حروفی که حرف می‌زنند

تایپوگرافی یا حروف‌نگاری

حروف‌نگاری یا تایپوگرافی یک هنر غربی است که بعد از انقلاب با ابتکار هنرمندان ایرانی به صورت اسلامی‌ و ایرانی درآمد. این هنرمندان «کلام» را محور پوسترها و طراحی‌هایشان قرار دادند. تایپوگرافی شاخه جدیدی از گرافیک است؛ هنری که خط نگاری هم نامیده می‌شود. در واقع نوعی ترکیب‌بندی گرافیکی و آمیزشی از داشته‌ها و الهامات، هشیاری و ناخودآگاه، دیروز و امروز، وهم و واقعیت کار، بازی، مهارت و هنر است. این هنر قدمت 500 ساله در جهان دارد، ولی در ایران قدمت چندانی ندارد و هنوز آنچنان‌که باید، فراگیر نشده است. در حالی که تایپوگرافی نقش بسیار اساسی در طراحی وگرافیک بازی می‌کند.

برای رفع این نقیصه چند سالی است که در طول ماه مبارک رمضان نمایشگاه حروف‌نگاری و تایپوگرافی با نام «اسماء‌الحسنی» در موزه هنرهای معاصر و خانه هنرمندان ایران برپا می‌شود که هنرمندان جوان بسیاری را که به این هنر علاقه دارند به خود جذب کرده است. امسال این نمایشگاه به پنجمین دوره خود رسیده است و روزهای 31 مرداد و اول شهریور در این دو مکان افتتاح شد و بهترین‌ها را معرفی کرد. در این نمایشگاه هنرمندان به «اسماء‌الحسنی» که در ادعیه، قرآن و متون عرفانی بسیار به آنها توجه شده است، پرداخته‌اند مثل این که حروف حرف می‌زنند و نام خدا را تکرار می‌کنند با نام‌هایی که هر سال متفاوت انتخاب می‌شود.

نمایش 200 اثر

سخنرانی‌ها زیاد شد و دل تو دل شرکت‌کننده‌ها نبود که ببینند در نمایشگاه امسال چه خبر است. در این سخنرانی‌ها گفته شد که در این نمایشگاه 200 اثر به نمایش درآمده که 40 اثر در بخش مسابقه و 70 اثر در بخش جنبی است و همچنین 30 اثر از خط نگاره‌های قدیمی‌ به همراه 14 اثر از جلیل رسولی، 15 اثر از نصرالله افجه‌ای از خطاطان معروف ایران و چند اثر از گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران به نمایش گذاشته شده است.

این نمایشگاه با 4 نمایشگاه قبلی تفاوت دارد که اصلی‌ترین آن بین‌المللی بودنش است، در این دوره آثاری از کشورهایی همچون سوئیس، اسکاتلند، ایتالیا، لهستان، بنگلادش، ترکیه، چین، آمریکا و... حضور داشت که تعدادی از آنها در بخش مسابقه و تعدادی در بخش خارج از مسابقه حضور دارند. نکته جالب توجه این‌که همه شرکت‌کنندگان خارجی، مسلمان نبودند و خالق 2 تن از آثار برگزیده مسیحی هستند.

در این دوره تنها 40 اثر به بخش مسابقه راه یافتند و به همین دلیل بخشی از آثار که به این بخش راه پیدا نکردند، ولی واجد ویژگی‌های ارزشمندی بودند در بخش خارج از مسابقه قرار دادیم. بخشی با عنوان مرور بر حروف و حروف‌نگاری در گرافیک عامیانه به نمایشگاه اضافه شده که 30 اثر در این بخش شرکت کردند. بخش تجلیل نیز از دیگر بخش‌های تازه این نمایشگاه است که از 2 هنرمند پیشکسوت نصرالله افجه‌ای و جلیل رسولی تجلیل شد.

در این دوره علاوه بر حضور شرکت‌کنندگان خارجی، داورانی از کشورهای سوئیس و امارات در این نمایشگاه حضور دارند. علاوه بر آن در این دوره نیز آثار مطابق سال گذشته در کشورهای خارجی نیز به نمایش در می‌آیند.

تفاوت‌های امسال

وزیریان که مسوول سایت todayposters.com است و دبیری این نمایشگاه را برعهده دارد، امیدوار است با رایزنی‌های صورت گرفته، کشور ایتالیا اولین میزبان خارجی آثار این نمایشگاه باشد. برپایی نمایشگاه در کشورهای خارجی، یک حسن دیگر هم دارد و باعث جذب بیشتر هنرمندان خارجی، برای حضور در دوره‌های آینده می‌شود. پارسال قرار بود سازمان فرهنگ و ارتباطات نمایشگاه اسماء‌الحسنی را به کشورهای دیگر ببرد، ولی به قول خود عمل نکرد، نمی‌دانم چرا ولی امیدواریم خلاقیت جوانان ما بیشتر مورد توجه قرار گیرد.

وزیریان معتقد است که آثار 4 دوره اخیر شباهت کمی‌ به همدیگر دارند، او می‌گوید: کتاب آثار این نمایشگاه در 4 دوره گذشته را مرور کنید می‌بینید که شباهت‌ها بسیار کم و آثار به ندرت تکراری هستند.

جوان ایرانی برنده جایزه بزرگ اسماءالحسنی

پس از افتتاح نمایشگاه برگزیدگان هم معرفی شدند که بیشتر آنها از جوانان بودند. علی جواهر برنده جایزه بزرگ این نمایشگاه، مبلغ 4میلیون تومانی این جایزه را از آن خود کرد. سابینا آبر هازن و ریتاتوتاگلی از کشور سوئیس مشترکاً رتبه اول این نمایشگاه را به خود اختصاص دادند و دیپلم افتخار به‌همراه 3میلیون تومان وجه نقد به آنان اهدا شد.

علی سیلان از کشور ترکیه به عنوان برگزیده دوم این نمایشگاه جایزه 2 میلیون تومانی را از آن خود کرد. جایزه سوم این نمایشگاه به مبلغ یک میلیون تومان به امید نعم‌‌الحبیب از ایران تعلق گرفت.

همچنین از آثار الناز باقری، بهرام حمیدی، فاطمه اسلامی‌ کتابچی و شاهین افشاری از ایران به همراه آدایتا ماندایام از آمریکا نیز با اهدای لوح تقدیر و مبلغ 200 هزار تومان تقدیر شد.

امسال در میان داوران به غیر از رنه ونر از کشور سوئیس، مجید مجیدی هم حضور داشت که جالب توجه است که کارگردان رنگ خدا و بچه‌های آسمان، این بار داور اسماءالحسنی شده است.

نظر بده جایزه بگیر

شما می‌توانید پوسترهای به نمایش درآمده در این نمایشگاه را که به صورت آنلاین در سایت ویترین روز به نمایش درمی‌آید، ببینید. همچنین قرار است به 3 پوستری که توسط کاربران بیشترین امتیاز را بیاورد، جوایزی اهدا شود.

امسال آثار 2 برابر سال گذشته بود و فکر می‌کنم بازدید از این آثار خالی از لطف نباشد چون هنری نو در ایران است و از طرفی هم جوان‌پسند می‌باشد. این نمایشگاه تا پایان ماه مبارک رمضان در موزه هنرهای معاصر و خانه هنرمندان ایران برپاست.

زهرا توسلی