انقلاب اسلامی؛ آغاز افول هژمونی جهانی آمریکا

انقلاب اسلامی چگونه هژمونی آمریکا را به چالش کشید؟ تحلیل مسعود رضایی از ۴۷ سال تقابل ایران و آمریکا، تغییر معادلات قدرت و آینده نفوذ واشنگتن در منطقه.
انقلاب اسلامی ایران چه تأثیری بر قدرت جهانی آمریکا گذاشت؟ مسعود رضایی در یادداشتی تحلیلی، پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ را نقطه آغاز تضعیف هژمونی آمریکا معرفی می‌کند و با بررسی تحولات ۴۷ سال گذشته، از تغییر معادلات قدرت، شکست سیاست‌های مداخله‌جویانه واشنگتن و پیامد‌های منطقه‌ای مقاومت ایران می‌نویسد.
کد خبر: ۱۵۷۳۷۷۱
نویسنده مسعود رضایی

جام جم آنلاین: آمریکا پس از جنگ جهانی دوم، به‌واسطه موقعیت جغرافیایی خود و همچنین انتقال سرمایه‌های مادی و علمی به این کشور در دوران جنگ جهانی دوم، از شرایط ویژه‌ای برخوردار شد. افزون بر این، سرزمینی پهناور را در اختیار داشت که از سرخپوستان تصرف کرده بود و منابع بسیار فراوان و غنی‌ای در آن وجود داشت. مجموعه این عوامل، در کنار ویرانی گسترده کشور‌های اروپایی، روسیه و دیگر مناطق جهان در جریان جنگ جهانی دوم، موقعیتی را برای آمریکا به‌وجود آورد که توانست به‌سرعت بر قدرت نظامی، اقتصادی و علمی خود بیفزاید و به یک قدرت بزرگ جهانی تبدیل شود. 
آمریکایی‌ها به‌ویژه در حوزه نظامی، با توجه به تجربیاتی که در جنگ جهانی دوم به‌دست آورده بودند و استفاده‌ای که از بمب اتم برای سرکوب ملت ژاپن و کشتار صد‌ها هزار نفر از مردم این کشور در اواخر جنگ کرده بودند، تلاش‌های گسترده‌ای انجام دادند. آنها سرمایه‌های مادی و علمی فراوانی را به کار گرفتند و از سرعت رشد، ترقی و توسعه بسیار بالایی در حوزه نظامی برخوردار شدند. 
در ادامه این روند، با قرار دادن دلار به‌عنوان پول رسمی مبادلات نفتی در دنیا، ارزش و قدرت دلار را نیز به‌شدت در سطح جهان افزایش دادند. این عوامل، به‌علاوه مسائل دیگری از‌جمله وابستگی برخی کشور‌ها به آمریکا و نیاز مبرم دفاعی و اقتصادی اروپا به این کشور، موجب تبدیل آمریکا به یک هژمون جهانی و افزایش روزافزون قدرتش شد.
این وضعیت، آمریکا را تشویق می‌کرد تا در مناطق مختلف دنیا هم مداخله نظامی و هم مداخله اقتصادی داشته باشد. از‌جمله این‌که آمریکا وارد ویتنام شد، در جنگ کره حضور پیدا کرد، در مناطق مختلف دنیا پایگاه‌های نظامی خود را مستقر کرد و حتی در اروپا سلاح‌های اتمی خود را مستقر ساخت. همه این اقدامات موجب شد آمریکایی‌ها مسیر صعودی قدرت خود را در جهان طی کنند. 
نقطه‌ای که درواقع ضربه‌ای به آمریکا وارد آورد و در قدرت رو به رشد این کشور ترک ایجاد کرد، پیروزی انقلاب اسلامی در ایران بود. 
آمریکایی‌ها در حالی که بر ایران تسلط صددرصدی داشتند، یعنی در دوران رژیم وابسته پهلوی، از تسلط کامل بر کشور برخوردار بودند و حتی تا آخرین روز حیات این رژیم، یعنی ۲۲ بهمن ۱۳۵۷، با تمام قدرت از آن حمایت کردند تا بتوانند اصل رژیم پهلوی را، ولو با رفتن محمدرضا پهلوی، حفظ کنند، اما قدرت انقلاب اسلامی به حدی بود که بر تمامی تلاش‌ها و تدابیر آمریکا فائق آمد، رژیم وابسته به آمریکا را از ایران بیرون راند و نظامی مستقل در ایران شکل گرفت. 
این اتفاق ضربه‌ای جدی به آمریکا بود و درواقع باید بگوییم نقطه افول قدرت این کشور از همین‌جا آغاز شد. آمریکایی که به هر حال خود را احساس ابرقدرت می‌دانست، هزاران کلاهک هسته‌ای در اختیار داشت، بیش از ۲۵ درصد تولید ناخالص داخلی دنیا را تولید می‌کرد و دلارش به‌عنوان پول رسمی بین‌المللی در همه جای دنیا شناخته‌شده بود، در برابر انقلاب اسلامی ناچار به پذیرش شکست شد. 
مهم‌تر این‌که تلاش‌های بعدی آمریکا برای نفوذ در ایران و استقرار مجدد سلطه خود بر کشور ما، با شیوه‌ها و ترفند‌های گوناگون نیز شکست خورد. به‌ویژه این‌که لانه جاسوسی آمریکا در ایران تسخیر و درواقع آن مرکز هدایت و توسعه اقدامات آمریکایی در داخل کشور ما بسته شد. آمریکایی‌ها نتوانستند تجربه کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ را مجددا در ایران تکرار کنند. 

از آن به‌بعد، انقلاب اسلامی بود که ایده‌ها و اهداف خود را در منطقه گسترش داد و آمریکا نیز با تمام قدرت به مقابله با این حریف قدرتمند خود برخاست. این تقابل ۴۷ سال است که ادامه دارد. آمریکا با وجود همه تلاش‌هایی که برای از پا درآوردن انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی و خارج کردن این حریف قدرتمند از صحنه انجام داده، با شکست مواجه شده است. حتی حملات مستقیم نظامی را نیز با تمام توانی که در اختیار داشته، علیه ایران انجام داده است. 
امروز شاهد هستیم که به تعبیر بسیاری از سیاستمداران و صاحب‌نظران جهان که پس از انتخابات اخیر کنگره آمریکا و مشاهده نتایج آن اظهارنظر کردند، به‌جای این‌که در ایران شاهد تغییر رژیم باشیم، درواقع در آمریکا شاهد تغییر رژیم بودیم. اتفاقاتی در این انتخابات رخ داد که طی حدود ۷۰ سال گذشته بی‌سابقه بوده و حتی در حدود ۵۰ سال گذشته نیز نمونه‌ای نداشته است. در آمریکا یک زلزله بزرگ سیاسی به‌وجود آمد که البته تبعات آن در هفته‌ها و ماه‌های آینده به‌شدت خود را نشان خواهد داد. 
این موضوع نشان می‌دهد که آمریکا دیگر از توانایی‌های سابق خود برخوردار نیست. کشوری مانند ایران در برابر حملات نظامی آمریکا مقاومت کرده و اسطوره شکست‌ناپذیری این کشور را باطل ساخته است. ایران با هدف قرار دادن پایگاه‌های آمریکا در منطقه، این کشور را مجبور کرده که بساط نظامی خود را تا حد زیادی از منطقه غرب آسیا جمع کند. ناو‌هایی که روزگاری نماد قدرت و تسلط کامل آمریکا بر دریا‌ها بودند، امروز صد‌ها کیلومتر از سواحل ایران فاصله گرفته‌اند؛ زیرا از اصابت موشک‌های ایرانی به آنها هراس دارند. امروز تبعات جنگ با ایران به‌شدت در اقتصاد و زندگی روزمره مردم آمریکا خود را نشان می‌دهد و فشار اقتصادی سنگینی بر جامعه این کشور وارد می‌کند. 
همچنین امروز بسیاری از بورس‌های جهان، چه آنهایی که متعلق به آمریکا هستند و چه بورس‌هایی که به اقتصاد آمریکا وابستگی دارند، تحت تأثیر شکست‌های این کشور دچار تزلزل شده‌اند و صد‌ها میلیارد دلار از ارزش خود را از دست داده‌اند. 
همه اینها نشانه‌های بسیار گویایی است از این‌که آمریکا دیگر آن قدرت مسلط و فائقه در جهان نیست. این روند درواقع از زمان پیروزی انقلاب اسلامی آغاز شد و تقابل آمریکا با ایران بود که ضعف‌های این کشور را در طول این ۴۷ سال به‌شدت نمایان ساخت. 
امروز مردم دنیا با چشم خود دیده‌اند که رجزخوانی‌ها و تهدید‌های آمریکا علیه ایران در تمام این سال‌ها، به‌ویژه پس از حملات سنگین نظامی به ایران، راه به جایی نبرده و کشورمان توانسته مقاومت کند. 
آنچه این ضعف و سقوط آمریکا را برگشت‌ناپذیر می‌کند، پیامی است که مقاومت ملت ایران به دیگر ملت‌های جهان، به‌ویژه ملت‌های منطقه، منتقل کرده است. امروز همه مردم مسلمان منطقه شاهد هستند که آمریکا قرار بود حافظ امنیت و محافظ کشور‌های منطقه باشد و به همین دلیل پایگاه‌های نظامی گسترده‌ای را در منطقه مستقر کرده بود، اما نه‌تنها نتوانسته از این کشور‌ها محافظت کند، بلکه از خودش هم نمی‌تواند محافظت کند. 
به عبارت دیگر، مردم به چشم خود می‌بینند که آمریکا نمی‌تواند از پایگاه‌های نظامی خودش که طی دو سه دهه گذشته با سرمایه‌گذاری‌های بسیار کلان در این منطقه مستقر کرده، محافظت کند. پرسش این است که کشوری که نمی‌تواند از پایگاه‌های نظامی خود دفاع کند، چگونه می‌تواند حافظ کشور‌های دیگر باشد؟
اگر این تفکر در منطقه گسترش پیدا کند و به یک باور عمومی تبدیل شود، اساسا زمینه‌ای برای آمریکا باقی نخواهد ماند تا بتواند بار دیگر حضور خود را در منطقه گسترش دهد و قدرت نظامی‌اش را در این منطقه افزایش دهد؛ به‌خصوص این‌که ایران به‌صراحت اعلام کرده است که اجازه استقرار مجدد پایگاه‌های آمریکایی در منطقه را نمی‌دهد و اجازه حضور ناو‌های نظامی آمریکا در منطقه را نیز نخواهد داد. 
مجموع این تحولات، بیانگر یک تحول تاریخی در دوران ماست؛ همان چیزی که امام شهیدمان و رهبر شهیدمان از آن به‌عنوان یک پیچ تاریخی بسیار مهم یاد می‌کردند. ما امروز در حال عبور از این پیچ تاریخی هستیم. پایان سلطه آمریکا به‌وضوح برای همه دنیا مشهود بوده و این کشور دوران افول خود را آغاز کرده است.
با توجه به این‌که مقاومت ملت ایران نشان داده است که می‌توان در برابر آمریکا ایستادگی کرد، محور مقاومت نیز ان‌شاءالله در مسیر آینده گسترش پیدا خواهد کرد. نه‌تنها ملت‌های مسلمان منطقه، بلکه دیگر ملت‌ها نیز به چشم خود خواهند دید که اسطوره و افسانه شکست‌ناپذیری آمریکا فرو ریخته و این کشور وارد مسیر زوال شده است. 
ان‌شاءالله مردم کشورمان همچنان با اتحاد و مقاومت خود، روند نزولی آمریکا را سرعت ببخشند و ملت‌های دیگر نیز با توجه به تجربه پرافتخار مردم ایران، در همین مسیر گام بردارند و شر آمریکای سلطه‌طلب و جنایتکار را از سر دنیای حاضر کم کنند.

newsQrCode
ارسال نظرات

نیازمندی ها