حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
عربستان سعودی نتیجهای از طرحهای صلح نگرفته است
تغییر مواضع اعراب
روابط ایالاتمتحده آمریکا و عربستانسعودی همیشه به یک جعبه سیاه رمزگشایی نشده شباهت داشته است. دیدار ماه گذشته باراک اوباما، رئیسجمهور آمریکا با عبداللهبن عبدالعزیز، پادشاه عربستانسعودی نیز از این قاعده مستنثی نبود.
اوباما در چارچوب سفری به آلمان، فرانسه و مصر خاک آمریکا را ترک گفت اما در آخرین دقایق قبل از شروع این سفر، دیداری کوتاه از عربستانسعودی و ملاقات با ملک عبدالله در اقامتگاه ییلاقیاش در حومه ریاض، پایتخت عربستانسعودی هم به فهرست جاهایی که اوباما قرار بود سری به آنها بزند، افزوده شد.
دیدار اوباما از عربستانسعودی در روز 3 ژوئن (13 خرداد) کمتر از 24 ساعت طول کشید و بهرغم اهمیتش خیلی زود در هیاهوی نطق روز بعد او در دانشگاه الازهر قاهره، پایتخت مصر از یادها رفت.
با گذشت نزدیک به 2 ماه از این دیدار دو منبع مختلف که اوباما را در سفر به ریاض همراهی کرده بودند از فضای سنگین حاکم بر ملاقات رودرروی اوباما با ملک عبدالله سخن میگویند. اوباما که احساس میکرد برای ملاقات با پادشاه عربستان آماده نیست دنیس راس، مدیر ارشد شورای امنیت ملی آمریکا در امور خاورمیانه را به عنوان دستیار ویژه به ریاض برده بود.
آنچنان که راس میگوید اوباما امیدوار بود بتواند ملک عبدالله را ترغیب کند لااقل در ظاهر هم که شده موضعی دوستانه در قبال اسرائیل اتخاذ کند.
اوباما برای ملک عبدالله توضیح داد که واشنگتن با هدف تسریع روند اجرای طرح صلح خاورمیانه و ایجاد کشور مستقل فلسطین در حال اعمال فشار بر تلآویو است تا دستاز ساخت شهرکهای صهیونیستنشین بردارد.
یکی از کسانی که رئیسجمهور آمریکا را در این سفر همراهی کرده بود، میگوید با گذشت هر دقیقه اختلافات اوباما با ملک عبدالله بیشتر میشد: «هرچه اوباما بیشتر سعی میکرد ملک عبدالله را به سمت و سویی که مدنظرش بود، ببرد کمتر و کمتر موفق میشد. گویی ملک عبدالله اصلا آمادگی قبول دیدگاههای اوباما را نداشت.»
به اعتقاد دستیاران اوباما یکی از دلایل ناکامی او، فقدان برنامهریزی دقیق برای این سفر بود. او در مسیر عزیمت از ریاض به مصر از دستیارانش به دلیل ترتیب دادن سفر به عربستانسعودی انتقاد کرده بود و از این که دیدارش از ریاض در عمل هیچ دستاوردی نداشت، ناخرسند بود.
آنچنان که مقامات وزارت امورخارجه آمریکا نقل میکنند شاه 85 ساله عربستانسعودی به درخواست اوباما در مورد اسرائیل واکنش تندی نشان داده بود. به همین دلیل دیپلماتهای سفارت عربستانسعودی در واشنگتن، پایتخت آمریکا بعدا از کاخ سفید به دلیل رفتار ملک عبدالله عذرخواهی کرده و تلویحا گفته بودند رفتار او ناشی از کهولت است.
دیدار خصوصی اوباما و ملک عبدالله پشت درهای بسته و بدون حضور نمایندگان رسانهها انجام شد. اوباما و ملک عبدالله هر یک دو تن از مشاوران خود را همراه داشتند.
هماهنگیهای سفر به ریاض توسط سه تن از دستیاران کاخ سفید انجام شد. مارک لیپرت، جانشین مشاور امنیت ملی کاخ سفید و اد گارنو، دستیار مشاور امنیت ملی کاخ سفید در امور ارتباطات استراتژیک به علاوه دنیس مکدانو، رئیس اداره مبارزه با تروریسم کاخ سفید و رئیس پیشین دفتر منطقهای سیا در ریاض مسوول انجام هماهنگیهای این سفر بودند.
گئورگی گائوس، استاد علوم سیاسی دانشگاه ورمونت و از کارشناسان امور خلیج فارس میگوید: نفس تلاش برای ترغیب اعراب به برداشتن گامهایی در مسیر بهبود روابطشان با اسرائیل در غیاب اقداماتی چون توقف شهرکسازی در کرانه باختری و حذف پستهای ایست و بازرسی ارتش اسرائیل در این منطقه اشتباه و عبث است. او با اشاره به سرسختی اسرائیلیها و مخالفتشان در دست کشیدن از سیاستهای مناقشهانگیزی چون شهرکسازی میافزاید: اوباما همگام با اعمال فشار بر تلآویو برای توقف شهرکسازی میخواهد با ترغیب اعراب به روی خوش نشان دادن به صهیونیستها در تلآویو انگیزه ایجاد کند.
موضع ریاض
هرچند موضع ریاض موجب شد اوباما با نارضایتی ریاض را ترک کند اما واقعیت این است که ملک عبدالله و دیگر رهبران عرب احساس میکنند دلیلی برای پیشقدم شدن در جهت عادیسازی روابط با تلآویو وجود ندارد.
گائوس یادآوری میکند ملک عبدالله در سال 2002 میلادی طرح صلح عربی را مطرح کرد اما هیچکس به آن توجهی نشان نداد. در حاشیه نشست پاییزی مینهآپولیس به میزبانی جورج بوش، رئیسجمهور پیشین آمریکا اگرچه این طرح به عنوان نقشه راه جدید حرکت در مسیر صلح در خاورمیانه معرفی شد اما زمامداران عربستانسعودی در عمل شاهد هیچ پیشرفتی در مسیر صلح نبودهاند.
در چنین شرایطی چرا آنها گام دیگری بردارند؟ چای فریمن، سفیر پیشین آمریکا در ریاض میگوید انتظار دیگری از سفر اوباما به عربستانسعودی نداشته است. او چندی پیش در مصاحبه با نشریه فارینپالیسی گفته بود آمریکاییها همیشه وقتی پای ایران و اسرائیل در میان است حرفها و مواضع عربستانسعودی را بد تفسیر میکنند.
به گمان فریمن این باور که حاکمیت عربستانسعودی چشمان خود را به روی حمله احتمالی اسرائیل به ایران میبندد خیلی منطبق با واقعیت نیست همانطور که این دیدگاه استراتژیستهای آمریکایی که میگویند «توقف شهرکسازی توسط اسرائیلیها موجب خواهد شد ریاض نرم شود و با امتیاز دادن به صهیونیستها در قبال این اقدام مخالفت نکند» شاید خیلی درست نباشد.
بیاعتمادی اعراب
اعراب پیش از این بارها و بارها به دولت آمریکا برای کمک به روند صلح در خاورمیانه کمک کردهاند و هر بار شاهد سوءاستفاده صهیونیستها از این مدارا و همراهی بودهاند.
عربستانسعودی بهرغم عهدشکنیهای اسرائیل در عمل به تعهداتش در قبال معاهدات مادرید و اسلو باز هم با تدوین طرح صلح عرب در سال 2002 که از حمایت اتحادیهعرب برخوردار بود، سعی کرد در روند صلح مشارکت کنند. با این حال دستاورد این همکاری جز بیتوجهی تلآویو به مطالبات جامعه بینالمللی نبود.
این تحولات موجب شده است عربستانسعودی و بسیاری دیگر از کشورهای عرب تغییر موضع بدهند. مقامات عربستانسعودی میگویند از هر طرحی که در مذاکره مستقیم صهیونیستها و فلسطینیها به دست آید، حمایت میکنند و تنها در این صورت عادیسازی کشورهای عرب با اسرائیل را میپذیرند.
این رویکرد در شکلدهی به سیاست واشنگتن در قبال اسرائیل بیتاثیر نبوده است. کنگره ایالاتمتحده برای اولین بار طی 5 دهه گذشته دو هفته قبل میزان کمکهای اعطایی آمریکا به اسرائیل را کاهش داد و هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه آمریکا به تلآویو هشدار داد کوتاهی در توقف روند شهرکسازی تبعاتی جدی برای اسرائیل خواهد داشت.
دیدار پترائوس از ریاض
سرلشکر دیوید پترائوس، فرمانده نیروهای مرکزی ارتش آمریکا در خاورمیانه هفته گذشته در سفری به ریاض، پایتخت عربستانسعودی با امیر خالد بنسلطان، معاون وزیر دفاع این کشوردیدار وگفتگو کرد.
به گزارش روزنامه القدسالعربی، پترائوس در ملاقاتش با بنسلطان درباره راههای تقویت همکاری نظامی میان دوکشور و تحقق منافع مشترک طرفین مذاکره کرد.
دراین دیدار که ریچارد اریدمن، سفیر آمریکا در عربستانسعودی و تعدادی از فرماندهان ارشد ارتش عربستانسعودی از جمله حسین القبیل، نایب رئیس ستاد مشترک و حسین حبتر، فرمانده عملیات نیزحضور داشتند در مورد وضعیت امنیت در خاورمیانه و تعامل عربستانسعودی با رژیمصهیونیستی دیدار و گفتکو شد.
مترجم: فرزین تکلو
منبع: فارین افرز
گفت و گو
