خجسته باد این پیروزی

جنگ برای ما تعطیلی طولانی مدرسه‌ها بود و نشستن جلوی تلویزیونی که قرار بود برایمان نقش معلم و مدرسه را بازی کند. شاید جنگ برای ما اینها هم نبود و شاید جنگ برای ما خیلی بعدتر شروع شد. وقتی به استقبال آزاده‌ها رفتیم و در کوچه‌های چراغانی شده با مردم برای ورود آزاده‌ها شادی کردیم. شاید جنگ برای ما رفتن به مزار برادرها و پدرهایمان بود. بر سنگ مزارشان دست کشیدیم و با گلاب آن را شستیم و با آنها از زندگی گفتیم و اشک ریختیم. دفاع مقدس را توی فیلم‌ها دیدیم و توی کتاب‌ها خواندیم و توی حکایت کسانی که از جنگ برگشته‌اند شنیدیم. آثارش را همه جا دیدیم. ترکش‌ها و فشنگ‌های خالی به یادگار مانده را، اسم کوچه‌ها و خیابان‌ها را، قصه‌های تکان‌دهنده را، جانبازان را، داغ‌های مانده به دل مادران شهدا و مفقودان را.

12 نکته از دفاع مقدس که شاید ندانید

1 - جنگ تحمیلی بر ما که آن را با عنوان دفاع مقدس می‌شناسیم، نزد اعراب با نام‌های‌ قادسیه صدام و جنگ اول خلیج شناخته می‌شود.

2 - فکر جداسازی استان خوزستان و الحاق آن به خاک عراق یکی از مهم‌ترین دلایل جنگ بود. بویژه این که شورش عرب‌های بعثی مخالف انقلاب در خوزستان با شکست روبه‌رو شده بود. پس عراق دست به کار شد و در این راستا نام جنگ خود را هم جنگ قادسیه دوم گذاشت. بیشتر کشورهای عربی البته بجز چند کشور مثل سوریه و لیبی از رژیم صدام در این جنگ حمایت کردند. ایران و عراق در سال 1975 در الجزایر، معاهده‌هایی در زمینه تعیین خطوط مرزی، بویژه در مورد اروندرود که مرز مشترک دو کشور را تشکیل می‌دهد امضا کردند. پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران صدام حسین به نشانه بی‌اعتبار دانستن این معاهده، متن آن را در مقابل دوربین تلویزیون عراق پاره و دستور حمله به ایران را صادر کرد.

3 - جنگ تحمیلی که 8 سال به طول انجامید، پس از جنگ ویتنام، طولانی‌ترین جنگ تاریخ جهان در قرن بیستم بوده ‌است.

4 - 29 سال پیش، 31 شهریور 1359 راس ساعت 12 به وقت بغداد، مرکز فرماندهی جنگ در عراق دستور پرواز 192 بمب‌افکن و جنگنده را برای حمله به فرودگاه‌های ایران صادر کرد. ساعت 12 و 20 دقیقه عدنان خیرالله وزیر دفاع عراق در گزارشی شروع جنگ را به صدام اعلام کرد.

5 - خلبانان نیروی هوایی ایران به فاصله 2 ساعت پس از بمباران عراقی‌ها، ساعت 4 بعدازظهر روز 31 شهریور 1359 توانستند با هواپیماهای اف 4 به پایگاه‌های الرشید در جنوب بغداد و شعیبه در داخل خاک عراق و نزدیک مرز آن کشور حمله کنند.

6 - حضرت آیت‌الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب که در آن زمان قبل از عهده‌دار شدن پست ریاست جمهوری نماینده امام در ارتش بودند در پیام رادیویی اعلام کردند: «دولت دست‌نشانده و مزدور عراق تجاوز هوایی را به حریم جمهوری اسلامی ایران آغاز کرد و به چند پایگاه هوایی حمله نموده است. ما تاکنون نخواسته بودیم حمله کنیم، اما ارتش جمهوری اسلامی تجاوز این بعثی‌های دست‌نشانده را تحمل نمی‌کند و درس تلخی به صدام خواهد داد.»

7 - مردم خرمشهر 35 روز زیر آتش و گلوله مقاومت کردند و سرانجام چهارم آبان‌ماه 1359 خرمشهر اشغال شد. این شهر 575 روز در اشغال رژیم بعثی بود و سرانجام ساعت 11 صبح روز سوم خرداد سال 1361 طی عملیات بیت‌المقدس آزاد شد‌. ایران در جریان این عملیات 4 هزار و 460 شهید سپاه و 1086 شهید ارتش و 24 هزار مجروح داد‌. امام راحل به مناسبت آزادی خرمشهر پیامی خطاب به ملت ایران صادر کردند‌. ایشان در این پیام فرمودند: «سپاس بی‌حد بر خداوند قادر که کشور اسلامی و رزمندگان متعهد و فداکار آن را مورد عنایت و حمایت خویش قرار داد و نصر بزرگ خود را نصیب ما فرمود‌.»

8 - یکی از وحشیانه‌ترین حملات عراق بمباران شیمیایی سردشت بود. این حمله وحشیانه 7 تیر 1366 به وقوع پیوست که سبب کشته و مجروح شدن عده بسیاری از مردم غیرنظامی شد. جمهوری اسلامی ایران شهر سردشت را نخستین شهر قربانی جنگ‌افزارهای شیمیایی در جهان بعد از بمباران هسته‌ای هیروشیما نامید. در حمله دیگری در اسفند 1366 به حلبچه که وسیع‌ترین مورد استفاده از جنگ‌افزارهای شیمیایی از زمان جنگ جهانی اول تاکنون به شمار می‌رود حداقل 5 هزار تن از مردم کرد و مسلمان این شهر کشته و 7 هزار تن دیگر مجروح شدند. با بیش از 100 هزار نفر قربانی ناشی از جنگ شیمیایی عراق بر ضد ایران در طول 8 سال جنگ تحمیلی، ایران یکی از بزرگ‌ترین قربانیان سلاح‌های کشتار جمعی است.

9 - ایران در طول 8 سال جنگ 5 عملیات هوایی با نام‌های کمان 99، عملیات اچ 3، عملیات سلطان، عملیات اوسیراک و عملیات کرکوک، دو عملیات دریایی با نام‌های مروارید و جنگ نفتکش‌ها و 26 عملیات زمینی انجام داد که به این ترتیب است: عملیات دزفول، عملیات نصر، عملیات توکل، عملیات ثامن‌الائمه، عملیات طریق‌القدس، عملیات فتح‌المبین، عملیات بیت‌المقدس، عملیات رمضان، عملیات محرم، عملیات والفجر مقدماتی، عملیات والفجر 1، عملیات والفجر 4، عملیات خیبر، عملیات بدر، عملیات قادر، عملیات والفجر 8، عملیات کربلای 1، عملیات کربلای 4، عملیات کربلای 5، عملیات کربلای 6، عملیات کربلای 10، عملیات بیت‌المقدس ‌2، عملیات بیت‌المقدس 7، عملیات لبیک یا خمینی، عملیات والفجر 10 و عملیات مرصاد.

10 - در زمستان 1365 پس از عملیات کربلای 5 ایران، ارتش عراق به بمباران چندین مدرسه در غرب ایران پرداخت. از سوی دیگر در زمان حکومت صدام حسین در عراق، مسوولان این حکومت ادعا می‌کردند که مدرسه‌ای به نام «بلاط الشهداء» مورد حمله ایران قرار گرفته است و عده‌ای از دانش‌آموزان این مدرسه کشته شده‌اند. البته مسوولان عراقی هیچ وقت دلیل و مدرکی برای این ادعای خود ارائه نکردند. حمله به این مدرسه بدون ذکر سند و مدرک در کتاب درسی قرائت عربی سال سوم دبستان در عراق در دوره صدام ذکر شده بود.

11 - به گواهی منابع مختلف آمار کلی شهدای جنگ تحمیلی تعداد 213255 نفر بوده که شامل 55081 نفر در درگیری مستقیم با دشمن، 16154 نفر در حملات دشمن به شهرها، 1814 نفر در حوادث متفرقه و 9889 نفر در سایر موارد بوده است. از این آمار تعداد 155259 نفر مجرد، 5996 نفر متاهل، 7054 نفر 14 ساله و کمتر، 65575 نفر بین 15 تا 19 ساله، 87106 نفر بین 20 تا 23ساله، 22703 نفر بین 24 تا 29 ساله، 30817 نفر 30 ساله و بالاتر بوده است. از این تعداد 32275 نفر دانش‌آموز و 2608 نفر دانشجو بودند.

12 - جنگ با قطعنامه 598 که چهارمین قطعنامه در طول 8 سال جنگ بود و جنبه اجرایی داشت به پایان رسید. قطعنامه مرداد سال 1366 به تصویب شورای امنیت سازمان ملل متحد رسید. قطعنامه 598 شورای امنیت سازمان ملل متحد که جنگ ایران و عراق براساس آن پایان یافت، معاهده الجزایر را اساس عقب‌نشینی ارتشهای ایران و عراق به پشت مرزهای خود قرار داد. این قطعنامه از نظر حجم و تعداد کلمات به کار گرفته شده مفصل ترین و از نظر محتوا اصولی‌ترین و از نظر ضمانت اجرا قوی‌ترین قطعنامه شورای امنیت بود. امام خمینی در روز 29 تیر 1367، در همان روز تصویب قطعنامه، در مورد پذیرش قطعنامه 598 در بیانیه‌ای چنین فرمودند: ...« با قبول آتش بس موافقت نمودم و در مقطع کنونی آن را به مصلحت انقلاب و نظام می‌دانم و خدا می‌داند که اگر نبود انگیزه‌ای که همه ما عزت و اعتبار ما باید در مسیر مصلحت اسلام و مسلمین قربانی شود، هرگز راضی به این عمل نمی‌بودم و مرگ و شهادت برایم گواراتر بود. بدا به حال من که هنوز زنده مانده‌ام و جام زهرآلود قبول قطعنامه را سر کشیدم.»

هرچند بعد از قبول قطعنامه 598 از سوی ایران، صدام اعلام کرد دور جدیدی از حملات را آغاز خواهد کرد. در همین مرحله بود که ایران شهر مهران را که در اشغال عراق بود پس گرفت و کم‌کم به پایان جنگ رسیدیم.

صبا یزدانفر

منابع: سایت ساجد، ویکی پدیا، سایت ارتش جمهوری اسلامی ایران و کتاب تاریخ سیاسی جنگ تحمیلی نوشته علی‌‌اکبر ولایتی