دانسته و آن را با روح وصیت‌نامه نوبل که افرادی را که دارای دست آوردی مهم هستند شایسته دریافت می‌دانند مغایر دانسته‌اند، اما موافقان می‌گویند این جایزه بیش از آن‌که به تلاش‌های انجام شده نظر داشته باشد امیدوار است باعث تشویق رئیس جمهور آمریکا برای آغاز دوره‌ای جدید و مبتنی بر صلح شود. اما موافقان و مخالفان هر دو معتقدند جایزه صلح نوبل هیچ‌گاه به اندازه این دوره چالش انگیز و غیر منتظره نبوده است.

اقتصاد

از طرف آکادمی ‌سلطنتی علوم سوئد جایزه نوبل اقتصاد سال 2009 به خانم الینور اوستروم و اولیور ویلیامسون اقتصاددانان آمریکایی به‌ خاطر فعالیت‌هایشان در حوزه مدیریت اقتصادی (Economic Governance) تعلق گرفت. الینور اوستروم نخستین بانویی است که موفق به دریافت جایزه اقتصاد شده است.

بنیاد نوبل این جایزه را به دلیل «تحلیل الینور اوستروم از مبحث اداره اقتصادی» به او اهدا کرد؛ ضمن این‌که این بنیاد در معرفی برنده دیگر اعلام کرد: آقای ویلیامسون استاد دانشگاه کالیفرنیا نیز فرضیه ای را ایجاد کرد که بر اساس آن شرکت‌های تجاری به عنوان ساختاری برای حل و فصل تعارضات سازمانی به کار گرفته شوند.

در بیانیه آکادمی‌سلطنتی علوم سوئد آمده است: «در 3 دهه گذشته، سهم نوآورانه این دو نفر باعث پیشرفت تحقیقات در زمینه اداره اقتصادی شده و این عرصه را از حاشیه ای بر علوم اقتصادی به جبهه اصلی توجه علمی ‌بدل کرده است.»