از سرطان نترسید

سرطان نوعی بیماری است که در آن رشد و تقسیم سلول‌ها از حالت طبیعی خارج می‌شود. این سلول‌های سرطانی بافت‌های طبیعی را تسخیر می‌کنند و با اجتماع خود توده‌ای را به وجود می‌آورند که تومور نامیده می‌شود. در صورتی که تومور گسترش یابد یا این که توانایی پخش شدن را داشته باشد بدخیم نامیده می‌شود. برخی از اشکال سرطان دچار متاستاز می‌شوند یعنی خصوصیت تهاجمی پیدا کرده و از طریق خون یا لنف به سایر بافت‌های بدن سرایت می‌کنند. در کنار این توضیحات باید بدانیم که تصورات اشتباه ما از سرطان باعث می‌شود تا بیش از اندازه از سرطان وحشت داشته باشیم و آن را پایان همه چیز بدانیم در حالی که ممکن است ندانیم بعضی از انواع سرطان براحتی قابل درمان است.

علایمی که همیشه نشانه سرطان نیستند

سلول‌های بدخیم (سرطانی) خصوصیاتی دارند که آنها را از سلول‌های طبیعی متمایز می‌کنند: آنها بدون وقفه رشد می‌کنند، اشکال غیرمعمول دارند، تعداد غیرطبیعی هسته‌ دارند و می‌توانند به جاهایی گسترش یابند که به آن تعلق ندارند (متاستاز.)

پاتولوژیست‌ها (متخصصانی که سلول را زیر میکروسکوپ مورد مطالعه قرار می‌دهند) به‌طور گسترده‌ای آموزش دیده‌اند تا بتوانند تفاوت بین سلول طبیعی و سرطانی را بازگو کنند. اما حتی برای پاتولوژیست‌های باتجربه تشخیص مطمئن سرطان دشوار است. تشخیص سرطان همیشه به آسانی بله و خیر نیست. سلول‌های غیرسرطانی می‌توانند بعضی اوقات همانند سلول‌های سرطانی به نظر برسند. به عنوان مثال یک عفونت در نزدیکی گره لنفاوی می‌تواند باعث تغییر شکل سلول‌های این گره شود. این تغییرات واکنشی می‌توانند با تغییراتی که نشان‌دهنده سرطان است اشتباه شوند.

آزمون پاپ مثال خوبی از این مساله است که چگونه سلول‌های طبیعی می‌توانند با سلول‌های سرطانی اشتباه شوند. برای تست پاپ نمونه‌ای از سلول‌های گردن رحم گرفته می‌شوند و سپس زیر میکروسکوپ توسط پاتولوژیست مورد بررسی قرار می‌گیرند. انجام این آزمون از این جهت مفید است که پزشکان می‌توانند تغییرات پیش سرطانی را در سلول‌ها در مرحله‌ای که هنوز قابل درمان است کشف کنند. طیف نتایج غیرطبیعی آزمون نشان می‌دهد که گشتن به دنبال سرطان پر از تردید می‌باشد. در زیر تعدادی از نتایجی که گزارش می‌شود را می‌خوانیم:

غیرطبیعی ولی بدون اهمیت: نتیجه تست پاپ می‌تواند به صورت «سلول‌ سنگفرشی غیرمعمول با اهمیت نامعین» گزارش شود. این نتیجه می‌تواند پس از یک عفونت واژن یا عفونت با ویروس پاپیلومای انسانی ظاهر شود و فقط لازم است که عفونت درمان شده و تست پاپ مجددا تکرار شود.

غیرطبیعی و دارای استعداد پیش سرطانی شدن: «ضایعه داخل اپتیلیالی پیشرفته سلول سنگفرشی» به معنای این است که سلول‌ها با حالت طبیعی تفاوت زیادی دارند و خطر بالایی برای پیشرفت آنها به سمت سرطان مهاجم وجود دارد. این یافته موجب می‌شود که پزشک کولپوسکوپی (آزمون دقیق‌تری برای بررسی سرطان گردن رحم) یا جراحی برای برداشتن بافت غیرطبیعی را به شما پیشنهاد کند.

سرطان: در صورتی که در آزمون پاپ مشخصا سلول‌های سرطانی کشف شوند باید توسط جراحی برداشته شوند.

خانم‌هایی که به طور منظم تست پاپ را انجام می‌دهند ممکن است بعضی وقت‌ها با گزارشی مبنی بر تغییرات پیش سرطانی برخورد کنند و حتی وقتی خبری از سرطان نیست. تردید و تفاوت نظر اندک بین پاتولوژیست‌های مختلف می‌تواند موجب سردرگمی، وحشت و در صورت خطا در تشخیص سرطان، تراژدی شود.

پس چه وقت سرطان، سرطان نیست؟ واضح‌‌ترین مثال وقتی است که بیوپسی (نمونه بافتی) مورد مطالعه قرار می‌گیرد و تشخیص اولیه سرطان واژگون می‌شود. البته این اتفاقی است که بندرت رخ می‌دهد.

سرطان تنها یک بیماری نیست

وقتی مردم در مورد درمانی برای سرطان صحبت می‌کنند، اغلب این طور استنباط می‌کنند که سرطان به خودی خود یک بیماری تنها است. در حقیقت، باید به سرطان به چشم چندین بیماری مختلف نگاه کنیم که علل مختلف، پیشگیری‌های متفاوت و درمان‌های گوناگونی دارد.

بعید است که یک درمان تنها بتواند همه انواع سرطان را معالجه کند. همچنین باید دانست که بعضی سرطان‌ها قابل درمانند. بیشتر انواع سرطان پوست فقط با برداشتن بخش سرطانی درمان می‌شوند، اما بعضی از انواع دیگر مانند سرطان پانکراس تقریبا هیچ وقت درمان نمی‌شوند.

آیا همیشه با بیوپسی می‌توان سرطان را تشخیص داد؟

بیوپسی (نمونه‌برداری از بافت) تقریبا در بیشتر مواقع بهترین روش برای تشخیص سرطان است اما 100 درصد موفق نیست. ممکن است در آینده بتوانیم روش‌های دیگری برای پیش‌بینی یا درمان سرطان ابداع کنیم مانند استفاده از پروتئین‌های سطح سلول، جهش‌های ژنتیکی و مشاهده تومور با روش‌های تصویربرداری خاص. در حال حاضر هیچ‌کدام از این رو‌ش‌ها بهتر و دقیق‌تر از بیوپسی نیستند. پزشکان تعداد زیادی روش تصویربرداری (مانند اشعه X ،MRI ،CT اسکن) در دسترس دارند تا با آنها بیمار مشکوک به سرطان را ارزیابی کنند. متاسفانه تست‌های گسترده در مقابل بیوپسی از ارزش‌ زیادی برخوردار نیستند. هر چندیک آزمون تصویربرداری مانند CT اسکن به پزشک کمک می‌کند تا سوزن بیوپسی را با دقت بیشتری وارد بافت کند.

افزایش تعداد انواع سرطان همیشه نگرانکننده نیست

افزایش تعداد سرطان‌های جدید به علت پیشرفت در تشخیص سرطان‌هاست. به همین جهت می‌تواند چیز خوبی باشد! برای مثال شیوع سرطان پستان براساس این که چند نفر هر ساله برای ماموگرافی مراجعه می‌کنند فرق خواهد کرد. افزایش اخیر در ملانوم (کشنده‌ترین نوع سرطان پوست) بیشتر به علت افزایش بیوپسی‌های پوست می‌باشد تا افزایش خود بیماری. به عبارت دیگر به علت نوع اندازه‌گیری میزان سرطان، افزایش در تشخیص تعداد سرطان‌ها همیشه به معنی بیشتر شدن سرطان نیست.

صحیح است که نسبت به گذشته تعداد افرادی که دچار سرطان می‌شوند بیشتر است، اما حداقل 2 تا از علت‌های آن جنبه مثبت دارند: یکی این است‌که عمر مردم طولانی‌تر شده است و سن بالا یک عامل خطر برای سرطان است و افراد مبتلا به سرطان برای مدت بیشتری زنده می‌مانند. این بخاطر مراقبت بهتر از افراد سرطانی می‌باشد. در نهایت، جمعیت مردم کره زمین نسبت به گذشته بیشتر شده است و افزایش جمعیت به معنی بیشتر شدن تعداد افراد مبتلا به سرطان است.در واقع سرطان منبع‌ ترس، نگرانی و تصورات اشتباه است. با وجود این که سرطان بیماری مهمی است این دو حقیقت باعث افزایش اطمینان شما خواهند شد؛ یکی این که علم پزشکی مدرن، پیشرفت قابل توجهی در مبارزه علیه انواع بسیاری از سرطان‌ها کسب کرده است و دیگر این که شما می‌توانید کارهای زیادی برای کاهش خطر ابتلا به سرطان انجام دهید و بدانید که این خبر خوش، تصوری اشتباه نیست!

دکتر امیر شیروانی