نیاز به منیزیم در رژیم غذایی

به‌طور کلی منیزیم در بدن به شکل خارق‌العاده‌ای تنظیم می‌شود. به عنوان مثال جهت تامین نیازهای مادران شیرده، دفع ادراری منیزیم کاهش می‌یابد. اغلب بازجذب کلیوی منیزیم رابطه معکوس با بازجذب کلسیم دارد.

منیزیم کوفاکتور بیش از 300 آنزیم درگیر در متابولیسم غذایی و پایدارکننده (ATP شکل رایج انرژی در بدن) است. ساختن اسیدهای چرب و پروتئین‌ها، همچنین فسفریلاسیون گلوکز و مشتقاتش به منیزیم نیاز دارند. منیزیم در انتقال عصبی عضلانی و فعالیت هورمون‌ها نیز نقش دارد. در انقباض عضلانی طبیعی، کلسیم به عنوان محرک و منیزیم به عنوان شل‌کننده عمل می‌کند.

منابع خوب منیزیم، دانه‌ها، مغزها، حبوبات و غلات آسیاب‌شده و سبزیجات برگ سبز تیره است. شیر هم منبع نسبتا خوب منیزیم است. ماهی، گوشت و میوه‌هایی که بیشتر در سبد غذایی روزانه قرار می‌گیرند (مثل پرتقال، سیب و موز) منابع فقیر منیزیم هستند. کاهش در PH خمیر نان و اسیدی‌شدن آن، در موقع آماده‌سازی (مانند خمیر ترش) سبب کاهش محتوای فیتات آرد و افزایش در دسترسی منیزیم و املاح دیگر در نان می‌شود.

کمبود منیزیم در پیشرفت بیماری‌هایی مانند پوکی‌استخوان و دیابت بویژه در افراد مسن موثر است. از طرفی دریافت زیاد کلسیم، پروتئین، ویتامین D و الکل سبب افزایش نیاز به منیزیم می‌شود. همچنین استرس جسمی و روانی نیز این نیاز را بالا می‌برد. اگرچه کمبود شدید آن نادر است اما با لرزش، اسپاسم عضله، تغییرات شخصیتی، بی‌اشتهایی، تهوع و استفراغ مشخص می‌شود. تتانی (گرفتگی عضلات)، پرش عضله، حرکات غیرارادی، تشنج و کما نیز در افراد با کمبود منیزیم گزارش شده است. کمبود کلسیم و پتاسیم همراه با اختلال در پاسخ فرد به PTH نیز در ابتدا رخ می‌دهد. همچنین کمبود منیزیم با مقاومت به انسولین و سندرم متابولیک مرتبط است زیرا منیزیم برای متابولیسم کربوهیدرات (قند) ضروری است. محتوای منیزیم لکوسیت‌ها (گلبول‌های سفید) به وضعیت تغذیه حساس‌تر است. دریافت کم منیزیم به همراه دریافت ناکافی پتاسیم و کلسیم عامل پرفشاری خون است.

به مادران بارداری که دچار گرفتگی عضلانی و کرامپ هستند توصیه می‌شود از منابع مفید منیزم مانند انواع مغزها، سبزیجات برگ سبز تیره و حبوبات به همراه منابع خوب کلسیم مانند شیر استفاده کنند.

مقادیر زیاد منیزیم می‌تواند باعث کاهش فعالیت سیستم عصبی مرکزی، بیهوشی و حتی فلج بویژه در نارسایی کلیه شود. پس بیماران کلیوی نباید مکمل منیزیم دریافت کنند.

محمدعلی پازوکی‌مهر