متننویسهای آزاد
احتیاج بهنرمافزارهای مناسب واژهپرداز که روی لینوکس اجرا شود، در بازار نتبوکهایی که با لینوکس عرضه میشوند، روزبهروز بیشتر میشود. چه بخواهید تز پایان دوره خود را آماده کنید، چه بخواهید چندتایی نامه اداری بنویسید، ده دوازده گزینه در لینوکس دارید و میتوانید از میان نرمافزارهای منبعباز، نرمافزارهای تجاری و حتی گزینههای آنلاین استفاده کنید. برای شروع، بهسراغ پنج نرمافزار مختلف در این حوزه میرویم.
منبعباز علیه نرمافزار تجاری
مهمترین ویژگی یک نرمافزار منبعباز، رایگان بودن آن است. هر چند در کشور ما (متاسفانه) با عدم رعایت قانون کپیرایت، هر کسی بهخود اجازه میدهد با مبلغ ناچیزی از نرمافزارهای کرک شده استفاده کند، اما اینکه وجدانتان راحت باشد که دستکم حق انسان دیگری را نخوردهاید، منبعباز گزینه مناسبی برای رجوع است. بنابراین اگر سراغ نرمافزارهایی چون OpenOffice.org و یا AbiWord بروید، حتی یک پول سیاه هم نخواهید داد.
بسیاری از نرمافزارهای منبعباز، اگر نه همهشان، فقط در لینوکس اجرا نمیشوند و میتوانید و میان سیستمهای مختلفتان از آنها استفاده کنید. از آنجایی که شکلدهی و رفع عیب نرمافزارهای منبعباز را خود مردم انجام میدهند، بنابراین شما بهسادگی میتوانید بهدنبال چیزهایی بگردید که به درد مردم میخورد، مثلا میتوانید بهدنبال نرمافزاری باشید که صرفا جهت صفحهبندی روزنامه کمکتان کند.
اوپنآفیس، Write
محل اجرا: لینوکس و ویندوز
اگر میخواهید منحنی یادگیری بسیار نرمی را از ورد مایکروسافت به نرمافزار جدید سپری کنید، بهتر است به سراغ اوپنآفیس و نرمافزار Write آن بروید. کد این نرمافزار درست همانند StarOffice که نرمافزاری تجاری است، عرضه میشود و بنابراین بهنظر میرسد همان چیزی باشد که نیاز داشته باشید. هرچند که مایکروسافت با عرضه ریبون برای رابطهای کاربری، انقلابی در رابطهای گرافیکی کاربر بهوجود آورد، اما محیط ساده اوپنآفیس شما را بهیاد ورد 2003 میاندازد و احساس غریبی با آن نخواهید کرد.
مثلا در بخش منوها، شما همان منوهای ساده مایکروسافت ورد 2003 را مشاهده خواهید کرد. میتوانید برای Write هم ماکرو بنویسید و برای کپی کردن نیز از دستورات ویندوزی همچون Control+C استفاده کنید.
برخی از ویژگیها همچون تصحیح خودکار در Write، فعالیت بیشاز حدی دارند و باعث آزردگی میشوند. البته میتوانید این ویژگیها را از طریق منوی Format، غیرفعال کنید.
آخرین نسخه اوپنآفیس، یعنی نسخه 1/3، قابلیتهای خوبی چون زیاد و کمکردن اندازه فونتها در تولبار و یا قابلیت بررسی جملات از نظر گرامری را دارد.
AbiWord
محل اجرا: لینوکس، بیشتر یونیکسها، ویندوز 95، 98 و ME و MacOS X
ابیورد یکی دیگر از نرمافزارهایی است که ظاهری مشابه Wordدارند. این نرمافزار متعلق به نرمافزار بزرگتری بهنام AbiSource است که توسط .SourceGear Corp شروع شد و هدف اصلیاش اجرا روی تمام سیستمهای عامل موجود است.
بعد از اینکه شرکت SourceGear کد منبع این نرمافزار را آزاد اعلام کرد، جامعهای اطلاعاتی سریعا حول این نرمافزار شکل گرفت و با کمک مردم، از سال 2002 تا کنون 5 نسخه جدید از آن عرضه شده است.
یکی از ویژگیهای این نرمافزار، سرعت حیرتانگیز آن است که در مقابل با نرمافزارهای ورد و رایت، سرعت حیرتانگیزی دارد. بهخصوص اگر قبل از آن Gnome و GTK+ را نصب داشته باشید.
همچنین این نرمافزار جهت اجرا در نتبوکها بسیار مناسب است چرا که حجمی حدود 10 مگابایت دارد (نسبت به رایتی که 22 مگابایت حجمش است.) البته این نرمافزار برخی از ویژگیهای رایت را ندارد، مثلا نمیتوان داخل آن طرح کشید.
KWord
محل اجرا: لینوکس و دیگر سیستمهای عامل یونیکسی، بههمراه یک نسخه ویندوزی که در حالت آزمایشی قرار دارد.
KWord، ابزاری سبک در بسته KOffice است که برای استفاده هم در صنعت چاپ رومیزی و هم برای ویرایش متون عادی طراحی شده است. این نرمافزار از فریمها برای ایجاد طرحبندیهای پیچیده گرافیکی بهشیوهای آسان استفاده میکند.
این فریمها میتوانند متون، گرافیک و یا اشیایی دیگر باشند که میتوانید هرکجای صفحه آنها را بگذارید. متن قابلیت «ریخته شدن» داخل فریمها را دارد و میتوان فریمها را بهیکدیگر پیوست کرد تا از یکی به دیگری ریخته شود. تصاویر داخل فریمها نیز بهسادگی قابلیت چرخیدن، تغییر اندازه و کشیده شدن را دارند.
نیازی نیست که فریمها حتما مربع باشند و حتی اگر یک شکلک خنده را داخل یک فریم مربع بگذارید، فریمبهطور خودکار به یک دایره تبدیل میشود. از ویژگیهای دیگر KWord میتوان به چند مرحله بودن یک متن؛ یک ویرایشگر WYSIWYG(هر چه ببینید، همان گیرتان میآید) برای استایلهای پاراگرافها، استایلهای مختلف کاراکترها و یک دوجین گزینه دیگر است.
KWord نخستین بار در سال 1998 ایجاد شد. در انتهای سال 2000، هنوز پایه کدش درست کار نمیکرد اما در سال 2001 عده جدیدی به این پروژه پیوستند و از آن موقع تاکنون برنامه بهطور مداوم در حال توسعه است.
LYX
محل اجرا: لینوکس، ویندوز و Mac OS X
یکی دیگر از پردازشگرهای لغت معروف، LYX است که برای متون ریاضی عالی است و ابزارهای مختلف و زیادی برای نوشتن تزها، مقالات دانشگاهی و کتابها دارد. اما میتوان برای کارهای سادهتری چون نامههای اداری نیز از آن بهره گرفت.
این نرمافزار یک رابط گرافیکی است که از LATEX و TEX پشتیبانی میکند. در وبسایت این نرمافزار، مواردی را بهعنوان ویژگیهای آن نوشتهاند که از میان آنها میتوان به این گزینه که با حالت ساختاری که دارد، فکر کردن ساختاری را آسانتر میکند، اشاره کرد.
البته از معایب این نرمافزار این است که بعد از یادگیری اصول اولیه آن، برای ماهر شدن باید تلاش زیادی بکنید. و یا محل چاپ شدن متون در صفحه، آنطور نیست که در صفحه پیداست. همچنین برای تبدیل متن به مایکروسافت ورد با کمی دشواری روبهرو خواهید شد، مگر آنکه اول به فرمت اوپنآفیس ذخیره کنید، بعد با اوپنآفیس به فرمت مایکروسافت تبدیل کنید.
e:doc
محل اجرا: لینوکس، ویندوز و Mac OS X
این نرمافزار طی چندین سال گذشته هیچ تکانی نخورده است و در آغاز با هدف ایجاد برنامهپردازشگر لغت با ظاهری WYSIWYG که بتواند متون فنی، علمی و بلند را ایجاد کند، شروع به کار کرد.
اگر میخواهید بدانید منبعباز در سال 2000، چه شکلی بوده است و چه سایتی میتوانسته پشتیبان یک پروژه منبعباز باشد، نگاهی به نسخه 2/1/0 این نرم افزار بیاندازید.
مراجع
http://members.nextra.at/hfbuch/edoc/
محمدرضا قربانی
گفت و گو
