موادغذایی مورد نیاز مغز

  کولین(Choline): حدود 30 درصد وزن خشک مغز در کودکان سالم از کولین تشکیل شده است. مهم‌ترین و موثرترین واسطه شیمیایی مغز انسان استیل کولین (Acethyl Choline) است. برای این که کودک و نوجوان حافظه طبیعی داشته باشد، باید مقدار استیل کولین مغز او طبیعی باشد. استیل کولین موجب می‌شود که پیام‌های عصبی از یک سلول به سلول دیگر منتقل گردد. این ماده در مغز نوزادان زیاد است ولی هر چه سن بیشتر می‌شود، مقدار استیل کولین مغز و مواد تشکیل‌دهنده آن کاهش می‌یابد. برای ساخته شدن استیل کولین وجود ویتامین‌های 1 B ، 6 B ،12 B و ویتامینC و همچنین لسیتین ضروری است. اگر کودک یا نوجوان موادغذایی که دارای مواداولیه که برای ساختن استیل کولین نیاز است مانند تخم‌مرغ، دانه‌ها، مغزها، ماهی و گوشت، سبزی‌ها و میوه‌ها را نخورد، دچار اختلال در یادگیری، بی‌خوابی، کج‌خلقی و تحریک‌پذیری می‌گردد. اگر کودکی چنین علائمی دارد و تغذیه او در گذشته ناکافی بوده است و مشکل تغذیه چه به علت رفتاری یا بیماری داشته است باید تغذیه او اصلاح و در ضمن املاح کلسیم، منیزیم، روی، آهن و ویتامین‌ها به صورت دارو به او داده شود.

لسیتین (Lecithin): یک نوع چربی است، این ماده سبب انتقال امواج عصبی مغز از یک سلول به سلول دیگر می‌گردد. کولین و لسیتین 2 ماده مهم برای تولید استیل کولین می‌باشند که مهم‌ترین واسطه شیمیایی مغز در عملکرد حافظه و فعالیت‌های سلول‌های مغز می‌باشد. غذاهایی که دارای لسیتین می‌باشند عبارتند از: زرده تخم‌مرغ، آجیل‌ها، گندم سبوس‌دار، سویا، ذرت، جگر و روغن‌های گیاهی.

املاح و ویتامین‌ها

کلسیم و منیزیم: املاح کلسیم و منیزیم برای رشد و تکامل سلول‌های عصبی و همچنین برای واسطه‌های شیمیایی ضروری است. این املاح موجب شل شدن و آرامش‌ اعصاب و عضلات بدن می‌گردد. اگر کلسیم و منیزیم به مقدار کافی به بدن کودک نرسد، کودک دچار تحریک‌پذیری و پرخاشگری می‌گردد.

روی(zinc): روی در اعمال مغز و حافظه و در ساختن ماده سروتونین در مغز اهمیت دارد. سروتونین موجب آرامش مغز و جلوگیری از تشویش و هیجان و بی‌خوابی می‌گردد. برای این که سروتونین در بدن ساخته شود، ماده پروتئینی به نام تریپتوفان نیاز است که باید از راه غذاهایی همچون نان، ماکارونی، روغن ماهی و موز به بدن برسد. برای ساخته شدن سروتونین همچنین ویتامین‌های6B و12B و فولیک‌اسید نیاز است. این نوع ویتامین‌ها نیز در گوشت، ما‌هی، مرغ، گوسفند و گوساله و میوه‌جات و سبزیجات وجود دارد.

آهن: نقش آهن در بدن کودکان و نوجوانان متعدد و بسیار مهم می‌باشد. مهم‌ترین عمل آن انتقال اکسیژن به وسیله هموگلوبین گلبو‌ل‌های قرمز است که اکسیژن را از ریه گرفته و به تمام سلول‌های بدن مخصوصا مغز می‌‌رساند. کمبود آهن در بدن موجب می‌شود که کودک و نوجوان دچار کم‌خونی گردد و کم‌خونی نیز باعث خستگی، تحریک‌پذیری و کاهش توجه می‌شود. اگر کودک یا نوجوانی مخصوصا در سنین 10 تا 18 سالگی دچار کم‌خونی و علائم افسردگی و بدخلقی گردد باید به او آهن به شکل دارو و غذا داده شود تا افسردگی، خشم و بدخلقی او برطرف گردد.

غذاهایی که دارای آهن می‌باشند عبارتند از: گوشت قرمز، زرده تخم‌مرغ، سبزیجات و عدس.

سلنیوم: بعضی از فلزات سنگین مانند سرب، جیوه، آرسنیک و کادمیوم ممکن است از راه غذا و هوا وارد بدن کودکان شود و روی مغز آنان اثر سوء بگذارد. مخصوصا سرب که موجب اختلال یادگیری، بیش‌فعالی و کاهش بهره هوشی می‌گردد. سلنیوم ماده‌ای است که اگر در بدن وجود داشته باشد به مواد سمی می‌چسبد و آنها را از بدن دفع می‌کند. بعضی از مواد غذایی که دارای سلنیوم می‌باشند عبارتند از: سبوس و جوانه گندم، حبوبات، ماهی، جگر و لبنیات.

ویتامین C : ویتامینC برای محافظت سلول‌های مغز و نخاع ضروری است. تحقیقات نشان داده است تغذیه‌ای که دارای ویتامینC کافی باشد، می‌تواند بهره هوشی کودک را افزایش دهد و میزان سلامتی فکری و جسمی او را بالا ببرد. این ویتامین معمولا در میوه‌جات و سبزیجات (کیوی، مرکبات، سبزیجات سبز، گوجه‌فرنگی و فلفل) وجود دارد. علاوه بر اینها ویتامینC به مقدار فراوان در توت‌فرنگی، پرتقال، گریپ‌فروت، گوجه‌فرنگی، برگ کلم، گل کلم و سیب‌زمینی وجود دارد.

ویتامین‌های گروه B : ویتامین( 6 Bپیریدوکسین) برای تبدیل اسیدهای آمینه به واسطه‌های شیمیایی مغز لازم است. ویتامین21B برای بافت مغز و برای ساخته شدنDNA وRNA سلول‌ها و نیز ساخته شدن دیواره سلول‌های عصبی ضرورت دارد. ویتامین‌های گروهB در تمام دانه‌ها، تخم‌مرغ، سبزیجات سبز، گوشت، ماهی و مغزها وجود دارند.

ویتامینE : این ویتامین مانند ویتامینC در محافظت سلول‌های مغز و همچنین برای اکسیژن‌رسانی به مغز نقش دارد. این ویتامین در روغن‌های گیاهی وجود دارد. مخصوصا جوانه گندم سالم‌ترین و بیشترین منبع این ویتامین می‌باشد.

موادغذایی مانند آبمیوه، شکلات و دسرهای شیرین که به سرعت از روده‌ها جذب می‌گردند، بهتر است بعد از غذاهای اصلی به کودک داده شود تا قند آنها آهسته و بتدریج وارد سلول‌های مغز کودک گردد. میان‌وعده‌های شیرین مخصوصا در مدرسه موجب می‌شود که یادگیری کودک کاهش یابد.

اگر کودک میل دارد همراه غذای ناهار خود شیرینی و شکلات بخورد، بهتر است همزمان با سبزیجات، شیرینی داده شود تا مواد قندی شیرینی زود جذب نشود و مشکل یادگیری به وجود نیاید.