چگونه می‌فهمیم زمین گرد است؟

1 - کنار دریا بایستید و به یک کشتی که از شما دور می‌شود نگاه کنید. هنگامی که از دید شما کشتی به افق آسمان می‌رسد، خواهید دید که تنه کشتی زودتر از دیگر بخش‌ها در زیر افق پنهان می‌شود، سپس عرشه آن و در پایان دکل‌ها. به بیان دیگر، هنگامی که کشتی دورتر می‌رود، خمیدگی زمین آن را می‌پوشاند.

2 - اگر به سمت جنوب بروید، می‌بینید که ستارگان شمالی‌تر آسمان پایین می‌روند، در حالی ‌که ستارگان جنوبی بالاتر می‌آیند. تنها هنگامی چنین چیزی رخ می‌دهد که زمین گرد باشد البته این پدیده در فاصله‌های دور بهتر به چشم می‌آید. برای نمونه اگر شما در یک زمان از سال و نیز یک ساعت مشخص در یک روز، از شمال و جنوب ایران به آسمان نگاه کنید ستاره‌های متفاوتیخواهید دید.

3 - خورشید در کشورهای گرمسیری نزدیک استوا در هنگام ظهر درست بالای سر شماست. در حالی ‌که برای نمونه در قسمت شمالی ایران خورشید تا این اندازه بالا نمی‌آید و در قطب همواره در نزدیکی افق می‌ماند.

4 - آزمون اخترشناسی دیگری نیز هست که اولین بار نزدیک به دوهزار سال پیش فیلسوف یونانی ارسطو به آن پی برد. هنگامی که ماه‌گرفتگی روی می‌دهد (درباره چگونگی وقوع خورشیدگرفتگی به پرسش مربوط نگاه کنید)، سایه زمین روی ماه می‌افتد و این سایه خمیده است. امروزه البته کیهان‌نوردان هنگامی که به گرد زمین در فضا گردش می‌کنند، از درون کیهان‌پیماهایشان می‌بینند که زمین گرد و گوی‌سان است. یک گوی بسیار زیبا و دوست‌داشتنی!

تدوین و ترجمه: مهرآیین اخوت