استاد محیط طباطبایی

پدرش سید ابراهیم از شاگردان میرزا جهانگیرخان قشقایی، آخوند کاشی و میرزا عبدالجواد شهشهانی (استاد نجوم و ریاضی) بود. مادر استاد محیط، فاطمه بیگم از احفاد قاضی محمد طباطبایی، از علمای اواخر صفویه بود.

محیط طباطبایی در مکتب ملاعلی فرزند حاج حسن که مرد فاضل و وارسته ای بود، آغاز به تحصیل کرد و مقدمات علوم حوزوی را از محضر پدر و برخی علمای زواره فرا گرفت. از سال 1293 وی تحصیل منظم را ترک نمود و در امور کشاورزی به خانواده اش کمک کرد.

محیط طباطبایی در اغلب کنگره های مهم ادبی همچون هزاره فردوسی، خواجه نصیر طوسی، ناصرخسرو، دقیقی، خواجه رشیدالدین فضل الله همدانی، شاهنامه، ایران شناسی، خلیج فارس و از جمله در سومین دوره کنگره تحقیقات ایرانی با شور و شوق و میل باطنی شرکت کرد و به مناسبت مقام علمی و موقعیت فرهنگی اجتماعی غالباً عضو کمیته مشورتی بود.

محیط در کنگره بین المللی خاورشناسان، عضو هیات اعزامی ایران به پاریس بود. از سوی سندیکای نویسندگان و خبرنگاران مطبوعات، در سال 1355 (ه.ش) به پاس خدمات علمی استاد محیط طباطبایی مجلس بزرگداشتی برگزار شد که طی آن ضمن تجلیل از مقام علمی ایشان، کتاب (محیط ادب) که شامل مقالاتی از مشاهیر معاصر بود به کوشش دکتر سید جعفر شهیدی، حبیب یغمایی، باستانی پاریزی و ایرج افشار به طبع رسید و به ایشان تقدیم گردید.

سالشمار زندگی استاد محیط طباطبایی:

1281- تولد در 22 خردادماه، آبادی گزلا از توابع شهرستان زواره .

1287- شروع به تحصیل در مکتبخانه حاج حسن و مدرسه لطفعلی خان ترشیزی در شهر زواره و ادامه تا سال 1293 .

1293- ترک تحصیل بمنظور کمک به خانواده در امور کشاورزی .
- عزیمت به اصفهان برای فراگیری علوم جدید .
- فراگیری علوم و دانش طبیعی و آشنایی با زبان فرانسه .
- بازگشت به زواره پس از چهار ماه .

1297- از دست دادن مادرش در سن 16 سالگی .

1299- ادامه تحصیل در مدرسه کاسه گران تا سال 1300 .

1300- بازگشت به اصفهان برای تحصیل در رشته پزشکی .
- بازگشت مجدد به زواره و انصراف از تحصیل در رشته پزشکی .

1301- اشتغال بکار در مدرسه نوبنیاد زواره .
- شروع به تدریس برخی دروس مدرسه ابتدایی سادات .
- شروع به آموختن زبان انگلیسی نزد مرحوم اسدالله کاوه زاده .

1302- اواخر فروردین ماه، عظیمت به تهران برای ادامه تحصیل در دارالفنون و پرداختن به روزنامه نگاری .
- چاپ اولین سروده اش در باره محرم الحرام و عاشورا با تخلص " بقا ".

1303- شروع به تحصیل دوره سه ساله ادبی در مدرسه قاجاریه .

1305- استخدام قراردادی در وزارت معارف .
- اعزام به خوزستان از طرف وزارت معارف برای امر تعلیم و تربیت .
- تاسیس مدرسه در اهواز به اتفاق چهار نفر از دوستانش و اشتغال به تدریس تا سال 1306 .

1306- اتمام دوره ادبی مدرسه دارلفنون و اخذ دیپلم ادبی .

1307- اشتغال بعنوان نماینده وزارت معارف در خرمشهر تا سال 1308 .
- اشتغال بعنوان ریاست دبیرستان شرف خرمشهر .
- اجابت مکرر دعوت وزارت فرهنگ بمنظور اصلاح و اعمال تغییر برنامه مدارس .

1309- بازگشت به تهران و تدریس در دبیرستانهای دارلفنون، ایرانشهر، مدرسه نظام و دانشسرای مقدماتی در رشته تاریخ و جغرافیا تا سال 1320.
- تصمیم به تدوین و چاپ کتابی با عنوان " دانش و دانشوران " .( مطالب این کتاب شامل مجموعه مقالاتی است که گرد آوری شده لیکن تا کنون به چاپ نرسیده است ) .
- چاپ سلسله مقالات در خصوص زندگی، اندیشه و آثار زکریای رازی با عنوان " شرح حال محمد زکریای رازی " .

1310- پذیرفتن مدیریت دبیرستانهای شرف و پانزده بهمن .

1311- انتشار کتابی شامل شرح حال تاگور با عنوان " تاگور، شاعر و فیلسوف هندی " .
- نگارش مقدمه بر کتاب "بهارستان" اثر نورالدین عبدالرحمان جامی .

1312- انتشار مجموعه مقالات چاپ شده در روزنامه شفق در قالب کتاب با عنوان " تاریخچه اعزام محصل به اروپا " .

1313- ایراد سخنرانی در جشن هزاره فردوسی و اثبات شیعه بودن فردوسی علیرغم ناخوشنودی زمامداران .
- نگارش مقدمه بر ترجمه کتاب " سه یار دبستانی " اثر هانری ماکفال .
- انتشار مجموعه مقالات پیوسته در نشریه شفق با نام " تاریخچه دارالفنون " .
- عضویت در کنگره هزاره فردوسی .

1315- انتشار کتاب درسی دو جلدی برای دبیرستانها با نام " جغرافیای نو " .

1317- منع از تدریس توسط وزارت معارف و پیشنهاد مدیریت مجله " تعلیم و تربیت " به وی .
- انتشار 19 شماره مجله با سمت مدیر مسئول تا سال 1319 .
- تغییر نام نشریه از اولین شماره به عنوان مجله " آموزش و پرورش ".
- نگارش مقدمه بر کتاب بوستان سعدی با نام " زندگانی سعدی " .

1320- پذیرفتن مسئولیت مجله موسیقی و انتشار چهار شماره از آن .
- تدریس در هنرستان عالی موسیقی .

1321- اشتغال بمدت 7 سال بعنوان دبیر دبیرستانهای تهران و گاها بازرس فنی .
- آغاز همکاری با روزنامه پارس به مدیریت فضل الله شرقی .
- شهریور ماه، انتشار اولین مجله خود با نام " محیط " در 64 صفحه .
- تعطیلی مجله محیط به دستور قوام السلطنه بهمراه دیگر نشریات .
- درج مقاله با عنوان " صاحب یخچالیه " در کتاب تذکره یخچالیه .

1325- آغاز آشنایی با دکتر عباس زریاب خویی در کتابخانه مجلس شورای ملی .

1326- تحقیق و نگارش مقالاتی در خصوص نقش مبارزاتی سید جمالدین اسد آبادی و چاپ در شماره 11 مجله محیط .

1327- انتشار آثار میرزا ملکم خان .

1328- انتقال از وزارت فرهنگ به وزارت امور خارجه .
- درج مقاله در کتاب علامه قزوینی با عنوان " در ماتم محمد قزوینی "
- انتصاب بعنوان رایزن فرهنگی در سفارت کبرای ایران در دهلی نو .
- انتشار مجدد مجله محیط .

1329- ایراد سخنرانی در بغداد بزبان عربی در اولین کنگره ابن سینا با موضوع " تولد ابن سینا " .

1330- بازگشت از دهلی نو و عزیمت به عراق بعنوان رایزن فرهنگی سفارت ایران .

1334- بازگشت مجدد به ایران پس از اشتغال و اقامت چهار ساله در کشورهای عراق، سوریه و لبنان بعنوان رایزن فرهنگی .
- انتقال مجدد به وزارت فرهنگ به درخواست خودش .
- انتصاب بعنوان بازرس وزارت در کمیسیون مطالعه و بررسی انتقادات رسیده .
- چاپ مقاله در روزنامه آتش با عنوان " آوارگان فلسطین " .
- چاپ مقاله در روزنامه آتش با عنوان " سیاست روسیه در موضوع فلسطین " .
- چاپ مقاله در روزنامه آتش با عنوان " در ماوراء اردن چه می گذرد " .
- چاپ مقاله در روزنامه آتش با عنوان " فلسطین در نیویورک " .
- چاپ مقاله در روزنامه آتش با عنوان " راهی که اردن انتخاب کرده است " .
- چاپ مقاله در روزنامه آتش با عنوان " قضیه بغرنج فلسطین " .
1337- پیشنهاد دولت برای اعزام به افغانستان بعنوان رایزن فرهنگی .
- بازنشسته شدن از وزارت آموزش و پرورش .

1338- پذیرفتن مسئولیت برنامه های مرزهای دانش رادیو ایران تا سال 1358.

1341- چاپ مقاله در روزنامه کیهان با عنوان " فلسطین مسئله ای اسلامی نه عربی " .
- چاپ مقاله در مجله تهران مصور با عنوان " هنوز آوارگان امیدوارند " .

1342- چاپ مقاله در مجله تهران مصور با عنوان " آوارگان عرب فلسطین " .
- انتشار مقاله در کتاب خلیج فارس با عنوان " سرزمین بحرین " .

1345- تصحیح و مقدمه بر دیوان مجمر زواره ای .

1346- چاپ مقاله در مجله تهران مصور با عنوان " فلسطین در تاریخ جهان " .
- چاپ مقاله در مجله تهران مصور با عنوان " آوارگان عرب " .
- چاپ مقاله در مجله تهران مصور با عنوان " بیت المقدس " .
- چاپ مقاله در مجله تهران مصور با عنوان " بیت المقدس در دوره اسلامی " .

1347- عدم پذیرش دعوت دکتر فضل الله ( رئیس وقت دانشگاه تهران ) برای تدریس درس تاریخ در دانشکده ادبیات .
- چاپ مقاله در مجله تهران مصور با عنوان " حل مشکل فلسطین " .

1348- شروع به ارزیابی و بررسی کتابهای خطی کتابخانه مجلس شورا تا سال 1371.
- چاپ مقاله در مجله تهران مصور با عنوان " تشکیل حکومت مستقل فلسطین " .
- چاپ مقاله در مجله تهران مصور با عنوان " بیت المقدس است یا اورشلیم " .

1350- ایراد سخنرانی در مجامع و جلسات ادبی در کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران به دعوت دکتر مهدی محقق بمدت 8 سال .
- انتشار کتاب حاوی مجموعه مقالات چاپ شده در مطبوعات با نام " نقش سید جمالدین اسد آبادی در بیداری مشرق زمین " .

1351- چاپ کتاب با موضوعاتی از صدر اسلام تا آغاز مشروطیت با عنوان " دادگستری در ایران " .
- چاپ مقاله در روزنامه اطلاعات با عنوان " اردن و فلسطین یا اردن و سوریه " .

1352- انتشار سلسله مقالات در ماهنامه گوهر با نام " تاریخ بابیه " .

1354- اجابت دعوت دکتر صدرالدین الهی ( سرپرست دانشکده ارتباطات ) برای تدریس تاریخ مطبوعات از زمان محمد شاه قاجار تا آغاز دوران پهلوی .
- چاپ کتابی حاوی سلسله خطابه هایی در قالب تدریس تاریخ مطبوعات ایران از زمان محمد شاه تا آغاز حکومت پهلوی با نام " تاریخ تحلیلی مطبوعات ایران " .
- تحریر و تدوین جزوه درسی با عنوان تاریخ مطبوعات ایران برای دانشجویان .

1355- دریافت مدرک دکترای افتخاری، اعطایی از طرف دانشگاه ملی ایران ( دانشگاه شهید بهشتی ) .
- برگزاری مراسم بزرگداشت و تجلیل از خدمات علمی ایشان از سوی سندیکای نویسندگان و خبرنگاران مطبوعات .

1356- چاپ کتاب با نام " فرهنگ اسلامی " .

1357- کسب جایزه " مجموع تحقیقات و خدمات و آثار یک محقق در طول عمر " از انجمن آثار ملی .

1359- حضور دوباره در کنگره ابن سینا و ایراد سخنرانی .

1361- از دست دادن پدرش سید ابراهیم .

1362- ایراد سخنرانی در کنگره خوارزمی .

1366- پذیرفتن دعوت دانشگاه آزاد اسلامی تهران بمنظور ایراد خطابه برای دانشجویان رشته تاریخ راجع به نظام حکومت در ایران بعد از اسلام .

1367- انتشار مجموعه گفتارها و نوشته ها طی سالهای 1317 تا 1321 با عنوان " آنچه در باره حافظ باید دانست " .
- انتشار کتاب حاوی دوازده گفتار برای دانشجویان رشته تاریخ دانشگاه آزاد اسلامی با نام " تطور حکومت در ایران بعد از اسلام " .

1369- انتخاب به عنوان عضو فرهنگستان زبان و ادب ایران بمنظور قدرشناسی نسبت به مقام علمی و ادبی ایشان .
- چاپ دوم دیوان حافظ به تصحیح و مقدمه وی و به خط محمد علی سبزه کار و با تذهیب مجید طریقتی .

1370- چاپ کتاب شامل 28 مقاله با عنوان " فردوسی و شاهنامه " .
- انتشار کتاب مجموعه مقالات و گفتارها با عنوان " خیامی یا خیام " .
- فوت، سه شنبه 27 مرداد ماه در آستانه نود سالگی.

استاد محیط پیش از مرگ بر اثر زمین‌خوردگی دچار عفونت پا شد. یک ماه بیمار و بستری بود. کمی بعد به علت بروز اختلالات در ناحیه‌ی قلب در بیمارستان بستری شد. مدتی بعد دچار خونریزی گوارشی گردید و بالاخره در بعد از ظهر سه‌شنبه بیست و هفتم مرداد 1370 بدرود حیات گفت. پیکر او، طبق وصیت استاد به برج طغرل در نزدیکی ابن‌بابویه در شهر ری انتقال و به خاک سپرده شد.

تهیه و تنظیم : محمد شکراله زاده