بازی اتم

کلینتون در دیدار دوشنبه گذشته خود با وای بینگوئو، رئیس هیات نمایندگی چینی‌ها و وزیر امور خارجه این کشور در مورد برمه و اشتیاق کره‌شمالی برای عرضه فناوری هسته‌ای به این کشور سخن گفت. با وجود پافشاری آمریکایی‌ها در مورد تلاش برمه برای دستیابی به فناوری هسته‌ای از طریق کره‌شمالی شواهدی اندک در تایید این ادعا در دست است. مقامات وزارت امور خارجه و آمریکا در تایید ادعاهای خود به سفر مشکوک یک کشتی باربری کره‌شمالی به مقصد برمه اشاره می‌کنند که پس از آن که توسط رزمناوهای آمریکایی تعقیب شد در میانه راه تغییر جهت داد و به کره‌شمالی بازگشت یا عکس‌های ماهواره‌ای را ملاک قرار می‌دهند که نشانگر حفر تونل‌های عمیق در منطقه‌ای واقع در نزدیکی پایتخت جدید برمه است. به این موارد باید ادعاهای برمه‌ای‌های جلای وطنی کرده مخالفت دولت را هم افزود.

مقامات مبارزه با اشاعه فناوری هسته‌ای در وزارت امور خارجه آمریکا می‌گویند حاکمیت نظامی برمه خواستار دستیابی به فناوری هسته‌ای با هدف تضمین امنیت خود است. این گروه معتقدند بهترین زمان برای جلوگیری از برنامه‌ هسته‌ای مخفیانه برمه همین حالا و در نقطه شروع آن است. آنان برای اثبات این دیدگاه به موارد پیشین تلاش سایر کشورها برای کسب فناوری هسته‌ای اشاره می‌کنند.

اولین گزارشاتی که پیرامون برنامه هسته‌ای رژیم‌صهیونیستی در دهه 1950 منتشر شد فراتر از عکس‌هایی تار و مبهم از ساخت و سازهای نامتعارف در صحرای نقب نبود اما این گزارش‌ها از سوی ایالات‌متحده و سایر کشورهای غربی نادیده گرفته شدند. این بی‌توجهی تا آنجا ادامه یافت که دستگاه‌های اطلاعاتی از دستیابی صهیونیست‌ها به سلاح هسته‌ای خبر دادند. داستانی‌ مشابه در مورد هند و پاکستان اتفاق افتاد.

در برمه امروز در واقع پاره‌ای از اجزای پازل کسب فناوری هسته‌ای وجود دارد. روس‌ها پس از سال‌ها رایزنی با مقامات برمه عاقبت در سال 2007 میلادی با ساخت یک واحد رآکتور آب سبک برای این کشور، احداث تاسیسات نگاهداری پسماند هسته‌ای و ارائه آموزش‌های لازم به 300 تا 350 تن از دانشمندان برمه که باید این رآکتور را عملیاتی می‌کردند، موافقت کردند.

هرچند این رآکتور در برنامه‌ هسته‌ای نظامی کاربرد ندارد لیکن پیش‌زمینه علمی حرکت به سمت فناوری هسته‌ای نظامی را به یکی از خودکامه‌ترین رژیم‌های دنیا می‌دهد. آژانس اتمی روسیه‌ (Rostatom) کمتر از یک ماه قبل اعلام کرد این توافق در عمل هیچ پیشرفتی نداشته است.

تا آنجا که بر مراودات برمه و کره‌شمالی مربوط می‌شود، شرایط کاملا متفاوت است. کره‌شمالی از دیرباز تامین‌کننده نیاز ارتش برمه به سلاح‌های سبک بوده و در مقابل از این کشور برنج دریافت کرده است.

اولین بار احتمال همکاری دو‌‌طرف در زمینه فناوری هسته‌ای 2 سال قبل و زمانی که ماهواره‌های جاسوسی از انتقال محموله‌های بزرگ به مکان در نظر گرفته شده برای احداث رآکتور آب سنگین روسی، عکسبرداری کردند در کانون توجه غربی‌ها قرار گرفت. این دغدغه‌ زمانی جدی‌تر شد که عکسبرداری‌های جدید در ژوئن سال جاری میلادی همکاری کارشناسان کره‌شمالی در حفر تونل‌های بزرگ در عمق زمین در حومه تاس‌چی‌تاو، پایتخت جدید برمه را تایید کرد.

شاید این عکس‌ها به تنهایی برای اثبات همکاری هسته‌ای کره‌شمالی با برمه کافی نباشد و بی‌شک برمه تا دستیابی به سلاح هسته‌ای راهی طولانی، پرهزینه و دشوار پیش رو دارد اما غربی‌ها معتقدند اگر در برابر جاه‌طلبی هسته‌ای احتمالی کشوری کوچک ایستادگی نکنند دستیابی این کشور به فناوری هسته‌ای محرکی غیرقابل انکار برای سایر کشورها خواهد بود.

معاهده منع تکثیر هسته‌ای هیچ مجازاتی برای آن دسته از امضاکنندگان که تخطی‌شان از بندهای این توافقنامه به امضا می‌رسد، تعیین نکرده و تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد فاقد ضمانت اجرایی است و به همین دلیل ناقضان این معاهده نگرانی چندانی از بابت افشای فعالیت‌های خود ندارند.

در چنین شرایطی و با توجه به خط موجود در قوانین بین‌المللی، کشورهای غربی تمام قوای خود را به کار گرفته‌اند تا با شناسایی برنامه هسته‌ای مخفیانه کشورهای غیرهسته‌ای در مراحل اولیه مانع از هسته‌ای شدن آنها شوند.

آمریکایی‌ها با توجه به فقدان همگرایی در جامعه بین‌المللی برای مقابله با تکثیر هسته‌ای سعی دارند با توجه به نفوذ پکن بر زمامداران کره‌شمالی، جلوگیری از همکاری هسته‌ای کره‌شمالی و برمه را از طریق چینی‌ها پیگیری کنند.

چین مهم‌ترین تامین‌کننده نیازهای غذایی و انرژی مصرفی حاکمیت کمونیستی کره‌شمالی است. پکن تا پیش از این رغبتی به اعمال فشار بر پیونگ‌یانگ نشان نمی‌داد چراکه زمامداران چین از بی‌ثبات شدن کره‌شمالی و سرازیر شدن موج پناهجویان به سمت این کشور می‌ترسند.

کلینتون در دیدار اخیرش با چینی‌ها سعی کرد آنان را متقاعد کند وقت یادآوری این نکته به جونگ ایل، رهبر مریض‌احوال کره‌شمالی فرا رسیده که حرکت در جهت مسلح ساختن برمه به فناوری هسته‌ای گامی غیرقابل قبول است. آمریکایی‌ها خواستار مشارکت اطلاعاتی با چینی‌ها در این زمینه هستند.

اگرچه هیچ کس به درستی نمی‌داند چینی‌ها در مذاکرات اخیر با آمریکایی‌ها که پشت درهای بسته انجام شد چه جوابی به درخواست همکاری آنان برای جلوگیری از کلید خوردن برنامه هسته‌ای برمه داده‌اند اما بی‌شک آمریکایی‌ها مساعدت پکن در این حیطه برای پاداش نخواهد گذاشت.

منبع: آسیا تایمز
مترجم : فرزین تکلو