کشور فراموش شده

سخنگوی MILF جمعه گذشته در واکنش به تصمیم دولت فیلیپین برای توقف یکجانبه حملات ارتش علیه این گروه اعلام کرد این گروه هم متقابلا عملیات علیه نیروهای دولتی را متوقف می‌کند لیکن تصریح کرد از سرگیری مذاکرات صلح بین دولت و MILF متضمن پیدا کردن میانجی قابل اعتمادی در جامعه بین‌الملل است. اگرچه برقراری آتش‌بس در جزیره میندانائو در جنوب فیلیپین می‌‌توانست به بازگشت 300 هزار نفری که به واسطه تشدید درگیری‌ها طی یکسال گذشته این منطقه را ترک گفته‌اند، کمک کند اما بی‌اعتمادی عمومی نسبت به پایدار بودن آتش‌بس این فرصت را از آوارگان ‌گرفته است.

اختلافات دو طرف و ناتوانی در یافتن راه‌ حلی برای آنها توقف مذاکرات و از سرگیری درگیری‌های مسلحانه در تابستان سال گذشته را به همراه داشت. مهاجر اقبال، مذاکره‌کننده ارتش MILF با استقبال از تصمیم دولت برای برقراری آتش‌بس تصریح کرد مهم‌ترین دلیلی که مانع از احیای مذاکرات است عدم پایبندی دولت به توافقاتی است که در مذاکرات بدست می‌آید.

موافقت گلوریا آرویو، رئیس‌جمهور فیلیپین با پیشنهاد رئیس ستاد مشترک ارتش این کشور برای توقف عملیات نظامی در میندانائو در واقع تاکتیکی نظامی برای تجدید قوای ارتش در این منطقه است. فرماندهان ارشد ارتش در میندانائو چند روز پیش از اعلام آتش‌‌بس از سوی دولت با ارسال گزارشی محرمانه برای ستاد فرماندهی ارتش از خالی شدن زاغه‌های مهمات و خستگی سربازان مستقر در میندانائو ابراز نگرانی کرده بودند.

با این حال اعلام آتش‌بس از سوی مانیل تیری با 2 نشان است: با وقفه‌ای که در عملیات ارتش ایجاد می‌شود هم فرصت تجدید قوای نظامی فراهم می‌آید و هم دولت یک بار دیگر شانس خود را برای مذاکره با شورشی‌ها می‌آزماید.

رهبران MILF دقیقا به همین دلیل خواستار حضور میانجی معتبری در مذاکرات صلح با دولت شده‌اند. به اعتقاد آنان دولت پس از پایان روند تجدید قوای نیروهای دولتی براحتی تمامی دستاوردهای مذاکرات را نادیده گرفته و برای پیگیری اهداف خود به قوه قهریه متوسل می‌شود. در چنین شرایطی MILF ترجیح می‌دهد فرصت تجدید قوا را از ارتش فیلیپین بگیرد و در صورت مخالفت دولت با پیش‌شرط احیای مذاکرات به حملات خود علیه نیروهای دولتی ادامه دهد.

MILF برای دهه‌ها در تلاش بوده است تا دولتی اسلامی در مناطق مسلمان‌نشین جنوب فیلیپین ایجاد کند و از حدود 4 دهه قبل برای تحقق این هدف به منازعه مسلحانه روی آورد. نمایندگان دولت و هیات اعزامی MILF تابستان سال گذشته پس از چند دور مذاکره به توافقنامه‌ای اولیه برای توقف خشونت‌ها در ازای اعطای نوعی خودمختاری به مناطق مسلمان‌نشین دست یافتند اما دادگاه عالی فیلیپین با مداخله در روند تایید نهایی این توافق نامه آن را مغایر قانون اساسی دانست و مانع از اجرای آن شد.

MILF در اعتراض به این مداخله دیرهنگام به اقدامات خصمانه علیه مسیحیان روی آورد. دهها کلیسا به آتش کشیده شد و زمین‌های زراعی متعلق به خانوارهای مسیحی نابود شد. بالا گرفتن درگیری‌ها بین نیروها و ارتش وMILF به شکل‌گیری بازی موش و گربه‌ای بین دو طرف در میندانائو ختم شد که MILF به واسطه آشنایی با منطقه برنده اصلی آن بود. میندانائو که بزرگ ترین جزیره فیلیپین و البته از فقیرترین استان‌های این کشور است بار دیگر به صحنه جدال مسلحانه خونین ارتش و شبه‌نظامیان MILF تبدیل شد تا هزاران نفر از ساکنان منطقه تن به آوارگی بدهند.

گروه بحران بین‌الملل (ICG) اوایل هفته گذشته با انتشار گزارشی نسبت به ثمربخش بودن مذاکرات صلح دولت فیلیپین و MILF حتی اگر دو طرف عاقبت به شروع مذاکرات تن دهند، ابراز تردید کرد. این گروه پیش‌بینی کرده امکان برقراری صلح در جنوب فیلیپین لااقل تا آخر دوره زمامداری آرویو که در سال2010 میلادی به پایان می‌رسد، ممکن نیست چرا که دوطرف دیدگاه‌های متفاوتی نسبت به مساله تعامل و همکاری سیاسی دارند و ترجیح می‌دهند به جای حل اختلافاتشان پای میز مذاکره در میدان جنگ با هم زورآزمایی کنند. مادامی که دولت فیلیپین حقوق مسلمانان ساکن جنوب این کشور را به رسمیت نشناسد احتمال برقراری صلحی واقعی وجود ندارد. رهبران MILF خواستار خودمختاری مناطق جنوبی هستند و تنها در این صورت امکان مشارکت آنها در پروسه سیاسی فیلیپین وجود خواهد داشت.

فیلیپین کشوری فراموش شده است و گویی دنیا این کشور و میندانائو را فراموش کرده است اما به هر حال دولتمردان مانیل نمی‌توانند غرش توپ‌ها در میندانائو و صدای انفجار بمب‌ها در مناطق مسیحی‌نشین که فریاد اعتراض مردم را به آسمان رسانده است برای همیشه نادیده بگیرند.