4گام از خانه تا مدرسه

عبور سالم از محیط خانواده به محیط مدرسه مستلزم اتخاذ تدابیری است که کوتاهی در آنها به روند طبیعی سازگاری کودک با تغییرات محیط لطمه می زند.

کد خبر: ۲۸۸۰۰

کودک بزرگ می شود و برای بیان نیازها و پاسخگویی به خواسته ها به محیط وسیع تری احتیاج دارد. زمان آن فرا می رسد که کودک برای ایفای نقش در آینده گامهای قوی و محکمی بردارد. آنچه کودک در خانواده می آموزد، توام با عاطفه بوده و معمولا ساختار ثابتی ندارد. برخورداری از محدودیت در میان خانواده ، کودک را از واقعیت ها دور نگاه می دارد. درک این موضوع زمانی اهمیت می یابد که کودکان برای ورود به مدرسه ، به سن قانونی می رسند. او باید یکباره از خانه راهی مدرسه شود که این امر باعث پدید آمدن مشکلاتی برای او می شود که از جمله جدا شدن یکباره از محیط اجتماعی مالوفی که طی سالها کودک با آن انس گرفته و آشنا شدن با مقررات محیط جدید یعنی مدرسه که از هر نظر با خانواده متفاوت است ، همچنین تن دادن به نظم و ترتیب که لازمه فعالیت های آموزشی است . کوشش ارادی برای درک و فهم مطالب و موفقیت در کارهای درسی نیز از دیگر مشکلات اوست که برای رفع آن باید راهکارهایی اندیشیده شود.

گام اول : ورود به مدرسه

یکی از مزایای مدرسه رفتن این است که استفاده از این موقعیت مناسب به کودک اجازه می دهد استقلال و امکانات خود را ارزیابی کند. در هر حال نباید رابطه کودک با محیط خانواده به یکباره قطع شود، کودک در این دوره به محیط خانواده و مواظبت و دلجویی های والدین نیاز دارد. خانه و مدرسه در این مرحله از نظر فراهم آوردن شرایط مناسب مکمل یکدیگرند و هر یک از آنها از نظر تاثیر تربیتی نقش خاصی ایفاء می کنند؛ زیرا روابط کودک و اطرافیانش در این 2محیط متفاوت است . روابط در خانه فردی تر و عاطفی تر و در مدرسه جمعی تر و منطقی تر است . خانواده باید بکوشد ضمن کنترل برقراری روابط با کودک ، همچنان محبت خود را از او دریغ نکند. وقتی کودکی وارد مدرسه شد ، اینک مسوولان هستند که جایگزین خانواده می شوند.

گام دوم ، شناخت دانش آموز

محور اساسی تعلیم و تربیت دانش آموز ، شناخت اوست . بر این اساس اگر برنامه ها و هدفهای مختلف آموزشی در تربیتی موثر نباشد ، ارزش چندانی ندارد؛ زیرا نظام تعلیم و تربیت امروزه با گذشته تفاوت بسیار کرده و دیگر «معلم - مدار» نیست و حرف نهایی را معلم نمی زند. بلکه محور اصلی آموزش و پرورش ، دانش آموز و خواسته ها و نیازهای اوست . به همین دلیل ، معلم و نظام آموزشی باید بکوشد تا نیازها و مشکلات دانش آموزان را بشناسد و برنامه ها و زمینه های مناسب را برای برطرف کردن مسائل آنها که ممکن است عاطفی ، جسمانی ، حسی ، حرکتی ، اجتماعی ، تربیتی باشد ، فراهم کند. زیرا هر مشکل می تواند نتیجه نامطلوبی برای دانش آموزان و مدرسه به بار آورد. برای مثال ، بهتر است معلمان کلاس اول ، دانش آموزان را به اسم کوچک صدا کنند. این دانش آموزان به سختی مفهوم نام خانوادگی را درک می کنند و با معلمی که صمیمانه آنها را با نامی که مادر صدا می زند، خطاب کند ارتباط برقرار می کنند و ترس و دلهره از ورود به محیط بیگانه در آنها کاهش می یابد.

گام سوم : توجه به تفاوت های فردی دانش آموزان

یکی از اساسی ترین شاخصه ها در پذیرش دانش آموزان ، قبول تفاوت های آنها در مدارس است . به این معنی که تفاوت های فردی ، یکی از اصول پذیرفته شده در تعلیم و تربیت است ، به این معنی که هر شخص دارای ویژگی ها و توانایی های مخصوص به خود است . به عبارت دیگر «هر فرد» منحصر به فرد است و از تمام جهات با همنوع خود متفاوت است . بدین ترتیب جستجو و کمک برای کشف نیروی بالقوه دانش آموزان از وظایف انسانی مدرسه و سیستم آموزشی است .

گام چهارم : کمک و یاری به بهبود روابط

کودک با ورود به مدرسه با محیط جدیدی آشنا می شود که هم از لحاظ ساختار اجتماعی و هم از نظر توقعاتی که از اعضای خود دارد بکلی با خانواده متفاوت است . او در این مقطع ، در وضع نسبتا دشواری قرار می گیرد و برای سازگار شدن با شرایط جدید تلاش تازه ای از سر می گیرد. این تلاش که از جهت پاسخگویی به مقتضیات مدرسه ضروری است ، شرط رشد اجتماعی کودک هم هست . سازگاری های اجتماعی آینده کودک تا اندازه زیادی به موفقیت و شکستن در این تجربه بستگی دارد. بنابراین ، تربیت اجتماعی و کمک به بهبود روابط و خوی و خصلت کودکان از وظایف مهم معلمان مدرسه ابتدایی است . معلم باید بکوشد با ارائه رفتار پسندیده ، اخلاق مبتنی بر قاعده را به دانش آموزان بیاموزد؛ زیرا در این نوع اخلاق آنچه در درجه اول اهمیت قرار دارد صدق ، تعاون و عدالت است . عدالت بخصوص محور اخلاق شاگردان دبستان است تا آنجا که آموزگاری که عدالت را رعایت نکند، خیلی زود در نظر شاگردان خوار و خفیف می شود. یک معلم خوب می تواند پیونددهنده دانش آموزان باشد. با شگرد «جابه جایی» خیلی زود همه دانش آموزان کلاس با هم دوست و همراه می شوند. به این معنی که نه تنها یک نفر با کنار دستی خود صمیمی می شود که به نوبت ، با همه ارتباط دوستانه برقرار می کند و در میانه سال یک دانش آموز به تعداد نفرات کلاس دوست صمیمی دارد. برگزاری جشنهای تولد در کلاس درس به ماندگاری و صمیمیت دانش آموزان کلاس اول کمک بسیاری می کند و با همه وجود او را مایل به ماندن در مدرسه می کند..

گام نهایی : یادآوری اصول آموزش و پرورش برای معلمان

همواره معلمان باید به خاطر داشته باشند که براساس چه هدفی در مدرسه مشغول تدریس هستند. با یادآوری این اصول ، روند آموزشی همواره رو به کمال است . وظایف اساسی تعلیم و تربیت عبارتند از:
1- تعلیم مفاهیم انسانی که مقدمه تفکر منطقی است.
2- پرورش ذوق که نخستین گام برای درک زیبایی شناسی است.
3- تربیت اجتماعی که مبتنی بر اخلاقیات است .