تلویزیون‌ها خاموش!

یک مرکز مربوط به بیماری‌های کودکان در آمریکا ‌)aap( توصیه می‌کند که کودکان زیر 2 سال اصلا تلویزیون تماشا نکنند و کودکان بیش از 2 سال نیز کمتر از 1 تا 2 ساعت در روز به تماشای برنامه‌های تلویزیون بپردازند.

دو سال اول زندگی به عنوان زمان بحرانی برای رشد مغز در نظر گرفته شده است. تلویزیون و دیگر رسانه‌های الکترونیکی، می‌تواند مانع مهمی در مقابل بازی کودکان، ارتباط آنها با والدین و افراد دیگر، و کشف دنیای بیرون باشد، که البته همگی برای سلامت جسمی، یادگیری و رشد اجتماعی کودک لازم است.

همینطور که کودک بزرگ‌تر می‌شود، صرف زمان بیشتر برای تماشای تلویزیون می‌تواند باعث کاهش فعالیت‌هایی مثل فعالیت‌های فیزیکی، مطالعه، انجام تکالیف، بازی با دوستان، و گذراندن وقت با خانواده شود.

البته تماشای تلویزیون در حد اعتدال می‌تواند مفید باشد. کودکان پیش‌دبستانی می‌توانند الفبا را از طریق تلویزیون فرا بگیرند، کودکان دبستانی می‌توانند در مورد زندگی حیوانات مطالبی را یاد بگیرند و والدین می‌توانند از اخبار روز مطلع شوند. در این مورد شکی نیست که تلویزیون می‌تواند یک معلم و مربی عالی باشد. اما علی‌رغم نکات مثبت ذکر شده، تماشای بیش از حد تلویزیون می‌تواند مضر باشد.

کودکانی که روزانه بیش از 4 ساعت به طور مداوم تلویزیون نگاه می‌کنند احتمال بیشتری وجود دارد که دچار چاقی و اضافه وزن شوند.

بچه‌هایی که فیلم‌های خشن تماشا می‌کنند احتمال بیشتری دارد رفتارهای پرخاشگرانه از خود نشان دهند؛ در ضمن آنها از دنیای اطراف می‌ترسند چرا که تصور می‌کنند اتفاقات بدی برایشان رخ خواهد داد.

شـخـصـیــت‌هــای تـلــویـزیـونـی اغـلـب رفـتـارهـای پرمخاطره مثل سیگار کشیدن و رفتارهای نژادپرستانه را به نمایش می‌گذارند.

حامیان کودکان درخصوص تماشای برنامه‌های تلویزیونی دو نوع راه‌حل ارائه می‌دهند. در حالی که بسیاری از آنها بیشتر ساعات هفته را به برنامه‌های آموزشی اختصاص می‌دهند، برخی دیگر ادعا می‌کنند که ندیدن برنامه‌های تلویزیون بهترین راه‌حل است. برخی هم می‌گویند که بهتر است والدین کنترل استفاده از تلویزیون را به دست گیرند و به فرزندانشان یاد بدهند که تلویزیون یک سرگرمی موقتی است نه یک وسیله دائمی برای دوری از دنیای واقعی.

برخی از دلایل اهمیت کنترل محتوای برنامه‌های تلویزیون و محدود کردن تماشای آن، توسط والدین در ادامه آمده است.

خشونت: در بسیاری از فیلم‌های خشن، رفتارهای خشونت‌‌بار توسط نقش‌های مثبت فیلم انجام می‌شود و این به کودکان می‌آموزد که آنها هم رفتارهای مشابهی از خود بروز دهند.

حتی اگر کودکان توسط والدینشان آموزش ببینند که این کارها خوب نیست اما تلویزیون به آنها می‌گوید که ضرب و شتم و دعوا خوب است. این مطلب می‌تواند باعث سردرگمی کودکی شود که سعی دارد فرق بین درست و غلط را تشخیص دهد. در ضمن نقش‌های منفی در تلویزیون هم همیشه برای کارهای بدشان تنبیه نشده و مسوول کارهای زشت خود تشخیص داده نمی‌شوند.

کودکان خردسال معمولا از صحنه‌های خشن و ترسناک واهمه دارند. حتی اگر به آنها بگوییم که این تصاویر واقعی نیستند هم در واقع دردی را از آنها دوا نکرده‌ایم زیرا آنها هنوز نمی‌توانند بین تخیل و واقعیت تفاوت قائل شوند. مشکلات رفتاری، کابوس‌های شبانه و اختلالات خواب می‌توانند نتیجه تماشای صحنه‌های خشن در تلویزیون باشند.

رفـتـارهـای پـرخـطـر: تلویزیون پر از برنامه‌ها و تـبـلـیـغـاتی است که رفتارهای پرخطر را به عنوان رفتارهایی جذاب نشان می‌دهد و در این برنامه‌ها حتی بـحـثـی هـم در مـورد عـواقب این رفتارها صورت نـمــی‌گـیـرد. رفـتـارهـایـی مـثـل سـیـگـار کـشـیـدن کـه شخصیت‌های اصلی یک فیلم آن را انجام می‌دهند در واقع مهر تاییدی بر این رفتارهاست که باعث می‌شود کودک در ذهن خود آنها را مقبول جامعه تصور کند.

مـطـالـعـات نشان داده که کاهش میزان تماشای تلویزیون مانع از چاقی و اضافه وزن می‌شود.

آگهی‌های تبلیغاتی: کودکان روزانه در معرض تبلیغات فراوانی از تنقلات تا انواع اسباب‌بازی قرار دارند. در نظر کودکان همه چیز ایده‌آل به نظر می‌رسد و آنها احساس می‌کنند که باید همه آنها را داشته باشند.

بیشتر کودکان زیر 8 سال متوجه نمی‌شوند که آگهی‌های تبلیغاتی برای خرید یک محصول هستند. کودکان 6 ساله و کوچک‌‌تر قادر به تشخیص محتوای برنامه‌ها از آگهی‌های تبلیغاتی نیستند، خصوصا اگر شخصیت مورد علاقه آنها، آن محصول را تبلیغ کند. حتی شاید نیاز باشد هدف از تبلیغات را به کودکان بزرگ‌تر هم یادآوری کنیم.

اما کاری که شما می‌توانید انجام دهید این است که با صحبت درخصوص آگهی‌های تبلیغاتی به کودک خود آموزش دهید که مصرف‌کننده‌های عاقلی باشند. می‌توانید برای این کار سوالاتی از این دست از کودک خود بپرسید: چه چیزی را در مورد آن کالا دوست داری؟ آیا فکر می‌کنی که این کالا به همان اندازه‌ای که در آگهی‌ها آمده، مفید و خوب است؟ آیا فکرمی‌کنی که این خوراکی، یک ماده غذایی سالم و مفید است؟

به کودک خود توضیح دهید که آگهی‌ها، افراد را علاقه‌مند به خرید چیزهایی می‌کند که واقعا نیازی به آنها ندارند.پس از تمام این بحث‌ها و ذکر نکات منفی در خصوص تماشای تلویزیون، در اینجا به راه‌هایی اشاره می‌شود تا تماشای تلویزیون را در خانه شما پربارتر کند؛ چون به هر حال نمی‌توان تلویزیون را به طور کامل از زندگی روزمره خارج ساخت:

ــ ساعات تماشای تلویزیون را محدود کنید: اتاقی را که تلویزیون در آن قرار دارد با تفریحات دیگری مثل کتاب‌ها و مجلات کودکان، اسباب‌بازی، پازل و غیره برای تشویق کودک به انجام آنها پر کنید.

تلویزیون را بیرون از اتاق خواب قرار داده و در طی زمان صرف غذا، آن را خاموش کنید.

به کودک خود اجازه ندهید که در حین انجام تکالیفش، تلویزیون تماشا کند.

تماشای تلویزیون را به عنوان یک امتیاز که در قبال کارهای خوب کودک به او می‌دهید، تلقی کنید نه به عنوان یک حق. مثلا به کودک خود بگویید که تنها پس از تکمیل تکالیفش، اجازه تماشای تلویزیون دارد.

تلویزیون را یک روز قدغن کنید. با این کار، وقت بیشتری برای بودن با سایر افراد خانواده خواهید داشت.

الهه عیوض‌زاده