نقش‌های ماندگار

«هری»‌در‌«داشتن‌و‌نداشتن»1

هری مورگان، یک لنج‌دار به ظاهر بی‌رغبت به جبهه‌گیری‌های سیاسی موجود در کشورش است. سرش به کار خودش گرم است و انگیزه‌ای برای به خطر انداختن موقعیتش با وارد‌‌شدن به کارهای سیاسی ندارد، اما با این حال می‌بینیم که او قلباً مخالف با جریان سیاسی حاکم است و این مخالفت را در قالب گوشه و کنایه‌اش به افسری که او را مورد بازخواست قرار داده نشان می‌دهد.

هری شجاع است. «دوبورسا»ی انقلابی در جایی صریحا به این ویژگی شخصیتی هری اشاره می‌کند. اگر ایستادن هری در مقابل «جانسون» را آنجا که به خاطر «ادی» او را تهدید می‌کند مصداق شجاعتش ندانیم، بی‌باکی‌اش در افشای هویت خود و جانسون در جواب «پل کلر» مفتش را به هیچ عنوان نمی‌توانیم منکر شویم: «اسم اون جانسونه و من مورگان. در هتل مارکیز زندگی می‌کنیم. کافیه؟» و در ادامه هم می‌بینیم که همین شجاعت هری است که او را در به سرانجام رساندن ماموریت سیاسی هموطنانش یاری می‌دهد. شجاعت هری با مخالفت درونی‌اش نسبت به جریانات حاکم روز، دست به دست هم می‌دهند تا او در کار بازجو وقتی با سوالات پی‌درپی‌اش «مری» را تحت فشار قرار داده دخالت کند و اینچنین برای نخستین بار مخالفت باطنی‌اش را با جریان سیاسی حاکم آشکار کند: «هری (به مری:) مجبور نیستی جواب بدی/ بازجو (به هری:) خفه شو/ هری (به مری:) جواب نده/ بازجو: گفتم خفه شو/ هری (به بازجو:) ادامه بده منو بزن/ بازجو: بسه ناخدا، این که دعوا نیست. فقط می‌خواهیم ته و توی این قضیه رو در بیاریم/ هری: با کتک و توهین به مردم؟ براتون متاسفم.»

رابطه هری با مری رابطه بخصوصی است. هری اصولاً توجهی به جنس زن ندارد و علاقه‌اش به مری از عجایب شخصیت اوست! با این همه او آنقدر بیچاره مری نشده که ثبات شخصیت مثال زدنی‌اش را از دست بدهد و خودش را گم کند، بلکه این مری است که مطابق میل هری تغییر می‌کند تا بتواند لیاقت عشق او را داشته باشد.

از دیگر ویژگی‌های شخصیتی هری، مناعت طبع اوست. او هم به لحاظ مادی و هم فکری مستقل است و مغرور. غرور به معنای مثبت کلمه. حتی وقتی طرف حسابش دختری مثل «مری» باشد: «مری: تو فکر می‌کنی من همه‌ش دروغ می‌گم نه؟ خب سی دلار ناقابل هم هست. البته برای اجاره قایق یا هر وسیله دیگه‌ای کافی نیست اما برای شنیدن پاسخ «نه» کافیه و البته اگه بخوای برش داری/ هری: متأسفم اسلیم، تو دختر خوبی هستی، اما من.../ مری: چیزی از کسی نمی‌خوای نه؟ هری: درسته» و به دنبال همین استقلال و آزادی شخصیتی است که هری تصمیم می‌گیرد علناً وارد سیاست شود و بدون هیچ چشمداشت مادی و معنوی، داوطلبانه به جرگه مبارزان آزادیخواه کشورش بپیوندد.

پانوشت

1- محصول 1944 آمریکا، کارگردان: هوارد هاکس، بازیگران: همفری بوگارت، لورن باکال