روز خونین گوهرشاد
نام برخی مکانها با یک رویداد یا خاطره جمعی گره خورده و خود به خود آن مکان یا بنا به نوعی تبدیل میشود به نماد اتفاقی که در گذشتهای دور رخ داده است. مثل مسجد گوهرشاد که شنیدن نامش آدم را بدون اختیار یاد واژه قیام خونین میاندازد.
قیامی که در این مسجد رخ داد، به دستور رضاشاه به خونینترین وجه ممکن سرکوب شد تا مسجدگوهرشاد به یکی از نمادهای تاریخ معاصر ایران تبدیل شود.
مسجد گوهرشاد یکی از بناهایی است که از دوره تیموریان در شهر مشهد به یادگار مانده و معماری زیبای آن یادآور هنر معماران ایرانی در قرن نهم هجری قمری است.
زمانی که گوهرشاد، همسر شاهرخ تیموری در سال 821 هجری قمری دستور ساخت این مسجد را داد، هیچ وقت فکر نمیکرد، این مسجد چند قرن بعد شاهد یکی از خونینترین حوادث تاریخ معاصر ایران باشد، اما این اتفاق افتاد. قبل از آن که مردم مشهد در مسجد گوهرشاد تحصن کنند اتفاقات زیادی رخ داد که خود به خود به عاملی برای تحصن مردم این شهر زیارتی در مسجد تاریخی دوره تیموریان تبدیل شد.
میرپنج قزاق با کمک انگلیسیها صاحب تاج و تختی بادآورده شده و نقاب از چهره برداشت، او که پیش از به قدرت رسیدن میکوشید تا چهرهای دیندار از خودش بین مردم ترسیم کند، پس از به قدرت رسیدن به جنگ دین و مظاهر و دینداری جامعه ایرانیان رفت.
مهمترین کار رضاشاه در این زمینه، یکسان کردن پوشش مرد ها و اجباری کردن کلاهی جدید برای آنها بود. در مقابل، او بانوان را هم وادار کرد تا کشف حجاب کنند. سیاستهای رضاخان در ایران استبدادزده آن زمان، با زور اجرا میشد، اما خیلیها نسبت به اجرای این سیاستها در شهرهای مذهبی و زیارتی مثل مشهد به او هشدار میدادند.
رضا عظیمی
گفت و گو
